Ποιοι μηχανισμοί ελέγχου και επιβολής προστίμων εφαρμόστηκαν για τους υφιστάμενους παράνομους σκυβαλότοπους και ποιοι για την πρόληψη δημιουργίας νέων; Πόσοι σχετικοί έλεγχοι έγιναν και από ποια υπηρεσία ή τμήμα; Σε πόσους έχουν επιβληθεί πρόστιμα; Ποιο ήταν το ποσό αναλυτικά για το κάθε πρόστιμο, ποιο ποσό εισπράχθηκε τελικά και ποια ήταν η χρήση του; Αυτά είναι μερικά από τα υποερωτήματα, στα οποία κλήθηκε να απαντήσει η υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Μαρία Παναγιώτου, σε κοινοβουλευτικό ερώτημα (25 Αυγούστου 2025) της ανεξάρτητης βουλεύτριας, Αλεξάνδρας Ατταλίδου, με αφορμή, σύμφωνα με τη βουλεύτρια, «τις πρόσφατες δηλώσεις (σ.σ. πριν τα τέλη Αυγούστου του 2025) της Βοηθού Επάρχου Πάφου, ότι στην επαρχία καταγράφονται περίπου 540 παράνομοι σκουπιδότοποι, οι οποίοι αποτελούν σοβαρό κίνδυνο πρόκλησης πυρκαγιών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι το θέμα έχει συζητηθεί σε σύσκεψη όλων των αρμόδιων υπηρεσιών στις 28 Μαρτίου 2024».
Τοπικές Αρχές καλούνται να καθαρίσουν
Αξίζει να σημειωθεί ότι μέσα στην απάντηση που δίνει η υπουργός προς την κα Ατταλίδου (8 Ιανουαρίου 2026) σκιαγραφείται και το μέγεθος του προβλήματος, παρά τις εκστρατείες καθαρισμού που συντονίζει το Τμήμα Περιβάλλοντος τα δύο τελευταία χρόνια και τη διάθεση δυόμιση περίπου εκατομμυρίων Ευρώ στις τοπικές Αρχές για απομάκρυνση των παράνομων σκυβαλλότοπων.
Το Τμήμα, όπως αναφέρει η κα Παναγιώτου, «χαρτογράφησε περισσότερα από 600 σημεία παράνομης απόρριψης μέσω GIS και δορυφορικών εικόνων, τα οποία κοινοποιήθηκαν σε Δήμους και κοινότητες, μέσω της Ένωσης Δήμων και της Ένωσης Κοινοτήτων, ώστε να λάβουν γνώση των σημείων παράνομης απόρριψης αποβλήτων, να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες καθαρισμού των εν λόγω σημείων και να ενημερωθούν για τη δυνατότητα υποβολής αιτήματος προς το Τμήμα Περιβάλλοντος για οικονομική στήριξη στον καθαρισμό των σημείων αυτών».
171 εξώδικα, συνολικής αξίας 179.000 ευρώ
Σε σχέση με τα επιβληθέντα πρόστιμα (εξώδικες ρυθμίσεις), που αφορούν παράνομες απορρίψεις αποβλήτων, σύμφωνα με τις πρόνοιες των περί Αποβλήτων Νόμων, η υπουργός αναφέρει ότι από το 2024 μέχρι τις 10 Οκτωβρίου του 2025 το Τμήμα Περιβάλλοντος επέβαλε 80 εξώδικα (27 για το 2024 και 53 για το 2025), συνολικής αξίας 152.100 ευρώ (30.300 ευρώ και 121.800 ευρώ). Για την ίδια περίοδο οι Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης επέβαλαν 91 εξώδικα (41 και 50), συνολικής αξίας 27.300 ευρώ (10.550 ευρώ και 16.750 ευρώ).
Την ίδια ώρα σημειώνει ότι εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο η αύξηση του μέγιστου ποσού εξώδικης ρύθμισης. Από τις 4.000 στις 8.000 ευρώ ανά περίπτωση για επιθεωρητή του Τμήματος Περιβάλλοντος. Από τις 20.000 στις 40.000 ευρώ ανά περίπτωση από αρχιεπιθεωρητή.
Η σχετική τροποποίηση έχει κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ωστόσο, σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του «Π», όταν έδτασε στην Ολομέλεια τον περασμένο Δεκέμβριο, τα κόμματα ζήτησαν αναβολή, διότι θεώρησαν πολύ ψηλή την αύξηση. Σύμφωνα με το σκεπτικό τους, όταν το κράτος δεν δίνει επιλογές απόρριψης στους πολίτες, δεν μπορεί να έρχεται και να τους επιβάλλει αυστηρά πρόστιμα. Ακολούθως, μετά από συζήτηση για δεύτερη φορά στην Επιτροπή Περιβάλλοντος (21/01/2026) η τροποποίηση οδηγείται εκ νέου στην Ολομέλεια, χωρίς αλλαγές, όπως πληροφορείται ο «Π».
