του Ανδρέα Καπαρδή*
Η έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής Κατά της Διαφθοράς για το ‘Κράτος Μαφία Πώς Η Συμμορία Κατήργησε το Κράτος Δικαίου στη Κύπρο’’ το Μακάριου Δρουσιώτη όχι μόνο αποδίδει ευθύνες σε περίπου 15 πρόσωπά για πιθανά ποινικά αδικήματα αλλά, επίσης, έχει φουντώσει την συζήτηση για την διαφθορά στην Κύπρο και τί μέλλει γενέσθαι. Τα πολύ σοβαρά αδικήματα αυτά περιλαμβάνουν εμπορία επηρεασμού, κατάχρηση εξουσίας (είναι κακούργημα), δωροδοκία και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που τιμωρούνται με αυστηρές ποινές φυλάκισης η/και αυστηρά πρόστιμα. Όμως, να μη ξεχνούμε ότι στο δίκαιο μας ο καθένας τεκμαίρεται αθώος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου στο δικαστήριο.
‘Όπως είναι ήδη γνωστό, το υλικό που εμπεριέχεται στην έκθεση θα μελετηθεί από ποινικούς ανακριτές που ενδεχομένως να διορίσει ο Προέδρος της Δημοκρατίας ή το Υπουργικό για να προσάψουν τα εμπλεκόμενα άτομα στην δικαιοσύνη. Η έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής Κατά της Διαφθοράς δείχνει ότι όταν υπάρχει βούληση υπάρχουν άτομα πολύ ικανά να φέρουν εις πέρας μία δύσκολή αποστολή διερεύνησης κατηγοριών. Ο χρόνος θα δείξει, βέβαια, ποιοι και πότε θα βρεθούν ένοχοι και θα τιμωρηθούν κα αν οι ποινές που θα τους επιβληθούν θα είναι αποτρεπτικές για τους παρόμοια σκεπτόμενους.
Η έκθεση έχει επίσης ενισχύσει εκείνη την κοινή γνώμη που πιστεύει ότι θίγονται σοβαρά σημαντικοί θεσμοί στον τόπο μας όπως ο Γενικός Εισαγγελέας, η Βουλή, το Προεδρικό, η Δικαστική εξουσία, το δικηγορικό επάγγελμα, το τραπεζικό επάγγελμα και η ΜΟΚΑΣ. Η έκθεση έχει επίσης φέρει στο προσκήνιο περιορισμούς και αδυναμίες του νομοθετικού πλαισίου και των εξουσιών της Ανεξάρτητης Αρχής Κατά της Διαφθοράς γιατί θα πρέπει να γίνει άλλη έρευνα για να κατηγορηθούν και να προσαχθούν στην δικαιοσύνη κάποιοι. Ας δούμε λοιπόν ποια χώρα αποτελεί καλό πρότυπο για μας αν θέλουμε να έχομε μία πολύ αποτελεσματική Ανεξάρτητη αρχή Κατά της Διαφθοράς.
Στη όμορφη μακρινή Συγκαπούρη που επισκέφθηκε προ καιρού σε επαγγελματικό ταξίδι ο παρών συγγραφέας για να ενημερωθεί γιατί η χώρα αυτή είναι διεθνώς γνωστή για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαφθοράς, λειτουργεί από το 1952 το διάσημο Corrupt Practices Investigation Bureau/ Γραφείο Διερεύνησης Πρακτικών Διαφθοράς. Η υπηρεσία αυτή, λοιπόν, εξουσιοδοτείται από τον Νόμο Περί Πρόληψης της Διαφοράς να ερευνήσει «χωρίς φόβο και πάθος οτιδήποτε αδίκημα διαφθοράς» τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Οι πράκτορες της υπηρεσίας αυτής είναι εξουσιοδοτημένοι στον νόμο να ερευνήσουν, παρακολουθήσουν, συλλάβουν ύποπτους και κατάσχουν τεκμήρια χωρίς ένταλμα.
Η αντιμετώπιση της διαφθοράς στην Σιγκαπούρη είναι πολύ αποτελεσματική γιατί όχι μόνο υπάρχει μία πολύ αποτελεσματική εξειδικευμένη διωκτική υπηρεσία αλλά και τα δικαστήρια έχουν στην διάθεση τους και επιβάλλουν πολύ αυστηρές ποινές στους καταδικασθέντες. Ταυτόχρονα, το Γραφείο Διερεύνησης Πρακτικών Διαφθοράς επενδύει πολύ στην πρόληψη της διαφθοράς στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα παρέχοντας στοχευμένες συμβουλές.
Συμπερασματικά, η αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαφθοράς στον τόπο μας πρέπει να γίνεται (α) στην βάση μίας εθνικής στρατηγικής διαμορφωμένης από εμπειρογνώμονες καταξιωμένους διεθνώς, (β) εφαρμόζοντας μέτρα άμεσα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, (γ) εμπεδώνοντάς σε όλες τις ηλικίες μέσα από την παιδεία και με διαχρονικές εκστρατείες πληροφόρησης τον σεβασμό για τον νόμο. Στην τελευταία ανάλυση η καλύτερη πρόληψη είναι αυτή που εμπεδώνει τις ορθές συνειδήσεις. Δυστυχώς στην Κύπρο έχομε περάσει από το στάδιο της παρανομίας στην ανομία. Για αυτό την ευθύνη έχει το κράτος, το υπουργικό και η Βουλή που έχουν την ευθύνη να σκεφτούν επιτέλους έξω από το κουτί.
*Ph.D (Camb.), ομότιμου καθηγητή, Τμήμα Νομικής Πανεπιστήμιο Κύπρου, απόφοιτου, ανώτερου αστυνομικού ανακριτή της Μελβούρνης
