Το πρώτο πακέτο αποζημιώσεων προς τους κτηνοτρόφους στις περιοχές Λιβαδιών, Ορόκλινης, Τρούλλων και Αραδίππου, των οποίων τα ζώα επηρεάστηκαν από τον αφθώδη πυρετό, υπολογίστηκε στα €4,5 εκατ. Η αποζημίωση αναμένεται να λάβει υπόψη την αγοραία αξία των ζώων που θανατώθηκαν, τις απώλειες σε ζωοτροφές, γάλα και άλλα συναφή έξοδα. Παράλληλα, εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων επιδιώκουν να συμπεριλάβουν στην εξίσωση για τις αποζημιώσεις και την απώλεια κέρδους λόγω διακοπής της παραγωγικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων από το Υπουργικό Συμβούλιο για την καταβολή των αποζημιώσεων, θα πρέπει να αναμένεται η ολοκλήρωση της ποινικής έρευνας που βρίσκεται σε εξέλιξη. Στόχος της έρευνας είναι να διαπιστωθεί κατά πόσον ο αφθώδης πυρετός μεταφέρθηκε από τα κατεχόμενα μέσω λαθρεμπορίου ζωοτροφών και ζώων. Πρόκειται για το επικρατέστερο σενάριο, με την Αστυνομία να έχει στη διάθεσή της και ονόματα κτηνοτρόφων που φέρονται να εμπλέκονται στο λαθρεμπόριο από τη νεκρή ζώνη.
Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα καταγράφηκε στις 20 Φεβρουαρίου σε μονάδα αγελάδων στα Λιβάδια. Ωστόσο, σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, ο ιός φαίνεται να κυκλοφορούσε σε κτηνοτροφικές μονάδες στην Ορόκλινη τουλάχιστον δύο εβδομάδες νωρίτερα, χωρίς να δηλωθεί από κτηνοτρόφους και ιδιώτες κτηνιάτρους, με αποτέλεσμα να χαθεί πολύτιμος χρόνος για τον περιορισμό της εξάπλωσης.
Συνεπώς, η ολοκλήρωση της ποινικής έρευνας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τις αποζημιώσεις. Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί ότι ο αφθώδης πυρετός επεκτάθηκε στις ελεύθερες περιοχές εξαιτίας λαθρεμπορίου ζωοτροφών και ζώων, τότε, πέραν των ποινικών διώξεων, οι εμπλεκόμενοι κτηνοτρόφοι δεν θα πρέπει να λάβουν ούτε ένα σεντ του ευρώ ως αποζημίωση. Η κρατική στήριξη δεν μπορεί να καταλήξει στις τσέπες όσων, με πράξεις ή παραλείψεις τους, συνέβαλαν στην πρόκληση της κρίσης.
Γνώριζαν αλλά δεν μιλούσαν
Η ανώτερη κτηνιατρική λειτουργός Σωτηρία Γεωργιάδου, μιλώντας χθες στο ραδιόφωνο του Πολίτη 107.6 & 97.6, αποκάλυψε ότι στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών για παράνομη διακίνηση ζωοτροφών από τα κατεχόμενα έχουν ήδη διαβιβαστεί στην Αστυνομία. Δήλωσε, επίσης, ότι οι σχετικές πληροφορίες κατατέθηκαν μετά την ανακοίνωση του πρώτου κρούσματος, υπογραμμίζοντας πως μέχρι τότε δεν είχαν τεθεί υπόψη των κρατικών υπηρεσιών. Όπως χαρακτηριστικά σχολίασε, «τόσο καιρό δεν έλεγε κανείς τίποτα».
Και πάλι απέτυχαν
Πέραν της καταβολής αποζημιώσεων, το Υπουργικό Συμβούλιο οφείλει να εξετάσει και το ζήτημα των ευθυνών των εμπλεκόμενων κρατικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της αρμόδιας υπουργού, Μαρίας Παναγιώτου. Την ανεπάρκειά της τη βιώσαμε όλοι κατά τις πυρκαγιές στην επαρχία Λεμεσού. Η αποτελεσματικότητα της κ. Παναγιώτου στη διαχείριση κρίσεων τίθεται εκ νέου υπό αμφισβήτηση καθώς από τα μέσα Δεκεμβρίου υπήρχαν επιβεβαιωμένα κρούσματα αφθώδους πυρετού στα κατεχόμενα. Εάν λαμβάνονταν εγκαίρως τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα θα είχε αποτραπεί η εξάπλωση του ιού στις ελεύθερες περιοχές και, κατ’ επέκταση, η ανάγκη καταβολής αποζημιώσεων εκατομμυρίων ευρώ. Και επειδή η κ. Παναγιώτου απέτυχε για ακόμη μία φορά να διαχειριστεί μια σοβαρή κρίση που άπτεται των αρμοδιοτήτων του υπουργείου της, το κόστος μετακυλίεται στην κοινωνία και στους φορολογουμένους. Βεβαίως, την πρωταρχική ευθύνη φέρει ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, ο οποίος, για λόγους που μόνο ο ίδιος γνωρίζει, εξακολουθεί να τη διατηρεί στη θέση της.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύσει τους νομοταγείς κτηνοτρόφους και ταυτόχρονα να διασφαλίσει ότι όσοι παρανόμησαν ή αμέλησαν τα καθήκοντά τους θα λογοδοτήσουν. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας και η αποτροπή παρόμοιων κρίσεων προϋποθέτουν πλήρη διερεύνηση, απόδοση ευθυνών και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου.
