Έφτασαν τους 75 οι παιδοβιαστές που κυκλοφορούν ανάμεσά μας και τελούν υπό την εποπτεία της Αρχής Εποπτείας Καταδικασθέντων για Αδικήματα Σεξουαλικής Φύσης κατά Ανηλίκων. Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί με την πάροδο του χρόνου, καθώς στις Κεντρικές Φυλακές κρατούνται σήμερα, σε ειδική πτέρυγα, περίπου 100 άτομα που έχουν καταδικαστεί για σεξουαλικά αδικήματα σε βάρος ανηλίκων.
Η εποπτεία των καταδικασθέντων για αδικήματα σεξουαλικής φύσης κατά ανηλίκων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την επιβολή περιορισμών ως προς την εργασία και τον τόπο διαμονής τους, τη διάθεση ψυχολογικής στήριξης και θεραπείας, καθώς και την αξιολόγησή τους ως προς την πιθανότητα επανάληψης του αδικήματος. Παράλληλα, παρακολουθούνται στενά από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Επιπλέον, τους απαγορεύεται να εισέρχονται ή να παραμένουν κοντά σε σχολεία ή σε χώρους όπου συχνάζουν τα θύματά τους ή άλλα παιδιά.
Ειδικότερα, στην Αρχή Εποπτείας παραπέμπονται πρόσωπα που καταδικάστηκαν για σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων:
- Με απόφαση δικαστηρίου, σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας ή κατά την επιβολή της ποινής.
- Με την έκδοση διατάγματος εποπτείας από το δικαστήριο, κατόπιν αίτησης του Γενικού Εισαγγελέα.
- Μετά την αποφυλάκισή τους, για την οποία η Αρχή Εποπτείας ενημερώνεται από τη διεύθυνση των Κεντρικών Φυλακών.
Η Αρχή Εποπτείας, αφού λάβει υπόψη τα γεγονότα κάθε υπόθεσης, καθώς και τις εκθέσεις των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, αποφασίζει τα κατάλληλα μέτρα για την εποπτεία των παιδοβιαστών που παραπέμπονται ενώπιόν της. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ψυχολογική στήριξη ή θεραπευτική παρέμβαση. Παράλληλα, η Αρχή αξιολογεί την ανταπόκρισή τους και, αναλόγως, αποφασίζει είτε τη συνέχιση των μέτρων, είτε την αναθεώρησή τους.
Η Αρχή απαρτίζεται από τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου Δικαιοσύνης (πρόεδρο) και εκπροσώπους της Αστυνομίας, της Νομικής Υπηρεσίας, των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, του Υπουργείου Παιδείας, του Τμήματος Φυλακών, του Συμβουλίου Αποφυλάκισης Κρατουμένων Επ’ Αδεία και του Οργανισμού Νεολαίας Κύπρου.
Το νομοσχέδιο
Με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας και της αποτελεσματικότητας της Αρχής Εποπτείας Καταδικασθέντων για Αδικήματα Σεξουαλικής Φύσης κατά Ανηλίκων, βρίσκεται στα σκαριά τροποποιητικό νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Το νομοσχέδιο προβλέπει τη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και εξουσιών της Αρχής, προκειμένου να ενισχυθεί η επιτήρηση των προσώπων που έχουν καταδικαστεί για σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», το νομοσχέδιο θα παρέχει τη δυνατότητα επιβολής πρόσθετων περιοριστικών μέτρων στους εποπτευόμενους παιδοβιαστές, όπως την ενεργοποίηση του συστήματος ηλεκτρονικής παρακολούθησής τους με βραχιόλι, την προσωρινή ή τη μόνιμη απαγόρευση άσκησης καθορισμένης εμπορικής δραστηριότητας ή παροχή υπηρεσιών, είτε απ’ ευθείας είτε μέσω τρίτου, τον αποκλεισμό από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις, υποχρέωση τακτικής παρουσίας σε αστυνομικό σταθμό, καθώς και ενημέρωση της Αστυνομίας, της Αρχής Εποπτείας και του επιτηρητή σε περίπτωση αλλαγής διεύθυνσης ή εργασίας ή αναχώρησης στο εξωτερικό.
Ισόβια κάθειρξη και χημικός ευνουχισμός
Ενώπιον της Επιτροπής Νομικών της Βουλής εκκρεμεί εδώ και επτά μήνες χωρίς καν να συζητηθεί η πρόταση νόμου του βουλευτή της ΔΗΠΑ Αμμοχώστου, Μιχάλη Γιακουμή, η οποία δίνει το δικαίωμα στους δικαστές να επιβάλλουν στους παιδοβιαστές την ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Παράλληλα, η πρόταση δίνει την εξουσία στο Συμβούλιο Αποφυλάκισης Κρατουμένων Επ’ Αδεία να αποφυλακίζει ισοβίτες παιδοβιαστές νωρίτερα και υπό όρους, εφόσον αυτοί συναινέσουν στον χημικό ευνουχισμό τους, έτσι που να είναι ακίνδυνοι για την κοινωνία.
Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, κρατούμενος που έχει καταδικαστεί για σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων θα έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτημα για υπό όρους αποφυλάκιση επ’ αδεία, νοουμένου ότι έχει εκτίσει τα δύο τρίτα της ποινής του, σε περίπτωση που αυτή υπερβαίνει τα δύο έτη ή τουλάχιστον 18 έτη, εάν έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη. Σε περίπτωση που ο καταδικασθείς συναινέσει στον χημικό ευνουχισμό του, θα έχει τη δυνατότητα να αιτηθεί αποφυλάκιση υπό όρους όταν θα έχει εκτίσει το ήμισυ της ποινής του, εφόσον αυτή υπερβαίνει τα δύο έτη ή τουλάχιστον τα 12 έτη σε περίπτωση ισόβιας φυλάκισης.
Στην αιτιολογική του έκθεση, ο βουλευτής της ΔΗΠΑ, Μιχάλης Γιακουμή, αναφέρει ότι «οι προτεινόμενες ρυθμίσεις κρίνονται αναγκαίες λόγω της ραγδαίας αύξησης των αδικημάτων σεξουαλικού χαρακτήρα εις βάρος παιδιών στην Κύπρο». Όπως επισημαίνει, «το γεγονός αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη δράσης εκ μέρους της Πολιτείας για την πάταξη των ειδεχθών αυτών εγκλημάτων».
Ο κ. Γιακουμή σημειώνει, επίσης, ότι με βάση σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να παρέχουν αποτελεσματικά προγράμματα ή παρεμβάσεις για την πρόληψη και τον περιορισμό των κινδύνων επανάληψης σεξουαλικών αδικημάτων εις βάρος παιδιών. «Συναφώς, αναφέρουμε ότι, η επιβολή εθελοντικού χημικού ευνουχισμού σε καταδικασθέντες για σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων εφαρμόζεται ήδη σε μεγάλο αριθμό κρατών μελών της ΕΕ.»
Τους ευνουχίζουν σε 12 κράτη μέλη
Η επιβολή του χημικού ευνουχισμού σε καταδικασθέντες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων επιτρέπεται σήμερα σε 12 κράτη μέλη της ΕΕ ως μορφή θεραπείας και προϋποθέτει την προηγούμενη συναίνεση του καταδικασθέντα, με μόνη εξαίρεση την Πολωνία.
Ο χημικός ευνουχισμός συνίσταται στη χορήγηση φαρμακευτικών ουσιών, είτε σε μορφή χαπιών είτε με ενέσεις, σε δράστες εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας, με σκοπό την εξάλειψη ή σημαντική μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια σε κράτη μέλη της ΕΕ ως θεραπευτική παρέμβαση για την αποτροπή υποτροπής των δραστών σεξουαλικών αδικημάτων.
Σύμφωνα με μελέτη της Υπηρεσίας Κοινοβουλευτικών Επιτροπών (Τομέας Νομικών) της Βουλής, η οποία ετοιμάστηκε με αφορμή την πρόταση νόμου του βουλευτή της ΔΗΠΑ Αμμοχώστου Μιχάλη Γιακουμή, σε 11 κράτη μέλη της ΕΕ - Αυστρία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Εσθονία, Ισπανία, Ολλανδία, Σλοβακία, Σουηδία, Τσεχία και Φινλανδία — ο χημικός ευνουχισμός επιτρέπεται μόνο ως θεραπεία και προϋποθέτει τη συναίνεση του καταδικασθέντα. Αντίθετα, στην Πολωνία, ο χημικός ευνουχισμός είναι υποχρεωτικός κατόπιν απόφασης δικαστηρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, στην Τσεχία και τη Γερμανία επιτρέπεται, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, και ο χειρουργικός ευνουχισμός (ορχεκτομή), ο οποίος είναι μη αναστρέψιμος εφόσον ο καταδικασθείς συναινέσει ρητά στη διαδικασία.
Η εισαγωγή του μέτρου του χημικού ευνουχισμού έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT), η οποία έχει θέσει αυστηρό πλαίσιο εφαρμογής, ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν παραβιάζονται οι πρόνοιες της Σύμβασης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε ενδεχόμενη εισαγωγή του χημικού ευνουχισμού στην Κύπρο θα πρέπει να εξεταστεί εντός αυτού του αυστηρού πλαισίου που καθόρισε η ΕΕ.
