Από τα υπόγεια δίκτυα αποχέτευσης προκύπτει μια από τις πιο καθαρές εικόνες για τη χρήση ναρκωτικών στην Ευρώπη αλλά και στην Κύπρο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρότι η Κύπρος παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η εικόνα της χρήσης ουσιών μεταβάλλεται, με αυξήσεις σε χρήση ουσιών όπως η κοκαΐνη, η αμφεταμίνη και κυρίως η μεθαμφεταμίνη, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπως η Λάρνακα και η Αγία Νάπα, ενώ εμφανίζει έντονες διακυμάνσεις και μετατοπίσεις μεταξύ των πόλεων. Την ίδια στιγμή, όπως επισημαίνει η Τίνα Παύλου, υφυπουργός Πρόνοιας - όταν μας μίλησε ήταν ακόμη κλινική διευθύντρια της Αγίας Σκέπης - υπάρχει σαφής επιδείνωση της κατάστασης τα τελευταία χρόνια, με τη μεθαμφεταμίνη να προκαλεί σοβαρά περιστατικά ψύχωσης και βίας, τη χρήση κεταμίνης να εμφανίζει αυξητικές τάσεις και την έναρξη χρήσης ναρκωτικών να ξεκινά ακόμη και από την ηλικία των 11 ετών, μέσα από δίκτυα διακίνησης σε σχολεία.
Πιο διαδεδομένη η κάνναβη
Τα πιο πρόσφατα δεδομένα που αφορούν τη χρήση ναρκωτικών στην ΕΕ, προκύπτουν από τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ευρωπαϊκή μελέτη του Οργανισμού για τα Ναρκωτικά της ΕΕ (EUDA), ο οποίος ανέλυσε δείγματα λυμάτων από περίπου 115 πόλεις σε 25 χώρες. Σύμφωνα με τα δεδομένα που αναλύει η μελέτη:
- Η κάνναβη παραμένει η πιο διαδεδομένη παράνομη ουσία στην Ευρώπη, με τους χρήστες της να υπολογίζονται σε 24 εκατ. χρήστες ετησίως. Τα επίπεδα χρήσης εμφανίζονται συνολικά σταθερά, με υψηλότερες συγκεντρώσεις σε χώρες όπως η Ολλανδία, η Γερμανία και η Σλοβενία.
- Η αμφεταμίνη διατηρεί επίσης σχετικά σταθερή παρουσία, με έντονη χρήση κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη. Στον αντίποδα, η νότια Ευρώπη, περιλαμβανομένης της Κύπρου, καταγράφει πολύ χαμηλότερα επίπεδα.
- Η μεθαμφεταμίνη, αν και παραδοσιακά συγκεντρωμένη σε χώρες όπως η Τσεχία και η Σλοβακία, εμφανίζεται πλέον και σε άλλες περιοχές, μεταξύ αυτών και η Κύπρος, παραμένοντας ωστόσο σε χαμηλά επίπεδα.
- Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα χρονικά πρότυπα χρήσης. Σε τρεις στις τέσσερις πόλεις καταγράφεται αύξηση στη χρήση κοκαΐνης και ecstasy (MDMA) κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, επιβεβαιώνοντας τη σύνδεση των ουσιών αυτών με τη νυχτερινή ζωή.
- Η κεταμίνη παρουσιάζει επίσης αύξηση περίπου στο 50% των πόλεων, τα ίδια χρονικά διαστήματα. Αντίθετα, η κάνναβη και οι αμφεταμίνες εμφανίζουν πιο ομοιόμορφη κατανομή μέσα στην εβδομάδα.
Τα δεδομένα από την ανάλυση λυμάτων σε πέντε κυπριακές πόλεις Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα, Πάφο και Αγία Νάπα, αποτυπώνουν μια πιο σύνθετη εικόνα από τη συνολική ευρωπαϊκή τάση. Παρά τα γενικά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με άλλες χώρες, οι διαφοροποιήσεις μεταξύ πόλεων και οι έντονες διακυμάνσεις ανά έτος αποκαλύπτουν δυναμικές που σχετίζονται με τον τουρισμό, τη νυχτερινή ζωή και τα τοπικά πρότυπα χρήσης.
Κοκαΐνη: Απότομη άνοδος
Το 2025 καταγράφεται σαφής εκτίναξη χρήσης κοκαΐνης στη Λάρνακα, η οποία φτάνει στο υψηλότερο επίπεδο της πενταετίας, υπερδιπλασιάζοντας σχεδόν τα επίπεδα του 2024. Η Αγία Νάπα διατηρεί υψηλές τιμές, αν και χαμηλότερες από το 2021 όπου είχε κορυφωθεί η χρήση. Η Λεμεσός, αντίθετα, παρουσιάζει αισθητή πτώση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, από σχεδόν 100mg το 2022 και 2024 σε κάτω από 40mg το 2025. Η Λευκωσία και η Πάφος κινούνται σε πιο σταθερά, μέτρια επίπεδα. Η εικόνα δείχνει μετατόπιση του «βάρους» της κοκαΐνης προς πόλεις με έντονη τουριστική δραστηριότητα, με τη Λάρνακα να εμφανίζεται ως εστία υψηλής κατανάλωσης.
