Την έντονη ανησυχία της για την πρόταση Food and Feed Safety Omnibus της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκφράζει η PAN Europe, λίγες ημέρες πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία των κρατών μελών στις 26 Ιουνίου 2026.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της οργάνωσης, νέα επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science ενισχύει τις προειδοποιήσεις ότι οι προτεινόμενες αλλαγές θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από επιβλαβή φυτοφάρμακα, ενώ θα επιβράδυναν τη μετάβαση σε ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις.
Επιστήμονες από 27 ευρωπαϊκά ερευνητικά ιδρύματα προειδοποιούν, σύμφωνα με την PAN Europe, ότι η πρόταση Omnibus θα αύξανε τους κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον, θα μείωνε τα κίνητρα για την ανάπτυξη ασφαλέστερων μεθόδων καταπολέμησης επιβλαβών οργανισμών και θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη στις ρυθμιστικές αποφάσεις.
Διαβάστε επίσης: Φυτοφάρμακα: Πάνω από 70 οργανώσεις ανησυχούν για τους χειρισμούς της Κυπριακής Προεδρίας
Οι επιστήμονες εισηγούνται, αντί της χαλάρωσης των κανόνων, μέτρα όπως μεγαλύτερη διαφάνεια στις μελέτες που χρησιμοποιούνται για ρυθμιστικούς σκοπούς, πρόσβαση σε δεδομένα χρήσης φυτοφαρμάκων, καλύτερη παρακολούθηση της χρήσης, των υπολειμμάτων και των επιπτώσεών τους, καθώς και ουσιαστικότερη ενσωμάτωση της ανεξάρτητης επιστήμης στις διαδικασίες αξιολόγησης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην ανάγκη ενίσχυσης της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων, EFSA, ώστε να μειωθεί η καθυστέρηση στις διαδικασίες έγκρισης. Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν την παροχή πρόσθετων πόρων προς την EFSA ως «μέτρια επένδυση», σε σχέση με τα εκατοντάδες εκατομμύρια που δαπανά η χημική βιομηχανία για να φέρει μία δραστική ουσία στην αγορά, αλλά και σε σχέση με το κόστος για την υγεία και το περιβάλλον από ουσίες που μπορεί να προκαλούν μη εντοπισμένη, μη αποδεκτή βλάβη.
Η PAN Europe σημειώνει ότι οι νέες προειδοποιήσεις ακολουθούν προηγούμενη επιστημονική κριτική, σύμφωνα με την οποία η πρόταση θα αποδυνάμωνε τις δικλίδες ασφαλείας της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα φυτοφάρμακα, χωρίς να επιτυγχάνει την απλοποίηση που επικαλείται.
«Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα έπρεπε να επικεντρωθούν στην προστασία της υγείας, του νερού και του περιβάλλοντος, όχι στην αποδυνάμωση των κανόνων», δήλωσε η Salomé Roynel, Policy Officer της PAN Europe. Όπως πρόσθεσε, υπάρχουν «πολλά πολύ προβληματικά φυτοφάρμακα» που, με βάση επιστημονικά δεδομένα, θα έπρεπε να απαγορευθούν, ωστόσο, κατά την ίδια, «δεν γίνεται τίποτα».
Σε ανακοίνωσή της γίνεται ειδική αναφορά και στις διαβουλεύσεις στο Συμβούλιο της ΕΕ. Σύμφωνα με την PAN Europe, στις 12 Ιουνίου η Κυπριακή Προεδρία δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τη στήριξη των κρατών μελών για το συμβιβαστικό της κείμενο.
Η οργάνωση αναφέρει ότι, παρότι το προσχέδιο περιόριζε τις απεριόριστες εγκρίσεις σε ουσίες χαμηλού κινδύνου, ταυτόχρονα επέκτεινε τις περιόδους ανανέωσης για συμβατικές ουσίες έως και τα 25 χρόνια. Παράλληλα, κατά την PAN Europe, χαλάρωνε τον ορισμό των ουσιών βιοελέγχου, με κίνδυνο ορισμένα επιβλαβή συνθετικά φυτοφάρμακα, όπως τα πυρεθροειδή, να μπορούν να χαρακτηριστούν ως προϊόντα βιοελέγχου. Στην ίδια κατηγορία θα μπορούσαν να ενταχθούν, σύμφωνα με την ανακοίνωση, και βαρέα μέταλλα και άλατά τους, όπως ενώσεις χαλκού.
Η PAN Europe υποστηρίζει επίσης ότι το κείμενο της Κυπριακής Προεδρίας διατήρησε αμφιλεγόμενες προβλέψεις της Κομισιόν για επέκταση παρεκκλίσεων, παράταση περιόδων χάριτος και περιορισμό της δυνατότητας των κρατών μελών να βασίζονται στα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα κατά τη λήψη αποφάσεων έγκρισης.
«Το μήνυμα των επιστημόνων δεν θα μπορούσε να είναι πιο σαφές: η πρόταση Omnibus κινεί την ΕΕ προς τη λάθος κατεύθυνση», δήλωσε η Angeliki Lysimachou, Head of Science and Policy της PAN Europe. Κάλεσε, μάλιστα, τα κράτη μέλη να ακούσουν την επιστήμη και να απορρίψουν οποιαδήποτε οπισθοδρόμηση στα υψηλά πρότυπα προστασίας που κατοχυρώνονται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα φυτοφάρμακα, κατά την ψηφοφορία της 26ης Ιουνίου.
Η οργάνωση εντάσσει τη συζήτηση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, αναφέροντας ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί επαρκώς στα επιστημονικά και νομικά δεδομένα για την ανάγκη προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος από επιβλαβή φυτοφάρμακα.
Επικαλείται, μεταξύ άλλων, τη μη λήψη μέτρων μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κυπερμεθρίνη, την καθυστέρηση στο Bee Guidance Document για την προστασία των επικονιαστών, καθώς και τις αυξανόμενες ανησυχίες για τη χημική ρύπανση από TFA, μεταβολίτη φυτοφαρμάκων PFAS, που σύμφωνα με την PAN Europe ανιχνεύεται πλέον σε πόσιμο νερό και καλλιέργειες στην Ευρώπη.
Πηγή: PAN Europe
