Το ΕΛΑΜ επέλεξε στην προεκλογική περίοδο ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου να επενδύσει πολιτικά σε τρεις κυρίως θεματικούς άξονες που δεν είναι ασύνδετοι μεταξύ τους, αλλά συγκροτούν ένα ενιαίο ιδεολογικό αφήγημα: το μεταναστευτικό, το Κυπριακό και τα ζητήματα δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, ειδικότερα ο γάμος και η τεκνοθεσία. Παρότι κάθε πεδίο παρουσιάζεται με διαφορετική επιχειρηματολογία, ο κοινός παρονομαστής είναι μια πολιτική αντίληψη που δομείται γύρω από την έννοια της «απειλής» απέναντι σε ό,τι παρουσιάζεται ως διαφορετικό: τον ξένο, τον πολιτικό «άλλο», την εναλλακτική κοινωνική ταυτότητα.
Το κατέγραψε πολύ σωστά ο Εριχ Φρομ στο βιβλίο του "ο Φόβος μπροστά στην Ελευθερία". Όπως είπε "όταν οι άνθρωποι φοβούνται....τον «άλλον», τότε είναι πιο πρόθυμοι να παραδώσουν ελευθερίες για να να αποκτήσουν μια αίσθηση ασφάλειας. Αυτό ήταν μέρος της ανάλυσής του για την άνοδο του φασισμού στο Μεσόπολεμο.
Οι μετανάστες
Στο μεταναστευτικό, το ΕΛΑΜ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την ανασφάλεια ενός τμήματος της κοινωνίας, προβάλλοντας μια αφήγηση σύμφωνα με την οποία η αυξημένη παρουσία μεταναστών συνιστά απειλή για την κοινωνική συνοχή, την ασφάλεια και την εθνική ταυτότητα. Η πολιτική αυτή προσέγγιση δεν περιορίζεται στην κριτική για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών από το κράτος, που είναι μια θεμιτή πολιτική συζήτηση, αλλά επεκτείνεται σε μια γενικευμένη αντιμετώπιση του μετανάστη ως προβλήματος καθαυτού. Η μετατόπιση αυτή είναι κρίσιμη, γιατί αλλάζει το επίκεντρο από τις πολιτικές ασύλου, τις δυνατότητες ενσωμάτωσης ή τις ευρωπαϊκές ευθύνες, προς μια λογική πολιτισμικής απειλής.
Το Κυπριακό
Στο Κυπριακό, η απόρριψη της ομοσπονδιακής λύσης παρουσιάζεται από το κόμμα ως πατριωτική στάση. Ωστόσο, πολιτικά, η θέση αυτή συνοδεύεται συχνά από μια ρητορική που δεν περιορίζεται στην κριτική προς την Τουρκία ή στη διαφωνία με συγκεκριμένα μοντέλα λύσης, αλλά ενισχύει μια συνολικότερη δαιμονοποίηση της συνύπαρξης με την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Η διάκριση εδώ έχει σημασία. Άλλο η πολιτική διαφωνία με ένα μοντέλο επίλυσης και άλλο η καλλιέργεια στερεοτύπων που παρουσιάζουν συλλογικά την άλλη κοινότητα ως μη συμβατή ή εγγενώς εχθρική. Όταν η πολιτική αφήγηση στηρίζεται στην απόλυτη απόρριψη του «άλλου» ως συνομιλητή, τότε το Κυπριακό μετατρέπεται από ζήτημα πολιτικής στρατηγικής σε πεδίο ταυτοτικής αντιπαράθεσης.
ΛΟΑΤΚΙ
Σε ό,τι αφορά τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, και ειδικότερα την τεκνοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια, το ΕΛΑΜ επιχειρεί να παρουσιάσει τη θέση του ως υπεράσπιση της «παραδοσιακής οικογένειας», η οποία φοβάται ότι θα καταρρεύσει. Πρόκειται για γνώριμη ρητορική της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς. Το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη πολιτικής ή ηθικής διαφωνίας σε ένα κοινωνικό ζήτημα. Οι δημοκρατίες αντέχουν τη διαφωνία. Το ζήτημα ανακύπτει όταν η διαφωνία μετατρέπεται σε συλλογική απαξίωση μιας ομάδας ανθρώπων ή σε αμφισβήτηση της ισότητας των δικαιωμάτων τους αποκλειστικά λόγω ταυτότητας ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Εκεί η πολιτική θέση παύει να είναι απλώς συντηρητική και εισέρχεται σε πεδίο διακριτικής, αν όχι ρατσιστικής μεταχείρισης.
Τι τους ενώνει
Αυτό που ενώνει και τους τρεις αυτούς άξονες είναι μια πολιτική λογική αποκλεισμού. Το ΕΛΑΜ δεν οικοδομεί το αφήγημά του πάνω σε μια θετική πρόταση κοινωνικής οργάνωσης ή σε ένα συνεκτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης, αλλά πάνω στη χάραξη ορίων για το ποιος ανήκει και ποιος όχι. Ποιος θεωρείται «γνήσιο» μέλος της κοινότητας και ποιος αντιμετωπίζεται ως απειλή. Αυτή είναι η πολιτική μήτρα της σύγχρονης ακροδεξιάς στην Ευρώπη: η μετατροπή κοινωνικών ανησυχιών σε πολιτική ταυτότητας μέσω του αποκλεισμού.
Η εκλογική απήχηση τέτοιων αφηγημάτων δεν είναι κυπριακή ιδιαιτερότητα. Τροφοδοτείται από πραγματικές κοινωνικές ανασφάλειες, από κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, από απογοήτευση προς τα παραδοσιακά κόμματα. Όμως το κρίσιμο πολιτικό ερώτημα είναι κατά πόσο οι απαντήσεις που δίνονται επιδιώκουν επίλυση προβλημάτων ή απλώς κατασκευάζουν εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς. Στην περίπτωση του ΕΛΑΜ, η προεκλογική στρατηγική δείχνει να επενδύει περισσότερο στο δεύτερο. Καλλιεργεί και επενδύει στο φόβο των απλών ανθρώπων.
