Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση των δύο αγνοουμένων από τον Στρογγυλό ενδέχεται να έχει σημασία και για άλλες υποθέσεις αγνοουμένων, εφόσον προκύπτουν παρόμοια πραγματικά περιστατικά, αναφέρει ο νομικός Αχιλλέας Δημητριάδης, σημειώνοντας ότι η υποχρέωση του κράτους για αποτελεσματική διερεύνηση παραμένει ενεργή παρά την παρέλευση δεκαετιών. Παράλληλα, τάσσεται υπέρ της δημιουργίας Επιτροπής Αλήθειας για το ζήτημα των αγνοουμένων, ώστε οι οικογένειες να πληροφορηθούν τι συνέβη στους ανθρώπους τους, χαρακτηρίζοντας το θέμα «καθαρά ανθρωπιστικό».
Ο κ. Δημητριάδης αναφέρθηκε στη σημασία της απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου, με την οποία διαπιστώθηκε παραβίαση των Άρθρων 2 και 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων από την Κυπριακή Δημοκρατία, λόγω της μη αποτελεσματικής διερεύνησης της υπόθεσης που αφορούσε στους δυο άντρες, οι οποίοι εξαφανίστηκαν στις 15 Αυγούστου 1974 από το χωριό Στρογγυλός.
Όπως ανέφερε, η ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης υπόθεσης έγκειται στο ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, οι δύο άνδρες φέρονταν να είχαν απαχθεί από Τουρκοκύπριους κατοίκους της περιοχής, ενώ υπήρχαν στοιχεία ότι ορισμένοι από αυτούς είχαν μετακινηθεί στις ελεύθερες περιοχές.
«Το σημαντικό σε αυτή την υπόθεση ήταν ότι καταδικάστηκε η Κυπριακή Δημοκρατία γιατί δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση να κάνει αποτελεσματική έρευνα υπό τις περιστάσεις», είπε.
Ο κ. Δημητριάδης σημείωσε ότι οι συγγενείς είχαν απευθυνθεί στην Κυπριακή Δημοκρατία ζητώντας διερεύνηση της υπόθεσης, η οποία, όπως ανέφερε, δεν έγινε αποτελεσματικά. Όπως εξήγησε, πρόκειται για μια περίπτωση που διαφέρει από τις συνήθεις υποθέσεις αγνοουμένων που εξαφανίστηκαν σε περιοχές υπό τουρκικό έλεγχο.
«Δεν είναι η κλασική περίπτωση», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η εξαφάνιση των δύο ανδρών σημειώθηκε σε περιοχή που βρισκόταν υπό τουρκικό έλεγχο, ενώ υπήρχαν στοιχεία για πρόσωπα που φέρονταν να εμπλέκονται και τα οποία είχαν μετακινηθεί στις ελεύθερες περιοχές. Ως εκ τούτου, κατά την άποψή του, η απόφαση μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς και για άλλες υποθέσεις, εφόσον τα πραγματικά περιστατικά είναι ανάλογα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Δημητριάδης έκανε λόγο για ενδεχόμενη «παράλληλη ευθύνη» σε ορισμένες περιπτώσεις.
«Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι μπορεί να υπάρχει παράλληλη ευθύνη για παραβιάσεις, για μη αποτελεσματική θεραπεία. Φταίει και η Κυπριακή Δημοκρατία, διότι οι Τουρκοκύπριοι που ενδεχομένως να ήταν αναμεμειγμένοι δεν εξετάστηκαν και δεν τους είπαν τίποτε. Αλλά φταίει και η Τουρκία, διότι είναι στην περιοχή της που έγινε αυτή η εξαφάνιση», είπε.
Αναφέρθηκε, επίσης, σε περιπτώσεις αγνοουμένων του 1974, στις οποίες τα λείψανα είχαν εντοπιστεί και ταφεί στις ελεύθερες περιοχές, σημειώνοντας ότι και σε τέτοιες περιπτώσεις έχει τεθεί ενώπιον των δικαστηρίων το ζήτημα της ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την παράλειψη αποτελεσματικής διερεύνησης της τύχης τους. Όπως ανέφερε, πρόκειται για διαφορετική κατηγορία από τις περιπτώσεις στις οποίες οι αγνοούμενοι εξαφανίστηκαν σε περιοχές που βρίσκονται υπό τουρκικό έλεγχο, όπως η πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου.
Σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη, «η εξαφάνιση είναι μια συνεχιζόμενη παραβίαση». Όπως εξήγησε, όσο δεν υπάρχει αποτελεσματική διερεύνηση και παραμένει άγνωστη η τύχη ενός προσώπου, η υποχρέωση των αρχών δεν εξαντλείται με την πάροδο του χρόνου.
«Κάθε μέρα που δεν κάνουν έρευνα και το άτομο συνεχίζει να είναι εξαφανισμένο, είναι μια καινούρια παραβίαση, η οποία δεν παραγράφεται με την εξάμηνη παραγραφή που υπάρχει συνήθως», είπε.
Κατά τον ίδιο, επομένως, το ζήτημα των αγνοουμένων δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως δικαστικό ή νομικό θέμα, αλλά και ως ανθρωπιστικό ζήτημα, που αφορά πρωτίστως το δικαίωμα των οικογενειών να γνωρίζουν τι συνέβη στους ανθρώπους τους.
Πρόταση για Επιτροπή Αλήθειας
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Δημητριάδης εξέφρασε τη θέση του υπέρ της δημιουργίας Επιτροπής Αλήθειας για τους αγνοουμένους, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας μεταβατικής δικαιοσύνης.
«Μια Επιτροπή Αλήθειας για τους αγνοουμένους θα ήταν αυτό που θα βοηθούσε τους συγγενείς να μάθουν τι ακριβώς έγινε για τους αγαπημένους τους και θα ήταν και ένα πολύ καλό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης για να αρχίσουμε να λύνουμε το Κυπριακό», ανέφερε.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους στην Κύπρο (ΔΕΑ), ο συνολικός κατάλογος περιλαμβάνει 2.002 πρόσωπα, από τα οποία 1.510 είναι Ελληνοκύπριοι και 492 Τουρκοκύπριοι. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν ταυτοποιηθεί και επιστραφεί στις οικογένειές τους τα λείψανα 1.069 αγνοουμένων.
«Για εκείνους που ταυτοποιήθηκαν δεν ξέρουμε τις συνθήκες εξαφάνισης, διότι η ΔΕΑ διατηρά τα αρχεία της κλειστά», σημείωσε.
«Ποιος είναι ο λόγος που είναι έτσι; Και για εκείνους που δεν ταυτοποιήθηκαν ακόμη, ένας λόγος περισσότερος να κάνουμε μια Επιτροπή Αλήθειας για να μάθουν επιτέλους οι συγγενείς: Είναι ζωντανοί αυτοί οι άνθρωποι, πέθαναν, τι απέγιναν;», πρόσθεσε.
Όπως εξήγησε, η πρόταση για Επιτροπή Αλήθειας εντάσσεται στην ευρύτερη έννοια της μεταβατικής δικαιοσύνης, η οποία έχει εφαρμοστεί σε χώρες που πέρασαν από περιόδους συγκρούσεων και σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην εμπειρία της Νότιας Αφρικής, αλλά και σε αντίστοιχες διαδικασίες που εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες.
Σύμφωνα με τον κ. Δημητριάδη, «έπειτα από συγκρούσεις σε χώρες επέρχεται η μεταβατική δικαιοσύνη, οπόταν πολλές φορές με αντάλλαγμα πληροφορίες δίδεις ασυλία σε αυτούς που κατά τα άλλα είναι δολοφόνοι».
«Και με αυτόν τον τρόπο αποφασίζει η κοινωνία ότι είναι πιο σωστό, πιο ωφέλιμο, είναι για το δημόσιο συμφέρον να πούμε την αλήθεια στους συγγενείς, παρά να επιμένουμε να κάνουμε δικαστικές διαδικασίες για να τιμωρήσουμε τους ενόχους», πρόσθεσε.
Αναφερόμενος στη Διεθνή Ημέρα των Θυμάτων Αναγκαστικών Εξαφανίσεων, που τιμάται στις 30 Αυγούστου, ο κ. Δημητριάδης έθεσε και το ζήτημα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Προστασία Όλων των Προσώπων από τις Αναγκαστικές Εξαφανίσεις.
Συμπλήρωσε δε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία υπέγραψε τη Σύμβαση στις 6 Φεβρουαρίου 2007, χωρίς μέχρι σήμερα να την έχει επικυρώσει. «Ποιος είναι ο λόγος που δεν δίνει αυτή τη διεθνή προστασία στην Κύπρο;», διερωτήθηκε.
ΠΗΓΗ: KΥΠΕ
