Σε διάφορες συναντήσεις που είχα το τελευταίο διάστημα, τυχαία, με πολιτικούς από διαφορετικά κόμματα, όλοι ανεξαιρέτως σχολιάζουν, σχεδόν με αγωνία, «τι Βουλή θα έχουμε από τον Μάιο». Η απάντησή μου είναι απλή: η Βουλή που έρχεται είναι η φυσική μετεξέλιξη της Βουλής που εσείς διαμορφώσατε.
Γιατί, κακά τα ψέματα, η κυπριακή Βουλή είχε ανέκαθεν «παλιάτσους». Όχι επειδή τους επέβαλε η κοινωνία, αλλά επειδή τα ίδια τα συστημικά κόμματα τους προώθησαν, τους έντυσαν με κομματικά χρίσματα και τους συμπεριέλαβαν στα ψηφοδέλτιά τους για λόγους ψηφοθηρίας. Δεν μπορεί, ας πούμε, να θεωρείται σοβαρός πολιτικός ένας άνθρωπος που φωτογράφιζε τα εσώρουχα βουλευτριών. Ούτε ο «ραλίστας» που αντιμετώπιζε τη Βουλή ως πίστα προβολής. Να μην αναφερθώ σε ευρωβουλεύτριες που χόρευαν με παραδοσιακές στολές και κούζες στους ώμους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε βουλευτές που θέτουν ερωτήματα νηπιακής ηλικίας ή σε άλλους που μιλούν για «πτώματα στον αναπνευστήρα» και για αιμομιξίες αγρινών, με ύφος θεσμικού παρατηρητή.
Υπήρξαν και εκείνοι που εργαλειοποίησαν την προσωπική τους τραγωδία για pity vote, όχι μόνο για μια θέση στα έδρανα της Βουλής αλλά και για πολιτική καριέρα. Ας μην ξεχνάμε ότι Πρόεδρος της Βουλής την προηγούμενη πενταετία ήταν ο κ. Συλλούρης, ο οποίος, με χαμόγελα και νάζια στην κάμερα, καταγράφηκε σε βίντεο να εμπλέκεται σε διαπραγματεύσεις για την πώληση «χρυσών» διαβατηρίων. Και αν θέλετε μια πρόγευση της μετεξέλιξης αυτής της Βουλής, αρκεί να παρακολουθήσετε τα βιντεάκια βουλευτή πίσω από ανθισμένες αμυγδαλιές, με κυνηγετικά ρούχα σε αγρούς και λαγκάδια. Η πολιτική μετατρέπεται σε φολκλόρ!
Το κερασάκι στην τούρτα είναι οι βουλευτές του ΕΛΑΜ, πολιτικής συγγένειας με τη Χρυσή Αυγή, που οικοδομούν καριέρες μοιράζοντας μπουφάν σε «αμιγή ελληνόπουλα», διαχωρίζοντας ευθέως τα παιδιά σε ίσων και κατώτερων Θεών. Θα ήθελα πολύ να δω ψηφοφόρους τους να τους δηλώνουν ανοιχτά ότι δεν θα τους ψηφίσουν, και να παρατηρήσω τις αντιδράσεις. Διότι μεγάλο μέρος της εκλογικής τους επιρροής δεν εδράζεται σε σεβασμό ή κοινές αξίες, αλλά στον φόβο. Και ο φόβος δεν είναι δημοκρατία.
Η νέα Βουλή, λοιπόν, δεν είναι «ατύχημα». Είναι το αποτέλεσμα των επιλογών των ίδιων των κομμάτων. Κάθε πενταετία πανηγυρίζουν για τις έδρες που κερδίζουν, αγνοώντας επιδεικτικά τα ποσοστά τους που καταρρέουν με ταχύτητα φωτός. Παραβλέπουν τις υποδείξεις της κοινωνίας και των ειδικών ότι ο μεγάλος νικητής των τελευταίων εκλογικών αναμετρήσεων ήταν η αποχή.