Αμφεταμίνη: Σταδιακή άνοδος
Η χρήση αμφεταμίνης στην Κύπρο κινείται σε χαμηλά επίπεδα, ωστόσο το 2025 καταγράφεται σαφής αύξηση σχεδόν σε όλες τις πόλεις. Η Λεμεσός και η Αγία Νάπα κινούνται πλέον πάνω από τα 30mg, όταν το 2024 βρίσκονταν σε μονοψήφια επίπεδα. Η Πάφος παρουσιάζει έντονες διακυμάνσεις, ενώ η Λευκωσία παραμένει σταθερά η πόλη με τις χαμηλότερες τιμές. Η εικόνα επιβεβαιώνει ότι, αν και δεν αποτελεί κυρίαρχη ουσία, η χρήση αμφεταμίνης κερδίζει σταδιακά έδαφος.
Μεθαμφεταμίνη: Εξάρσεις
Η μεθαμφεταμίνη παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αστάθεια. Η Λάρνακα ξεχωρίζει με πολύ υψηλή τιμή χρήσης το 2025, φτάνοντας στα 64.28mg, σε επίπεδα αντίστοιχα με το 2022. Οι υπόλοιπες πόλεις κινούνται σε χαμηλότερα επίπεδα, με σχετικά ήπια αύξηση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η ουσία δεν έχει εδραιωθεί, αλλά εμφανίζει «εξάρσεις» σε συγκεκριμένες περιοχές του νησιού και χρονικές περιόδους.
Ecstasy: Καθαρή πτώση
Τα στοιχεία δείχνουν ξεκάθαρη πτωτική πορεία στη χρήση του ναρκωτικού MDMA, άλλως ecstasy, μετά το 2021, όταν η Αγία Νάπα είχε καταγράψει εξαιρετικά υψηλή τιμή. Το 2024, η χρήση εμφανίζεται σημαντικά μειωμένη σε όλες τις πόλεις, με τη Λεμεσό να καταγράφει τα υψηλότερα επίπεδα, αλλά σε σαφώς χαμηλότερη κλίμακα από τα προηγούμενα χρόνια. Η εικόνα συνάδει με την ευρωπαϊκή τάση μείωσης της ουσίας.
Κεταμίνη: Έρχεται...
Η κεταμίνη παραμένει η λιγότερο διαδεδομένη ουσία στην Κύπρο. Σε αρκετές περιπτώσεις καταγράφεται μηδενική ανίχνευση, ιδιαίτερα τα προηγούμενα χρόνια. Το 2025 εμφανίζονται για πρώτη φορά πιο σαφή επίπεδα σε πόλεις όπως η Λάρνακα και η Λεμεσός, ενώ η Αγία Νάπα παραμένει στο μηδέν. Η εικόνα δείχνει ότι η ουσία εισέρχεται σταδιακά, αλλά δεν έχει ακόμη αποκτήσει σταθερή παρουσία.
Τουριστική διάσταση
Ένα από τα πιο καθαρά συμπεράσματα είναι η διαφοροποίηση μεταξύ πόλεων. Οι τουριστικές περιοχές, όπως η Αγία Νάπα και σε αυξανόμενο βαθμό η Λάρνακα, εμφανίζουν υψηλότερες τιμές σε χρήση ουσιών που συνδέονται με τη νυχτερινή ζωή στην πόλη. Η Λεμεσός, που τα προηγούμενα χρόνια βρισκόταν στην κορυφή, φαίνεται να χάνει μέρος της «πρωτιάς» σε ορισμένες ουσίες, ενώ η χρήση ουσιών στη Λευκωσία παραμένει πιο σταθερή, αλλά σε χαμηλότερα σχετικά επίπεδα.
Παρά τις επιμέρους αυξήσεις, η Κύπρος εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν μια αγορά που μεταβάλλεται. Καταγράφονται μετατοπίσεις μεταξύ πόλεων, αυξήσεις σε συγκεκριμένες ουσίες και σταδιακή εμφάνιση νέων τάσεων. Η εικόνα δεν είναι αυτή μιας εκτεταμένης κρίσης, αλλά μιας αγοράς που ακολουθεί τις ευρωπαϊκές εξελίξεις με καθυστέρηση και τοπικές ιδιαιτερότητες. Με άλλα λόγια, η σημερινή εικόνα είναι πιο ήπια, αλλά οι τάσεις δείχνουν ότι η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη ενδέχεται να συρρικνωθεί τα επόμενα χρόνια.
