Η αδυναμία του κράτους να αντιμετωπίσει τα φαινόμενα θαλάσσιας ρύπανσης στον κόλπο της Λεμεσού μεταφέρθηκε για ακόμη μία φορά στα έδρανα της Βουλής, στον απόηχο πρόσφατων αποκαλύψεων για απόρριψη δευτεροβάθμιου -μερικώς επεξεργασμένου- νερού λόγω βλάβης στο εργοστάσιο επεξεργασίας αστικών λυμάτων του ΕΟΑ στη Μονή, αλλά και για αγωγό αποστράγγισης που βγάζει τόνους νερού-λάσπης πολύ κοντά στην παραλία στο Δασούδι και όχι στο προβλεπόμενο από την άδεια του, σημείο.
Στο μικροσκόπιο των βουλευτών της Επιτροπής Περιβάλλοντος, που συνεδρίασε σήμερα για το θέμα, μετά από έντονα εκφρασμένη ανησυχία των πολιτών, είναι και άλλες δραστηριότητες, που συνδέονται με τις αιτίες του προβλήματος, δραστηριότητες τις οποίες οι διάφοροι φορείς, υπηρεσίες και τμήματα, ελέγχουν καθηκόντως -ή αγνοούν-, χωρίς, όπως φαίνεται, με αποτελεσματικότητα. Μία μακρά σειρά συνεδριάσεων στη Βουλή, σε Υπουργεία και σε τοπικές αρχές, για το ζήτημα τα τελευταία χρόνια, έχουν ριχθεί από τους αρμόδιους σε έναν «Πίθο των Δαναΐδων».
Βροχή ερωτημάτων
«Πόσες άδειες απόρριψης – αποστράγγισης, κατά τη διάρκεια ανέγερσης κτισμάτων, δόθηκαν; Έχουν δυνατότητα να συνεχίζουν μετά την ολοκλήρωση της ανέγερσης;» ρώτησε ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Λίνος Παπαγιάννης (ΕΛΑΜ).
Έχουν διερευνηθεί όλες οι πιθανές πηγές ρύπανσης; Ποια άμεσα μέτρα λαμβάνονται για να προστατευθούν το περιβάλλον και η δημόσια υγεία; Διατίθενται οι απαραίτητοι οικονομικοί πόροι, για να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα; Πόσοι τακτικοί και έκτακτοι έλεγχοι έγιναν το καλοκαίρι και ποια τα αποτελέσματα; Τι μέτρα λήφθηκαν μετά το περιστατικό διαρροής στο εργοστάσιο επεξεργασίας αστικών λυμάτων του ΕΟΑ στη Μονή; Όσον αφορά τον αγωγό αποστράγγισης στο Δασούδι ποιοι είναι οι όροι της σχετικής άδειας, αλλά και τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών που έχουν πραγματοποιηθεί; Επειδή σε προηγούμενη συνεδρίαση λέχθηκε ότι 30 οργανισμοί ρυπαίνουν τις θάλασσες της Κύπρου, ποιοι ονομαστικά ρυπαίνουν τη θάλασσα της Λεμεσού; Πώς συντονίζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες και τι έκαναν μετά την τελευταία συνεδρία στην Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής για το θέμα, στις 12 Νοεμβρίου, όταν υποσχέθηκαν ότι θα εργαστούν για το πρόβλημα;
Αυτά είναι μόνο μερικά από τα ερωτήματα που έθεσαν ενώπιον των αρμόδιων φορέων οι βουλευτές στην αρχική τους τοποθέτηση.
Απουσία ελέγχων σε αγωγούς αποστράγγισης - Η περίπτωση στο Δασούδι
Η αναπληρώτρια διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος, Έλενα Στυλιανοπούλου, ενημέρωσε ότι για τον αγωγό αποστράγγισης στο Δασούδι εντοπίστηκε το πρόβλημα και επιβλήθηκαν κυρώσεις. Μετά από έλεγχο, διαπιστώθηκε ότι η παράβαση του ιδιοκτήτη ήταν η διοχέτευση υλικών στη θάλασσα, αν και ο αγωγός είναι ημιτελής.