Σας έχω νέα! Τον Μάιο η αποχή θα είναι και πάλι ο μεγάλος νικητής, αλλά, όπως έλεγε και ο αείμνηστος Πρόεδρος Κληρίδης, θα είναι «παρούσα στην τενέκκα», όχι απούσα. Τα ποσοστά των συστημικών κομμάτων θα συρρικνωθούν περαιτέρω, αλλά η δημόσια συζήτηση θα περιοριστεί στις έδρες που εξασφάλισε το κάθε κόμμα, όχι στο μήνυμα απαξίωσης που εκπέμπει η κοινωνία.
Τα κόμματα που έφεραν στην εξουσία έναν Πρόεδρο-βιτρίνα, τα ίδια κόμματα θα φέρουν μια νέα Βουλή που θα τους κρατά καθρέφτη και θα τους δείχνει ποιοι πραγματικά είναι. Αυτή τη Βουλή θα έχουμε.
Τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, αν τα κόμματα ενδιαφέρονταν ουσιαστικά για τους πολίτες και όχι πρωτίστως για τη δική τους αναπαραγωγή και επιβίωση. Ίσως, αν είχαμε προχωρήσει έγκαιρα σε μια ελεγχόμενη οριζόντια ψηφοφορία, όπου ο ψηφοφόρος δεν επιλέγει «πακέτο» ένα κόμμα, αλλά κατανέμει την ψήφο του σε υποψήφιους από διαφορετικούς συνδυασμούς, να βρισκόμασταν σήμερα αλλού. Θα μετατοπιζόταν το κέντρο βάρους από το κόμμα στο άτομο. Θα επιβραβεύονταν υποψήφιοι με διατοπική αποδοχή και τεχνοκρατικό προφίλ. Θα μειωνόταν ο κομματικός φανατισμός και οι υποψήφιοι θα είχαν κίνητρο να απευθυνθούν πέρα από τον στενό κομματικό τους πυρήνα (median voter logic).
Βεβαίως, η οριζόντια ψηφοφορία εμπεριέχει κινδύνους. Κινδύνους όπως την αποδυνάμωση προγραμματικής λογοδοσίας, στρατηγική ψήφος, κατακερματισμό. Όμως αυτοί οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να ελεγχθούν θεσμικά. Εκείνα που φοβήθηκαν να δοκιμάσουν, μας οδήγησαν στα σημερινά δεδομένα. Στην επόμενη Βουλή εύχομαι να εκλεγούν νέοι βουλευτές που θα λειτουργήσουν ως πραγματικό φρένο στη διαπλοκή και στη διαφθορά που φωλιάζουν εντός του ίδιου του θεσμού. Όποιος αμφιβάλλει για το πώς εξυπηρετούνται συμφέροντα, ας ανατρέξει στις εκθέσεις της GRECO, οι οποίες καταγράφουν με ακρίβεια την κανονικοποίηση της διαφθοράς στο πολιτικό σύστημα. Η επόμενη Βουλή είτε θα σπάσει αυτόν τον κύκλο είτε θα τον κληρονομήσει.
Την ίδια ώρα, δεν είναι λίγοι όσοι τολμούν σήμερα να θέτουν υποψηφιότητα «εμπνεόμενοι» (με τη χειρότερη έννοια) από το αποτέλεσμα της συνεργασίας ΔΗΚΟ–ΔΗΠΑ–ΕΔΕΚ στις Προεδρικές και την ανάδειξη ενός Προέδρου-βιτρίνα, που λειτουργεί καθημερινά ως πρότυπο μίμησης. Διότι, αν μπορεί εκείνος να είναι Πρόεδρος, τότε με τη σημερινή πολιτική μας κουλτούρα, όλοι μπορούμε να θεωρούμαστε εν δυνάμει βουλευτές.
