H Κομισιόν ανακοίνωσε χθες, Τετάρτη τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 115 εκατομμυρίων ευρώ, με την ονομασία AGILE, το οποίο στοχεύει στην επιτάχυνση της μεταφοράς διαταρακτικών τεχνολογιών άμυνας (disruptive technologies), από το εργαστήριο στο πεδίο. Όπως αναφέρεται, το πιλοτικό πρόγραμμα εστιάζει στη γρήγορη ανάπτυξη και δοκιμή καινοτομιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία και τα drones, υποστηρίζοντας κυρίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νεοσύστατες εταιρείες και επιχειρήσεις σε φάση κλιμάκωσης (scale-ups).
Η Κομισιόν τονίζει ότι η εμπειρία του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας κατέδειξε τη σημασία σύντομων κύκλων καινοτομίας για την επιτυχία στο πεδίο μάχης. Το AGILE σχεδιάστηκε για να παρέχει ταχύτερη και πιο ευέλικτη χρηματοδότηση, με χρόνο έγκρισης μόλις τεσσάρων μηνών και δυνατότητα οι τεχνολογίες να φτάνουν στις αμυντικές δυνάμεις μέσα σε 1–3 χρόνια.
Το πρόγραμμα θα υποστηρίξει μεταξύ 20 και 30 έργων, καλύπτοντας έως το 100% των επιλέξιμων δαπανών και περιλαμβάνοντας αναδρομική ρήτρα για έξοδα που πραγματοποιήθηκαν έως τρεις μήνες πριν από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων. Οι δραστηριότητες του AGILE θα επικεντρωθούν στην ανάπτυξη διαταρακτικών τεχνολογιών άμυνας και στην προώθησή τους στην αγορά.
Η Κομισιόν σχεδιάζει να καταθέσει πρόταση Κανονισμού στο Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο, ώστε το AGILE να είναι λειτουργικό από τις αρχές του 2027 και να επιταχυνθεί η εφαρμογή νέων τεχνολογιών στις ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στις προσπάθειες της ΕΕ για ενίσχυση της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας, με εργαλεία όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF), το Σχέδιο Καινοτομίας Άμυνας της ΕΕ (EUDIS) και το Κέντρο Καινοτομίας Άμυνας (HEDI). Πρόσφατες στρατηγικές πρωτοβουλίες υπογραμμίζουν την ανάγκη ταχύτερης και πιο ευέλικτης καινοτομίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή του AGILE.
Σε σχετικές δηλώσεις της, η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος της Κομισιόν αρμόδια για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χάνα Βιρκούνεν, τόνισε πως ο πόλεμος στην Ουκρανία μας δίδαξε ότι για να γίνει η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία πιο ανταγωνιστική, πρέπει να η ΕΕ να καταστεί ταχύτερη στην καινοτομία, συνδυάζοντας διαταρακτικές τεχνολογίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κβαντική τεχνολογία, η ρομποτική και η κυβερνοασφάλεια στον τομέα των επιχειρήσεων άμυνας.
Ως εκ τούτου, σημείωσε, η Κομισιόν έχει ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τουλάχιστον το 10% των προϋπολογισμών προμηθειών οπλισμού για αναδυόμενες και διαταρακτικές τεχνολογίες.
Πρόσθεσε ότι οι νέες αναδυόμενες τεχνολογίες, διαμορφώνουν τη σύγχρονη πολεμική τέχνη, σημειώνοντας ότι η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία έχει παραμείνει κατακερματισμένη και το μήνυμα που λαμβάνουν από τις ΜΜΕ και τις νεοσύστατες επιχειρήσεις, είναι ότι συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες όταν προσπαθούν να εισέλθουν στον χώρο των αμυντικών προμηθειών.
Μέχρι τώρα, ανέφερε, η ΕΕ έχει κάνει εξαιρετική δουλειά στην Έρευνα και Ανάπτυξη στον τομέα της άμυνας. Ωστόσο, όπως τόνισε, στον «Οδικό Χάρτη Μετασχηματισμού της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας», δεν έχει επιτύχει όσο θα έπρεπε, όσον αφορά την ταχύτητα, τη λήψη ρίσκου και την υποστήριξη των ΜΜΕ και νεοσύστατων επιχειρήσεων στον αμυντικό τομέα.
Επισήμανε πως το AGILE θα υποστηρίξει μεταξύ 20 και 30 έργων, προχωρώντας ώστε να καλύπτει το 100% των επιλέξιμων δαπανών.