Επίσης παραδέχθηκε ότι οι εταιρείες αυτοελέγχονται για την αποστράγγιση και εναπόκειται σε αυτές να ενημερώνουν το Τμήμα Περιβάλλοντος για ρύπανση. Εδώ, σε παρέμβασή της η βουλεύτρια του ΑΚΕΛ, Μαρίνα Νικολάου, είπε ότι αυτό λέχθηκε και τον Νοέμβριο του 2025, την τελευταία φορά που συζητήθηκε το θέμα στην Επιτροπή Περιβάλλοντος, χωρίς, όπως τόνισε, να αλλάξει κάτι.
Η κα Στυλιανοπούλου είπε ότι το θέμα των αγωγών αποστράγγισης πρέπει να το αντιμετωπίσουν άμεσα με ελέγχους και άλλες ενέργειες, σημειώνοντας ότι αυτή η προσπάθεια ήδη άρχισε.
Λειτουργός του Τμήματος Περιβάλλοντος ενημέρωσε ότι στη Λεμεσό αδειοδοτήθηκαν 8 ψηλά κτήρια για αποστράγγιση κατά τη διάρκεια της ανέγερσης. Σημείωσε ότι ολοκληρώθηκαν οι εργασίες και έμειναν δύο-τρεις αγωγοί, μεταξύ των οποίων και η περίπτωση κοντά στο Δασούδι, ο οποίος είναι ημιτελής. Οι άλλοι αγωγοί, σημείωσε, είναι ολοκληρωμένοι και είναι σε μεγάλο βάθος, των 40 μέτρων. Το Τμήμα Περιβάλλοντος έχει σκοπό να τους χαρτογραφήσει, σημείωσε.
Με αφορμή τον αγωγό αποστράγγισης στο Δασούδι, ο δήμαρχος Αμαθούντας, Κυριάκος Ξυδιάς, κατήγγειλε το Τμήμα Περιβάλλοντος ότι αδειοδοτεί χωρίς να ελέγχει. Είπε ότι μόλις χθες, μία μέρα πριν από τη σημερινή συνεδρίαση στη Βουλή, το Τμήμα Περιβάλλοντος έστειλε επιστολές σε εταιρείες που εφαρμόζουν αποστράγγιση, για να δώσουν ενημέρωση για ελέγχους.
Πρόστιμο στον σταθμό του ΕΟΑ στη Μονή
Σύμφωνα με την κα Στυλιανοπούλου, για τον σταθμό του ΕΟΑ στη Μονή, όταν εντοπίστηκε αστοχία (5 Αυγούστου) επιβλήθηκε ο νόμος με πρόστιμο. Το Τμήμα Περιβάλλοντος είναι σε επαφή με τον σταθμό για να λειτουργήσει σωστά, είπε.
Το συμβάν οφείλεται σε ηλεκτρική βλάβη, είπε από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λεμεσού, Γιάννης Τσουλόφτας, σημειώνοντας ότι έγινε απόρριψη για δύο ώρες.
Παράλληλα ανέφερε ότι σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει δυνατότητα να πάνε λύματα στη θάλασσα από το δίκτυο λυμάτων του ΕΟΑ και δεν πρέπει να συνδέεται με τη ρύπανση ακτών λουομένων το συγκεκριμένο εργοστάσιο στη Μονή, κάτι που αποδείχθηκε από τις δειγματοληψίες του Τμήματος Περιβάλλοντος σε παραλίες της περιοχής.
Μετά το συμβάν έχουν προχωρήσει, είπε, σε δύο ενέργειες:
- Μέρος των λυμάτων μεταφέρονται σε άλλο σημείο της Λεμεσού.
- Πλεόν, όταν υπάρχει πρόβλημα, το δευτεροβάθμιας επεξεργασίας νερό θα πηγαίνει σε ειδική δεξαμενη και όχι στη θάλασσα.