Ψύχωση και βία
Ιδιαίτερα ανησυχητική χαρακτηρίζει την εικόνα που διαμορφώνεται στην Κύπρο, η Τίνα Παύλου, με αφορμή τα ευρήματα της ευρωπαϊκής έρευνας. Όπως επισημαίνει, «μας ανησυχεί ιδιαίτερα η αύξηση της χρήσης μεθαμφεταμίνης σε περιοχές όπως η Λεμεσός και η Αγία Νάπα. Η ουσία αυτή τείνει να εξελιχθεί σε μάστιγα τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Κύπρο». Η ίδια τονίζει ότι τα επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν όσα καταγράφονται καθημερινά στην πράξη. «Πέρα από τα αποτελέσματα της έρευνας, διαπιστώνουμε μέσα από την εμπειρία και την επιστημονική μας ενασχόληση, την αύξηση της χρήσης ουσιών και τη σταδιακή επιδείνωση της κατάστασης τα τελευταία χρόνια», σημειώνει.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην επικινδυνότητα της μεθαμφεταμίνης. «Πρόκειται για μια εξαιρετικά επιβλαβή ουσία. Πέρα από τον έντονα εξαρτησιογόνο χαρακτήρα της, προκαλεί ψύχωση, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουμε όλο και περισσότερα περιστατικά χρηστών που καταλήγουν σε σοβαρή κατάσταση, ακόμη και για νοσηλεία στο νοσοκομείο Αθαλάσσας. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση της βίαιης συμπεριφοράς», αναφέρει, προσθέτοντας ότι «είναι ίσως η χειρότερη ουσία που έχουμε δει μέχρι σήμερα στην Κύπρο». Την ίδια στιγμή, εκφράζει ανησυχία και για την κεταμίνη, η χρήση της οποίας φαίνεται να ενισχύεται.
Χρήση από τα 11!
Σοβαρό προβληματισμό προκαλούν και τα δεδομένα που αφορούν ανήλικους. Όπως αποκαλύπτει, «στην Αγία Σκέπη λειτουργεί πρόγραμμα για εφήβους 13 έως 19 ετών, στο οποίο συμμετέχει παιδί μόλις 12 ετών, με ιστορικό χρήσης κάνναβης από την ηλικία των 11. Βλέπουμε πολλά παιδιά να ξεκινούν χρήση γύρω στα 14 τους και να παραμένουν σε αυτήν για ένα έως δύο χρόνια. Η πρόσβαση στις ουσίες γίνεται κυρίως μέσω παρέας, με αποτέλεσμα σχεδόν σε κάθε σχολείο να υπάρχει κύκλος που μπορεί να προμηθεύσει ναρκωτικά. Αυτό δημιουργεί μια εξαιρετικά ανησυχητική συνθήκη», τονίζει.
Σε επίπεδο αγοράς, η εικόνα παραμένει συγκεκριμένη αλλά μεταβαλλόμενη. «Στην Κύπρο καταγράφεται κυρίως διακίνηση κάνναβης, κοκαΐνης και κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης, ενώ παρατηρείται έλλειψη ηρωίνης, λόγω περιορισμένης διαθεσιμότητας της στην αγορά ναρκωτικών», σημειώνει. Παράλληλα, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και για το αλκοόλ. «Η εύκολη πρόσβαση των ανηλίκων στο αλκοόλ αποτελεί σοβαρό ζήτημα, καθώς σε πολλές περιπτώσεις λειτουργεί ως “πρόδρομη” ουσία για την είσοδο στα ναρκωτικά».
Κάθε χρόνο και χειρότερα
Η συνολική εικόνα, σύμφωνα με την ίδια, επιδεινώνεται χρόνο με τον χρόνο. «Μπορούμε να πούμε ότι κάθε χρονιά είναι χειρότερη από την προηγούμενη, ενώ την τελευταία τριετία η κατάσταση έχει επιδεινωθεί σημαντικά. Το 2025 ήταν η πιο δύσκολη χρονιά ως προς τον όγκο των περιστατικών», αναφέρει. Επικαλούμενη στοιχεία, σημειώνει ότι η Αστυνομία κατέγραψε το 2025 περίπου 2.800 τροχαία με οδηγούς υπό την επήρεια ουσιών, ενώ οι κατασχέσεις ναρκωτικών έφτασαν τα 850 κιλά, αριθμοί πρωτοφανείς για την Κύπρο. Καταληκτικά, υπογραμμίζει την ανάγκη συντονισμένης αντιμετώπισης. «Πρώτα πρέπει να αναγνωρίσουμε ως πολιτεία το μέγεθος του προβλήματος και στη συνέχεια να δράσουμε οργανωμένα. Η αστυνόμευση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται ουσιαστική επένδυση στην πρόληψη και στη μείωση της ζήτησης, καθώς και καλύτερος συντονισμός μεταξύ των αρμόδιων φορέων».
Όσον αφορά τα θεραπευτικά προγράμματα, επισημαίνει ότι «στα κλειστά προγράμματα της Αγίας Σκέπης καταγράφεται ποσοστό επιτυχούς ολοκλήρωσης της τάξης του 72%», ένα στοιχείο που, όπως λέει, δείχνει ότι «υπάρχουν εργαλεία, αρκεί να αξιοποιηθούν σωστά».
