Sevgul Uludag
Τηλ: 99966518
Στις 8 Δεκεμβρίου 2025 το βράδυ, η αγαπητή μου φίλη, ακτιβίστρια για την ειρήνη και εκπαιδευτικός, Μαρία Χρυσάνθου, με παρέλαβε από το οδόφραγμα στο Λήδρα Πάλας για να πάμε στο GCE School of Careers, προκειμένου να μιλήσω σε μαθητές και καθηγητές και να τους διηγηθώ ιστορίες για αγνοουμένους, καθώς και για ένα άλλο ταμπού θέμα, αυτό των ανθρώπων που έσωσαν ο ένας τον άλλον κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων και να απαντήσω στις ερωτήσεις τους. Μαζί μου σε αυτή τη σημαντική εκδήλωση και ένας άλλος ομιλητής, ο Πέτρος Σουππουρής, ο οποίος έχασε όλη του την οικογένεια κατά τη σφαγή στο Παλαίκυθρο το 1974, ενώ ο ίδιος πυροβολήθηκε. Όμως ο Πέτρος, δεκάχρονο παιδί τότε, επέζησε της σφαγής, όπως και ο αδελφός του Κώστας, και από την οικογένεια Λιασή, ο Γιώργος και η αδελφή του Γιαννούλα, που είχαν τραυματιστεί σοβαρά, σώθηκαν επίσης. Και ο Γιώργος πυροβολήθηκε και αφέθηκε εκεί, καθώς οι Τ/Κ δολοφόνοι νόμισαν ότι τον είχαν σκοτώσει, αλλά επέζησε και έμεινε σημαδεμένος για πάντα από αυτή τη φρικτή εμπειρία.
Ήρωες
Όμως ούτε ο Πέτρος Σουππουρής, ούτε ο Γιώργος Λιασής μετέτρεψαν αυτή τη φρίκη σε μίσος. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες. Αυτοί που μπορούν να μετατρέψουν τα βάσανά τους σε αγώνα για την ειρήνη, την αμοιβαία κατανόηση και τη συμφιλίωση. Κι όπως αυτούς, έχουμε και άλλους. Η Μαρία Γεωργιάδου έχασε τέσσερα μέλη της οικογένειάς της κατά τη διάρκεια του πολέμου το 1974, και ο Huseyin Rustem Akansoy, έχασε περισσότερα από 30 μέλη της οικογένειάς του: Τη μητέρα του, τις αδελφές του, τους αδελφούς του, τις θείες του, όλους τους ξαδέλφους του, στη σφαγή στα χωριά Μαράθα-Σανταλάρης-Αλόα το 1974 από την ΕΟΚΑ Β. Αλλά ούτε αυτός μετέτρεψε ποτέ αυτή τη φρικτή εμπειρία σε μίσος. Πήρε αυτή την εμπειρία, αντλώντας διδάγματα για το τι μπορούν να κάνουν οι φασίστες σε αυτή τη χώρα, και τη μετέτρεψε σε έναν αγώνα για την ειρήνη, τη δημοκρατία, τη συμφιλίωση. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωές μας, των οποίων οι ιστορίες δεν έχουν θέση στα σχολικά προγράμματα και οι μαθητές δεν διδάσκονται τίποτα γι' αυτούς. Επομένως, μόνο με τις προσπάθειες προοδευτικών εκπαιδευτικών όπως η Μαρία Χρυσάνθου και η Αρετή Χατζηγεωργίου, οι μαθητές μπορούν να μάθουν για τη ζωή τους, τους αγώνες τους, τους στόχους τους και τις επιθυμίες τους για ειρήνη και συμφιλίωση σε αυτή τη γη.