«Η Λεμεσός αδικείται, πληρώνει για να στηρίξει την οικονομία της χώρας»
Στην τοποθέτησή του ο δρ. Άγγελος Μενελάου, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Frederick και σύμβουλος του Υφυπουργείου Ναυτιλίας για θέματα θαλάσσιας ρύπανσης, ήταν έντονος, αναφέροντας χαρακτήριστικά ότι «στη Λεμεσό κάναμε τη θάλασσα ‘’γιαούρτι’’, με λιμάνι, μαρίνες και άδειες αποστράγγισης κτηρίων».
Αναφερόμενος στις ενδεχόμενες πηγές ρύπανσης αναφέρθηκε σε τέσσερις κατηγορίες:
- Σταθερές. Ροές από τη στεριά προς τη θάλασσα, φυσικές ή από ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως οι αγωγοί αποστράγγισης. «Μια από τις 15 δράσεις που έχω εισηγηθεί είναι να χαρτογραφηθούν για να τις ελέγξουμε», είπε ο δρ. Μενελάου.
- Αυτές μέσα στο υποθαλάσσιο σύστημα, συγκεκριμένα η αφαλάτωση και οι ιχθυοκαλλιέργειες.
- Κινητές - πλοία. Αυτά, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι πιο στοχεύσιμα και μπορεί κανείς να τα ελέγξει πιο εύκολα, επίσης διέπονται από διεθνείς κανονισμούς.
- Σκάφη αναψυχής και ακτοπλοϊκά που δένουν σε μαρίνες. «Αυτά είναι δύσκολα στον έλεγχο», τόνισε.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, «η Λεμεσός αδικείται, πληρώνει με τις περισσότερες πιέσεις, για να στηρίξει την οικονομία της χώρας, με λιμάνι, μαρίνα μονάδες αφαλάτωσης, ιχθυοκαλλιέργεια κτλ.» Εδώ διατύπωσε τη θέση ότι πρέπει και οι άλλες επαρχίες να δώσουν χώρους. Τόνισε ότι πριν την αδειοδότηση για ένα έργο ή δραστηριότητα, θα πρέπει να γίνεται έρευνα αντικτύπου.
Τον Οκτώβριο λειτουργεί η ΟΕΣΑΡ
Εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Ναυτιλίας ανέφερε ότι τον συντονισμό των εμπλεκόμενων υπηρεσιών ανέλαβε το Υφυπουργείο Ναυτιλίας. Σημείωσε ότι τον Οκτώβριο αναμένεται να συσταθεί με εκτελεστικές αρμοδιότητες η Ομάδα Εποπτείας και Συντονισμού Αντιμετώπισης της Ρύπανσης (ΟΕΣΑΡ) για τη θαλάσσια ρύπανση σε παγκύπρια βάση υπό το Υφυπουργείο.
Φέτος έγιναν έκτακτοι έλεγχοι σε... 5 ακτοπλοϊκά σκάφη
Ερωτηθείς για τους ελέγχους που γίνονται σε ακτοπλοϊκά σκάφη της Κύπρου, ο εκπρόσωπος του Υφυπουργείου Ναυτιλίας είπε ότι είναι 230 συνολικά και ελέγχονται σε ετήσια βάση για την απαραίτητη έκδοση πιστοποιητικού ασφάλειας. Σημείωσε ότι επιθεωρούνται τακτικά και έκτακτα. Σύμφωνα με τις αναφορές του, φέτος έγιναν έκτακτοι ελέγχοι (Μάιος και Ιούνιος) σε 5 σκάφη σε 10 διαφορετικούς χώρους και 230 τακτικοί έλεγχοι για όλα τα σκάφη, ώστε να λάβουν το πιστοποιητικό ασφάλειας. Μεταξύ άλλων, οι έλεγχοι καλύπτουν και τη δεξαμενή κατακράτησης λυμάτων, η οποία, όπως είπε, απαγορεύεται να έχει διέξοδο στη θάλασσα, αλλά στο κατάστρωμα. Φέτος παραβάσεις δεν βρέθηκαν κατά τους ελέγχους, όμως πέρυσι εντοπίστηκε μία.
