Συνήθως το πρωί ακούω λίγο ραδιόφωνο. Όπου πέσει να έχει αυτό το περιβόητο: «σαν σήμερα». Και αραδιάζονται ημερομηνίες με σημαντικά γεγονότα στο πέρασμα του χρόνου.
Ακούς για γεγονότα που πέρασαν και σφράγισαν την εποχή τους ανεξίτηλα. Ωσάν να μην συνέβησαν.
‘Έτυχε να ακούσω τα γεγονότα της 26ης Αυγούστου, προχθές δηλαδή… Μια ημερομηνία, που εκτός των τόσων άλλων γεγονότων είχε και μισή παράγραφο για την 26η Αυγούστου 1922. Οι Τούρκοι μπαίνουν στην Σμύρνη και την πυρπολούν απ' άκρη σ' άκρη. Και συνεχίζει η αφήγηση, με άλλα γεγονότα που σημάδεψαν την πιο πάνω ημερομηνία… Πάνω στην ακρόασή μου στα ερτζιανά, μού ήρθε μια ακούσια μαθηματική πράξη, η οποία με τάραξε. Η σύμπτωση είναι βασανιστική και η πρόσθεση–αφαίρεση, σηματοδοτεί κάτι περισσότερο από ένα «απλό» γεγονός. Καθαρή σύμπτωση και μορφασμός της Ιστορίας, ότι στις 26 Αυγούστου (προχθές) οι δυο ηγέτες στην Κύπρο κατέληξαν σε συμφωνία να βρίσκονται κάθε εβδομάδα μέχρι να υπάρξει πρόοδος. Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Είναι η ειρωνεία που κρύβει το ημερολόγιο αν το κοιτάξεις προσεχτικά…
Τον Αύγουστο του 1922, χάνεται η Μικρά Ασία και η Σμύρνη. Όχι γιατί οι νεότουρκοι πολέμησαν υπέρ βωμών κι εστιών, αλλά γιατί ο ελληνικός διχασμός άφησε τα πάντα στο έλεος της ανικανότητας, της έπαρσης και, γιατί όχι, και της προδοσίας του πιο ανεπτυγμένου μέρους του Ελληνισμού, της Ιωνίας. Μην ανησυχείτε! Δεν πρόκειται να υπάρξει το παραμικρό ψήγμα εθνικιστικού μικρομεγαλισμού από μέρους μου.
Κάνω, όμως, την πράξη στα κατάλοιπα του χρόνου. Πόσα χρόνια πέρασαν από τον Αύγουστο του '22 μέχρι την παράδοση της Κύπρου το 1974; Ακριβώς 52 χρόνια! Και πόσα χρόνια πέρασαν από τον Αύγουστο του '74 μέχρι σήμερα, Αύγουστο του 2026; Ακριβώς και πάλι 52 χρόνια! Δεν πιστεύω σε θεωρίες συνωμοσίας και σε άλλα παρόμοια. Όμως αυτό το… από 52 σε 52 χρόνια, με ζαλίζει. Πότε πέρασαν 52 χρόνια, μετά τη φωτιά της Σμύρνης και σ' αυτήν τη χρονική διάρκεια δεν διδαχθήκαμε το παραμικρό; Κι όχι μόνο αυτό, αλλά ακόμα και 104 χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή, πολλοί είναι που αναζητούν ευθύνες για το '22, όπως και άλλοι αναζητούν ευθύνες για το '74.
Κι αν για το '22 έγινε δίκη και η εκτέλεση των έξι, που κρίθηκαν ένοχοι, ποιοι είναι οι ένοχοι για την επανάληψη πάλι, 52 χρόνια μετά, της ίδιας ακριβώς καταστροφικής συμπεριφοράς για την Κύπρο το '74; Κι αν σήμερα, πάλι 52 χρόνια μετά, «συνομιλούμε» για τη διευθέτηση της κυπριακής «εκκρεμότητας», τι να εικάσουμε και τι να ψυχανεμιστούμε για το μέλλον μας, σε έναν ανταριασμένο και ασυνάρτητο κόσμο, με την Τουρκία να μην τη χωράνε τα σύνορά της; Αναζητούμε, δηλαδή, μια νέα Λωζάνη για το Κυπριακό, την ίδια χρονική περίοδο που η Τουρκία επιδιώκει να καταργήσει τη Λωζάνη του 1923, μετά τη συντριβή της μικρασιατικής εκστρατείας;
Ο Ηράκλειτος μπορεί να έχει δίκαιο λέγοντας πως «τα πάντα ρει», αλλά ποιος μπορεί να υπολογίσει πόσα 52χρονα χρειάζονται για να συμβεί αυτό; Στο σημερινό κείμενο δεν έπαιξα με τις λέξεις ούτε με τους αριθμούς. Τόλμησα να δω πως η Ιστορία παίζει μαζί μας όταν την περιφρονούμε.