«Τα πρόστιμα, που εισπράττονται μέσω της πλατφόρμας των εξωδίκων κάθε μήνα γίνονται κατάθεση στο Γενικό Λογιστήριο σε λογαριασμό εσόδων του Τμήματος. Το ποσό που συγκεντρώνεται από τα εξώδικα, τα οποία εκδίδονται από τους επιθεωρητές των τοπικών Αρχών, δύναται να παραχωρείται, υπό μορφή χορηγίας προς τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης», αναφέρει εξάλλου στην απάντησή της η υπουργός Γεωργίας.
Μηχανισμοί ελέγχου
Για σκοπούς πρόληψης και αποφυγής επανάληψης του φαινομένου εφαρμόστηκαν, σημείωσε, οι ακόλουθοι μηχανισμοί ελέγχου:
α) Διορίστηκαν 177 επιθεωρητές, που προτάθηκαν από τις τοπικές αρχές, με βάση τους περί Αποβλήτων Νόμους,
β) και παραχωρήθηκαν εξουσίες έκδοσης εξώδικης ρύθμισης, σύμφωνα με τους περί Απόβλητων Νόμους ως ακολούθως:
i. Τοπικές Αρχές: έως 500 ευρώ (για φυσικά πρόσωπα) και 1.000 ευρώ (για νομικά πρόσωπα).
ii. Επιθεωρητές Τμήματος Περιβάλλοντος: έως 4.000 ευρώ.
iii. Αρχιεπιθεωρητής: έως 20.000 ευρώ.
Συνεργασία για πρόληψη πυρκαγιών
Σε άλλη δέσμη υποερωτημάτων τη κας Ατταλίδου, «πώς διασφαλίστηκε η συνεργασία μεταξύ Τμήματος Περιβάλλοντος, Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, τοπικών αρχών και Τμήματος Δασών για την πρόληψη πυρκαγιών μέσω έργων προστασίας γύρω από τους σκουπιδότοπους, πόσες συνεδρίες έγιναν, ποιες αποφάσεις πάρθηκαν και ποιες εφαρμόστηκαν μέχρι και σήμερα;», η κα Παναγιώτου σημείωσε ότι η συνεργασία αυτή έχει ενισχυθεί μέσω στοχευμένων κοινών δράσεων, όπως:
α) Συχνές συσκέψεις με τη συμμετοχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ΑΤΑ, της 9 Ένωσης Δήμων, της Ένωσης Κοινοτήτων και των ΕΟΑ (διαχειριστών Πράσινων Σημείων),
β) συμφωνία για δημιουργία προσωρινών Πράσινων Σημείων, με στόχο την αποτροπή απόρριψης αποβλήτων στην ύπαιθρο,
γ) στοχευμένη χρηματοδότηση καθαρισμών σε περιοχές υψηλού κινδύνου για εκδήλωση πυρκαγιών,
δ) συνεργασία με εθελοντικές οργανώσεις, όπως η πρωτοβουλία Let’s Do It Cyprus 2025, στην οποία παρασχέθηκε οικονομική στήριξη ύψους €17.500 για δράσεις καθαρισμού, μεταξύ άλλων και σε πρόσφατα πυρόπληκτες περιοχές, και
ε) εξέταση του ενδεχόμενου διορισμού θηροφυλάκων ως επιθεωρητών, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση των επιτόπιων ελέγχων και την αυστηρότερη επιτήρηση περιοχών ευάλωτων σε περιβαλλοντικές παραβάσεις.
Δύο χρόνια ‘‘#WasteFreeCyprus’’: Δόθηκαν 2,5 εκατ. ευρώ – Σε αναζήτηση νέων κονδυλίων
Το 2024 συμμετείχαν 106 τοπικές Αρχές στο πρόγραμμα καθαρισμού παράνομων σκυβαλότοπων με τίτλο “Εκστρατεία Καθαριότητας - #WasteFreeCyprus” και καθαρίστηκαν 269 σημεία καθαρισμού, με εκτιμώμενο όγκο 21.500 κυβικά μέτρα σκουπιδιών (4.300 τόνοι περίπου). Το συνολικό ποσό οικονομικής στήριξης, σύμφωναμε την υπουργό, ανήλθε σε ένα περίπου εκατομμύριο ευρώ.
Επίσης ενημερώνει την κα Ατταλίδου ότι “η Εκστρατεία Καθαριότητας 2025”, είχε έμφαση σε σημεία αυξημένου κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιών και αφορούσε σε διαδικασία καθαρισμού για περισσότερα από 300 νέα σημεία μετά από αιτήματα 82 τοπικών Αρχών, με εκτιμώμενο συνολικό ύψος οικονομικής στήριξης περίπου ενάμιση εκατομμύρια ευρώ. Έχουν υποβληθεί πρόσθετα αιτήματα από τοπικές Αρχές για πρόσθετη οικονομική στήριξη, για τα οποία, σύμφωνα με την κα Παναγιώτου, καταβάλλεται προσπάθεια εξεύρεσης των αναγκαίων πιστώσεων.