Όσα δεν διδάσκονται στην τάξη
Στη διάρκεια των χρόνων, αυτή είναι η τρίτη φορά που πραγματοποιούμε δραστηριότητες στο GCE School of Careers με πρωτοβουλία της Μαρίας Χρυσάνθου. Έχουμε επίσης πραγματοποιήσει δραστηριότητες σε διάφορα σχολεία και συνεχίζουμε να το κάνουμε όταν μας προσκαλούν. Μεταξύ αυτών στο English School και σε σχολεία σε διάφορα μέρη της Κύπρου. Ελπίζουμε να συνεχίσουμε να διδάσκουμε στους μαθητές όσα δεν διδάσκονται στα βιβλία Ιστορίας τους και να δίνουμε ζωντανά παραδείγματα για το τι έχει συμβεί. Τις φρικαλεότητες, αλλά και τις ανθρωπιστικές ιστορίες για το πώς οι άνθρωποι έσωσαν ο ένας τη ζωή του άλλου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Έτσι, στις 8 Δεκεμβρίου, μεταξύ 19:00-21:00 συζητήσαμε με τους μαθητές και τους καθηγητές του GCE School of Careers για τους αγνοούμενους Τ/Κ και Ε/Κ από το 1963 και το 1974. Δείξαμε φωτογραφίες γι' αυτές τις ιστορίες και τους είπαμε πως οι αναγνώστες και μάρτυρες και από τις δύο κοινότητες βοήθησαν να βρεθούν οι τόποι ταφής των αγνοουμένων και πως μοιραζόμαστε αυτές τις πληροφορίες με την Κυπριακή Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων, εθελοντικά, στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής αποστολής μας. Μιλήσαμε επίσης για τις σφαγές στα χωριά Μαράθα-Σανταλάρης-Αλόα, Παλαίκυθρο, Γαλάτεια, Τόχνη, Άγιο Γεώργιο Αλαμάνο, Βαρώσι (Κήποι Perdjana), Σίντα, Λύση, και για το πώς οι Ε/Κ και Τ/Κ φασίστες σφάγιασαν αθώους ανθρώπους σε μέρη όπως αυτά.
Λόγια της Μαρίας
Η Μαρία Χρυσάνθου μίλησε επίσης για τις δικές της εμπειρίες κατά τη διάρκεια και μετά τον πόλεμο. Ήταν μόλις ένα εννιάχρονο παιδί κατά τη διάρκεια του πολέμου το 1974, όταν είδε στις ειδήσεις και σε μια εφημερίδα μια φωτογραφία του Πέτρου Σουππουρή, που είχε πυροβοληθεί και είχε επιζήσει κατά τη σφαγή στο Παλαίκυθρο. Αργότερα, όταν μεγάλωσε, γνώρισε άλλους συγγενείς αγνοουμένων και έμαθε τις ιστορίες τους. Όταν ήταν μικρή, η μητέρα της την έπαιρνε στους καταυλισμούς των Ε/Κ προσφύγων για να μοιραστεί τα παιχνίδια της με τα παιδιά των προσφύγων. Πολύ αργότερα, έμαθε από τον αείμνηστο Κωστή Αχνιώτη για τη σφαγή στην Τόχνη από την ΕΟΚΑ Β, η οποία είχε πάρει δύο λεωφορεία γεμάτα Τ/Κ και τους είχε δολοφονήσει και σοκαρίστηκε από αυτή την ιστορία. Η Μαρία είπε ότι όλα αυτά που συνέβησαν στην Κύπρο, όχι μόνο το 1974 αλλά και το 1963-64, πρέπει να διδάσκονται, πρέπει να έρχονται στο φως και ότι αυτό είναι απαραίτητο για την ειρήνη και την αμοιβαία κατανόηση.
Σώθηκαν από Τούρκο
Ο Πέτρος Σουππουρής διηγείται στους μαθητές και τους καθηγητές πώς ο πατέρας του συνελήφθη στις 15 Ιουλίου 1974 κατά τη διάρκεια του φασιστικού πραξικοπήματος και φυλακίστηκε. Και μόνο στις 20 Ιουλίου αφέθηκε ελεύθερος. Ο παππούς του, που είχε μια μεγάλη φάρμα με περίπου 60-70 αγελάδες, δεν έφυγε από το Παλαίκυθρο όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, λέγοντας το εξής: «Δεν έχω καμμία εχθρότητα ή διαμάχη με κανέναν, θα μείνω…».
Τρεις μέρες μετά τη σφαγή 126 Τ/Κ γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων από την ΕΟΚΑ Β στα χωριά Μαράθα-Σανταλάρη-Αλόα, τρεις Τ/Κ πήγαν στο αγρόκτημα του παππού του Πέτρου, πρώτα έκαναν λεηλασίες και μετά άρχισαν να σκοτώνουν τους πάντες. Και ίδιος πυροβολήθηκε και αφέθηκε εκεί, ενώ ο 8χρονος αδελφός του Κώστας κατάφερε να ξεφύγει και να κρυφτεί. Μόνο τέσσερα άτομα επέζησαν από αυτή τη σφαγή. Αυτός παρέμεινε ζωντανός παρόλο που είχε πυροβοληθεί και τραυματιστεί, ενώ ο Κώστας παρέμεινε ζωντανός επειδή κατάφερε να διαφύγει και να κρυφτεί. Όλα τα μέλη της οικογένειας Λιασή που ήταν στο ίδιο σπίτι μαζί τους είχαν δολοφονηθεί, εκτός από τη Γιαννούλα και τον Γιώργο Λιασή. «Η Γιαννούλα κρατούσε στην αγκαλιά της το μωρό της, που ήταν ενάμισι έτους, το οποίο σκότωσαν, ενώ την ίδια την τραυμάτισαν σοβαρά».
