Μην περιμένετε αποτέλεσμα από τις συνομιλίες που γίνονται για χάρη των συνομιλιών. Μού θυμίζουν τις συνομιλίες Ντενκτάς - Κληρίδη. Οι συνομιλίες είχαν αρχίσει πέντε χρόνια μετά το 1963. Το 1968. Η πρώτη συνάντηση ήταν στη Βηρυτό. Ύστερα συνέχισαν στη Λευκωσία. Πηγαινοέρχονταν. Διήρκεσαν έξι χρόνια. Μέχρι την τραγωδία του 1974. Αν υπήρχε αποτέλεσμα σε εκείνες τις συνομιλίες, δεν θα συνέβαινε η τραγωδία του 1974. Αλλά, όπως φαίνεται, έκαναν συνομιλίες για χάρη των συνομιλιών και εκείνοι.
Ελπίζω να μην είναι αυτό το τέλος των συνομιλιών που πάντα μένουν χωρίς αποτέλεσμα. Ξέρετε. Υπάρχει ένας τέτοιος κίνδυνος σε όλα τα μέρη όπου δεν υπάρχει λύση και ειρήνη. Σωπαίνουν ξαφνικά οι πέννες. Και μιλούν τα όπλα. Τα πάντα είναι δυνατά σε αυτόν τον τρελό, σε αυτόν τον τρελαμένο κόσμο, έτσι δεν είναι; Συναντιούνται και συνομιλούν. Πίνουν καφέ. Και ύστερα βγάζουν μια τρύπα μέσα στο νερό. Ο Τουφάν αναφέρεται στην «αλλαγή κλίματος», είναι πολύ σημαντική, λέει! Από πού προέκυψε τώρα αυτό; Τι σημαίνει «αλλαγή κλίματος»; Εγώ δεν το κατάλαβα. Εσείς το καταλάβατε; Τέλειωσε το καλοκαίρι. Οι βραδιές έγιναν δροσερές. Οι εποχές δεν αλλάζουν ποτέ τον κύκλο τους. Εσύ σε ποια αλλαγή κλίματος αναφέρεσαι Τουφάν; Ο Χριστοδουλίδης τι λέει; Είναι στο τελικό στάδιο, λέει, η διαδικασία καταγραφής των σημείων σύγκλισης. Τι λένε γι’ αυτό οι συμπολίτες μας; «Μα ακόμα τζιαμέ είσαι;»
Δεν μπορούν να ανοίξουν ακόμα και μια πύλη. Καλά, εμένα δεν με νοιάζουν οι πύλες και λοιπά. Την ουσία κοιτάζω. Ήταν καλό για όλους το άνοιγμα των πυλών, όμως πρέπει να σημειωθεί ότι δυσκόλεψε πιο πολύ τη λύση. Όλοι συνήθισαν στην κατάσταση των «δύο κρατών». Έδωσε ώθηση στη χωριστή διαβίωση. Το άνοιγμα των πυλών ήταν ένα τούβλο που τοποθετήθηκε στη διζωνικότητα. Οι σχέσεις γειτονίας αντικατέστησαν τη συμβίωση. Συστάθηκαν δικοινοτικές συμμορίες. Δεν κατέστη δυνατόν να συσταθεί δικοινοτική ειρήνη. Γι’ αυτό θαυμάζω εκείνες τις συμμορίες. Εκείνες έκαναν πολλές δουλειές μαζί. Εμείς δεν μπορέσαμε να κάνουμε. Νομίζω ότι το άνοιγμα των πυλών ωφέλησε περισσότερο τους λαθρέμπορους ναρκωτικών και τους εμπόρους ανθρώπων. Μακάρι οι οπαδοί της λύσης και της ειρήνης να μπορούσαμε να πετυχαίναμε τόσα όσα εκείνοι! Εκείνοι έκαναν λαθρεμπόριο. Εμείς είπαμε τραγούδια. Η δική τους δουλειά ήταν επικίνδυνη, ρίσκαραν να φυλακιστούν. Μακάρι να μπορούσαμε και εμείς να κάναμε λίγο επικίνδυνες δουλειές στον δικό μας τομέα. Να ρισκάραμε να φυλακιστούμε για χάρη των πιστεύω μας, ακόμα και να δολοφονηθούμε…
Δεν υπάρχει λύση σε αυτό το νησί εδώ και 52 χρόνια. Αν δεν υπάρχει λύση, δεν υπάρχει και ειρήνη. Τι υπάρχει; Κατάπαυση του πυρός! Αν υπάρχει κατάπαυση του πυρός, γιατί σκοτώσαμε τον Ισαάκ και τον Σολωμού; Αντιλαμβάνεστε πώς κλιμακώθηκε ο εθνικισμός παρά την ύπαρξη τόσων δικοινοτικών οργανώσεων; Τα μέλη δικοινοτικών οργανώσεων μήπως δεν θα τρέξουν στα φυλάκια σε περίπτωση αιματηρής σύγκρουσης και δεν θα πυροβολήσουν ο ένας τον άλλον; Βεβαίως ονειρεύομαι να γίνει αυτό, όμως γκρεμίζονται αυτά τα όνειρά μου όταν θυμηθώ πως στο παρελθόν ακόμα και οι πιο εξέχοντες αριστεροί ανάμεσά μας άρπαξαν τα όπλα και έτρεξαν στα φυλάκια. Παρά ταύτα, θέλω να σκέφτομαι καλά πράγματα. Αλλά μού προκαλεί αναγούλα στο στομάχι αυτή η παρατεταμένη μη λύση. Δεν πιστεύω ότι κανένας ηγέτης που θα καθίσει επικεφαλής μας θα είναι διαφορετικός από τους προκατόχους του. Η τουρκική πλευρά πάντα θα κάθεται σε αυτό το τραπέζι με τη νοοτροπία του κατακτητή. Όποιος και αν ανέλθει στην εξουσία στην Τουρκία, δεν θα διαφέρει από τους προκατόχους του στο Κυπριακό, το οποίο θεωρούν εθνική υπόθεση. Και δεν θα ασκηθεί ποτέ στην Τουρκία η διεθνής πίεση που αναμένει η ελληνοκυπριακή πλευρά. Η Ευρώπη, η οποία δεν κούνησε το δαχτυλάκι της κατά του κατακτητή στην Κύπρο εδώ και 22 χρόνια, δεν θα το κουνήσει και από εδώ και στο εξής. Τότε τι θα γίνει; Αλλαγή κλίματος. Άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας. Ύστερα ξανά άνοιξη!
