Μεγάλο είναι το πρόβλημα που δημιουργεί στις θάλασσες της Κύπρου τα τελευταία χρόνια το εισβλητικό είδος ψαριού λαγοκέφαλος, αναγκάζοντας και την Κύπρο, όπως και άλλες χώρες, να πάρει μέτρα για περιορισμό του πληθυσμού του. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα επιδότησης ψαρέματος λαγοκέφαλων, ύψους 600.000 ευρώ, με τους επαγγελματίες ψαράδες που το εντοπίζουν να πληρώνονται 4,47 ευρώ ανά κιλό, παραδίδοντάς το στο αρμόδιο Τμήμα Αλιείας. Ο λαγοκέφαλος είναι ένα τοξικό είδος ψαριού, δεν μπορεί να καταναλωθεί από ανθρώπους και ουσιαστικά μη εμπορεύσιμο, που προκαλεί όμως μεγάλα προβλήματα στις θάλασσες καθώς ως θηρευτής, «εξαφανίζει» κυριολεκτικά τα υπόλοιπα είδη, έχοντας μεγάλη «αδυναμία» στο χταπόδι. Στην κυπριακή θάλασσα, ο λαγοκέφαλος θεωρείται πλέον σοβαρή απειλή, διαταράσσοντας τις ισορροπίες και δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στους ψαράδες.
Σύμφωνα με τον ανώτερο λειτουργό του Τμήματος Αλιείας Γιάννο Κυριάκου, είναι πολυπαραγοντικός ο λόγος που αυξήθηκε ο πληθυσμός των λαγοκέφαλων στην Κύπρο. Μεταξύ άλλων, σημαντικό ρόλο παίζει σίγουρα η κλιματική κρίση που έφερε σημαντικές αλλαγές στις θερμοκρασίες των νερών στην περιοχή μας, η Διώρυγα του Σουέζ που εδώ και δεκαετίες επηρεάζει με τον δικό της τρόπο το θαλάσσιο οικοσύστημα, η ανθεκτικότητα που παρουσιάζει το εν λόγω είδος, αλλά και η υπεραλιεία συγκεκριμένων ειδών, όπως για παράδειγμα άλλων θηρευτών που δεν αφήνουν «φυσικό εχθρό» για τους λαγοκέφαλους εντός του οικοσυστήματος. Σημειώνεται πως ο λαγοκέφαλος δεν μπορεί να καταναλωθεί από τους ανθρώπους καθώς είναι τοξικό είδος και περιέχει μία συγκεκριμένη νευροτοξίνη που προκαλεί σοβαρά προβλήματα στους ανθρώπους, ενώ ακόμα δεν υπάρχει κάποιο αντίδοτο.
Όπως εξήγησε ο κ. Κυριάκου, από το 2019 η Κυπριακή Δημοκρατία και το αρμόδιο τμήμα έχουν ξεκινήσει διάφορες προσπάθειες για μείωση του πληθυσμού του, όμως φαίνεται πως η πιο σημαντική είναι αυτή που βρίσκεται σε εξέλιξη τώρα. Πλέον, μετά τα τέσσερα πρώτα χρόνια λειτουργίας του επιδοτούμενου ψαρέματος, έχει αυξηθεί σημαντικά η αποζημίωση που λαμβάνουν οι επαγγελματίες ψαράδες για τους λαγοκέφαλους που εντοπίζουν. Ήδη τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια, τα στοιχεία κάνουν λόγο για εντοπισμό και αφαίρεση από το οικοσύστημα πέραν των 200 τόνων λαγοκέφαλων, διαφόρων μεγεθών, με τον μέσο όρο να αφορά ψάρια 1,5-2 κιλά (βρέθηκαν μέχρι και 10 kg, ενώ οι λαγοκέφαλοι μπορεί να ξεπεράσουν και τα 10-15 κιλά. Ήδη, για το 2024, με το νέο αυξημένο πρόγραμμα επιδότησης, έχουν συγκεντρωθεί πέραν των 40 τόνων, ενώ τις επόμενες μέρες, το Τμήμα Αλιείας θα παραλάβει άλλους 10 τόνους από τους επαγγελματίες ψαράδες. Πάντως, παρόλες τις αυξημένες ποσότητες που μαζεύονται, δεν υπάρχει ξεκάθαρο συμπέρασμα αν αυτό οφείλεται στην επιδότηση αποκλειστικά ή στην όλο και αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου στα κυπριακά νερά.
Ο κ. Κυριάκου εξηγεί όμως ότι η εν λόγω τακτική δεν έχει σκοπό, ούτε μπορεί να είναι η λύση, είναι όμως μία σημαντική προσπάθεια για περιορισμό όσο γίνεται του προβλήματος που παράλληλα πετυχαίνει τρεις στόχους, δηλαδή τη μείωση του πληθυσμού του λαγοκέφαλου, την οικονομική ενίσχυση των ψαράδων μέσω μίας επωφελούς για όλους διαδικασίας αλλά και την «ανάσα» σε άλλα είδη να αναπτυχθούν, που γλυτώνουν από ψαράδες και λαγοκέφαλους. Το κονδύλι των 600.000, αν και υπολογίζεται μέχρι το 2029, αναμένεται να εξαντληθεί σύντομα, αφού από τους 125 τόνους που του αναλογούν, ήδη για το 2024 έχουν αλιευθεί σίγουρα 50. Σύμφωνα με τον κ. Κυριάκου, και άλλες χώρες εφαρμόζουν παρόμοια προγράμματα, ενώ και η Κύπρος στο παρελθόν χρειάστηκε να προχωρήσει σε τέτοια προγράμματα για συγκεκριμένα ήδη. Οι λαγοκέφαλοι στην Κύπρο εντοπίζονται κυρίως σε συγκεκριμένες περιοχές, όπως το Κάβο Γκρέκο, και ψαρεύονται με διάφορους τρόπους, κυρίως όμως με αγκίστρι, μισίνα και δόλωμα. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι τα εξαιρετικά κοφτερά δόντια τους, που μπορούν να διαλύσουν κυριολεκτικά ακόμα και τενεκεδάκια αναψυκτικών, γεγονός που προκαλεί έξτρα πονοκέφαλο στους ψαράδες. Το επιδοτούμενο πρόγραμμα απευθύνεται στους επαγγελματίες ψαράδες μέσω επαρχιακών και παγκύπριων συνδέσμων, ενώ μετά τη συλλογή, καταμέτρηση και ζύγισμα των λαγοκέφαλων, καταστρέφονται μέσω καύσης.