Η τύχη του, όπως είπε ο Πέτρος, ήταν ότι ένας Τούρκος αξιωματικός βρήκε όσους είχαν μείνει ζωντανοί και τους προστάτευσε: «Δεν υπάρχει κανένα μοτίβο... Η σφαγή στο Παλαίκυθρο έγινε από τρεις Τ/Κ, αλλά μετά ένας Τούρκος αξιωματικός μας πήρε υπό την προστασία του και μετά στο στρατόπεδο στη Βώννη. Ενώ σε μερικά μέρη κάποιοι Ε/Κ έκαναν σφαγές, κάποιοι Έλληνες αξιωματικοί προστάτευαν τους Τ/Κ. Δεν μπορούμε να πούμε ότι όλοι οι Τ/Κ ή Τούρκοι ή όλοι οι Ε/Κ ή Έλληνες είναι κακοί και εχθροί στην Κύπρο, επειδή μερικοί από αυτούς προστάτευαν και έσωζαν, ενώ άλλοι σκότωναν. Το σημαντικό είναι να μάθουμε πώς και γιατί συνέβη αυτό, να γνωρίζουμε, να μην ξεχνούμε, αλλά να συγχωρούμε. Η Νότια Αφρική κατάφερε να το κάνει αυτό, μπορούμε και εμείς να το κάνουμε, αλλά γι' αυτό πρέπει να μιλήσουμε μεταξύ μας».
Ο Πέτρος εξήγησε ότι σε όλο τον κόσμο, όπως και στην Κύπρο, περίπου 5-7% των ανθρώπων είναι σοβινιστές, ότι είναι ο τύπος των ανθρώπων που δεν μπορούν να ζήσουν μαζί με άλλους ή που προκάλεσαν τέτοιες σφαγές και είπε στους μαθητές: «Εσείς, ως νέοι, πρέπει να το γνωρίζετε αυτό. Δεν υπάρχει θεραπεία για τον ρατσισμό, ζει σαν σκουλήκι μέσα στους ανθρώπους και μπορεί να τραφεί με όσα μαθαίνουν από την οικογένεια και το σχολείο. Ωστόσο, οι άνθρωποι με τέτοιες ακραίες απόψεις μπορούν να κάνουν ακραία πράγματα. Δεν θέλω κανένας άλλος να ζήσει αυτό που έζησα εγώ. Μείνετε μακριά από τον ρατσισμό, τον σοβινισμό και τις παγίδες τους. Αυτοί που θρέφουν τον ρατσισμό και τον χρησιμοποιούν είναι αυτοί που παράγουν όπλα. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν τον ρατσισμό, δημιουργούν πολέμους. Δεν τους νοιάζει αν θα πεθάνουν 100 ή 200 χιλιάδες άνθρωποι, δεν τους ενδιαφέρει καθόλου».
Επαφή και κατανόηση
Επισήμανε ότι χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Αγγλία φέρνουν πίσω τους στρατιώτες τους μετά από έξι μήνες όταν τους στέλνουν στο εξωτερικό, και το κάνουν αυτό για να θεραπεύσουν τα τραύματα λόγω του πολέμου. Τονίζει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται εδώ και δυόμισι χρόνια και ότι η κατάσταση είναι φρικτή. «Πρέπει να μιλήσουμε με τους ανθρώπους από την άλλη πλευρά. Ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί η ειρήνη είναι οι δύο κοινότητες να μιλήσουν μεταξύ τους και να κατανοήσουν η μία την άλλη. Γι' αυτό πηγαίνουμε μαζί στα σχολεία. Όταν λαμβάνω πρόσκληση για να πάω σε ένα σχολείο, ζητώ πάντα ως προϋπόθεση να είναι παρών μαζί μου ένας Τ/Κ συγγενής αγνοουμένου. Οι νέοι και τα παιδιά δεν πρέπει να μαθαίνουν τι συνέβη στον πόλεμο μονόπλευρα, πρέπει να μάθουν τι έζησαν και οι δύο κοινότητες. Πήγαμε λοιπόν σε σχολεία μαζί με τον Huseyin Rustem Akansoy και τους μιλήσαμε για το τι περάσαμε. Όπως ο Νέλσον Mαντέλα δημιούργησε την «Επιτροπή Αλήθειας και Συμφιλίωσης» στη Νότια Αφρική έτσι και στην Κύπρο χρειαζόμαστε μια παρόμοια διαδικασία. «Δεν πρέπει να ξεχνούμε, αλλά πρέπει να είμαστε σε θέση να συγχωρούμε. Πρέπει να μάθουμε τι πέρασαν και οι δύο κοινότητες», είπε.