Η κα. Βιρκούνεν υπογράμμισε πως θα είναι πλήρως ευθυγραμμισμένο με τις πιο πιεστικές ανάγκες των κρατών μελών και θα διασφαλίσει ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν είναι μόνο καινοτόμος, αλλά έτοιμη να ανταποκριθεί σε οποιαδήποτε απειλή.
Δήλωσε χαρακτηριστικά πως το AGILE είναι το χαμένο κομμάτι του παζλ που βοηθά τις αμυντικές λύσεις να φτάσουν στην αγορά, προσθέτοντας πως ταιριάζει απόλυτα με τα υφιστάμενα προγράμματα, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας.
Καταλήγοντας τόνισε πως ο κόσμος αλλάζει, οι απειλές αλλάζουν, και εμείς δεσμευόμαστε να διασφαλίσουμε ότι η ευρωπαϊκή άμυνα είναι έτοιμη να ανταποκριθεί.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος για την Άμυνα και το Διάστημα, Άντριους Κουμπίλιους, τόνισε πως οι πόλεμοι και τα πεδία των μαχών αλλάζουν και ότι οι ένοπλες δυνάμεις χρειάζονται νέες τεχνολογίες, ταχύτερες παραδόσεις και ανταγωνιστικό κόστος. Ανέφερε ότι ο μετασχηματισμός της αμυντικής βιομηχανίας αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σημειώνοντας ότι το πρόγραμμα AGILE προκύπτει από τον Οδικό Χάρτη Μετασχηματισμού της Αμυντικής Βιομηχανίας της ΕΕ που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2025.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο, σήμερα περίπου το 70%-80% των αμυντικών προμηθειών στην ΕΕ κατευθύνεται στους δέκα μεγαλύτερους αναδόχους, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες το αντίστοιχο ποσοστό είναι χαμηλότερο του 40%. Σημείωσε πως τα υφιστάμενα συστήματα παραγωγής χαρακτηρίζονται από διαδικασίες υψηλής εξειδίκευσης και μεγάλο χρόνο ανάπτυξης, γεγονός που δυσχεραίνει την ταχεία αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας.
Υπογράμμισε ότι τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, υποστηρίζουν κυρίως σύνθετα έργα με εκτεταμένες διαδικασίες αξιολόγησης. Όπως ανέφερε, η ΕΕ χρειάζεται ταχύτερη προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις και μεγαλύτερη συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων και νεοφυών εταιρειών, τόσο από τον αμυντικό όσο και από τον πολιτικό τομέα.
Επισήμανε πως το πρόγραμμα θα είναι ανοικτό σε μεμονωμένες επιχειρήσεις από κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και από τη Νορβηγία και την Ουκρανία, ενώ θα επιτρέπεται και η δημιουργία κοινοπραξιών. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα συμμετοχής εταιρειών που εδρεύουν σε τρίτες χώρες, εφόσον μετεγκατασταθούν σε επιλέξιμη χώρα.
Παράλληλα σημείωσε πως το 2027 προβλέπεται προϋπολογισμός 115 εκατ. ευρώ, με εκτιμώμενη στήριξη 20 έως 30 ευρωπαϊκών ΜΜΕ, με την χρηματοδότηση να προέρχεται από υφιστάμενα προγράμματα, μεταξύ των οποίων το EDIP, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και το διαστημικό πρόγραμμα της ΕΕ.
Ο Επίτροπος σημείωσε ότι το AGILE έχει περιορισμένο χρονικό και χρηματοδοτικό ορίζοντα και θα λειτουργήσει ως πιλοτική πρωτοβουλία, με στόχο την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς του ενόψει της επόμενης περιόδου του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου από το 2028 έως το 2035. Αναφερόμενος στο ΝΑΤΟ, ο κ. Κουμπίλιους σημείωσε ότι, εφόσον τα κράτη μέλη υλοποιήσουν τις σχετικές δεσμεύσεις έως το 2035, θα έχουν τη δυνατότητα να δαπανήσουν σημαντικά περισσότερους πόρους για την άμυνα σε σχέση με τα διαθέσιμα κονδύλια της ΕΕ στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία ότι η εφαρμογή του προγράμματος θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν αντίστοιχα εθνικά εργαλεία στήριξης της αμυντικής καινοτομίας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
