Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο σενάριο: δύο από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη βρίσκονται ταυτόχρονα υπό πίεση. Ενώ τους τελευταίους μήνες το ενδιαφέρον ήταν στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ και στη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, οι τελευταίες εξελίξεις στην Υεμένη επαναφέρουν δυναμικά στο προσκήνιο την Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Η σημασία του νέου μετώπου δεν περιορίζεται στον πόλεμο στην Υεμένη. Αγγίζει άμεσα τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, τη διέλευση εμπορικών πλοίων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, τη Διώρυγα του Σουέζ και τελικά τις τιμές ενέργειας και μεταφορών.
Σύμφωνα με το Reuters, οι Χούθι επιχειρούν πλέον να καταλάβουν στρατηγικά υψώματα στις επαρχίες Ταΐζ και Λαχίτζ, μετά την ταχεία προέλασή τους κατά μήκος της ακτής της Ερυθράς Θάλασσας. Στόχος τους, σύμφωνα με πέντε στρατιωτικές πηγές της Υεμένης που επικαλείται το πρακτορείο, είναι να αποκόψουν τις παράκτιες περιοχές από τον νότο που παραμένει υπό τον έλεγχο δυνάμεων υποστηριζόμενων από τη Σαουδική Αραβία. Οι μάχες επικεντρώνονται στα όρη Kahboub, σε περιοχή ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας μεταξύ του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και του Άντεν.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή το Μπαμπ ελ Μαντέμπ αποτελεί την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας από τον Ινδικό Ωκεανό. Από εκεί περνούν τα πλοία που κατευθύνονται προς ή από τη Διώρυγα του Σουέζ, δηλαδή μία από τις βασικότερες αρτηρίες του εμπορίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Δεν έχει το ίδιο ιστορικό βάρος με το Ορμούζ σε απόλυτους όγκους πετρελαίου. Υπό τις σημερινές συνθήκες, όμως, αποκτά εξαιρετικά μεγάλη στρατηγική σημασία ακριβώς επειδή λειτουργούσε ως τμήμα της εναλλακτικής διαδρομής όταν το Ορμούζ βρισκόταν υπό πίεση.
Τα στοιχεία της αμερικανικής Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών, EIA, είναι ενδεικτικά της ανατροπής. Στο πρώτο εξάμηνο του 2025 περνούσαν από το Ορμούζ περίπου 20,9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, έναντι περίπου 4,2 εκατ. μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, μετά τις μεγάλες διαταραχές στο Ορμούζ, οι ροές από εκεί είχαν πέσει στα 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ είχαν αυξηθεί στα 8,1 εκατ. βαρέλια.
Η «έξοδος κινδύνου» της Σαουδικής Αραβίας
Για το Ριάντ το πρόβλημα είναι ακόμη πιο συγκεκριμένο. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον αγωγό East-West, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις ανατολικές πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Έτσι μπορεί να παρακάμπτει το Ορμούζ και να εξάγει πετρέλαιο από τη δυτική ακτή της χώρας.
Αυτή η «βαλβίδα ασφαλείας», όμως, δέχεται πλέον πίεση.
Το Reuters μετέδωσε ότι επιθέσεις με drones οδήγησαν στις 13 Σεπτεμβρίου στη διακοπή λειτουργίας του East-West Pipeline και ανέστειλαν τις φορτώσεις αργού από το Γιανμπού. Ως αποτέλεσμα, η Saudi Aramco ακύρωσε μέρος των φορτίων προς Ευρωπαίους πελάτες και αύξησε ξανά τις εξαγωγές από τα ανατολικά λιμάνια της, οι οποίες πρέπει να περάσουν από το Ορμούζ.
Τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters δείχνουν πόσο απότομα άλλαξε η εικόνα. Οι σαουδαραβικές ροές μέσω Ορμούζ αυξήθηκαν τις τελευταίες ημέρες στα περίπου 2,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από μόλις 700.000 βαρέλια τον Αύγουστο. Παράλληλα, δεν είχαν καταγραφεί ορατές φορτώσεις πετρελαίου από το Γιανμπού μετά τις 16 Σεπτεμβρίου.
Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο: η Σαουδική Αραβία είχε ενισχύσει τη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας ακριβώς για να μειώσει την εξάρτησή της από το Ορμούζ. Τώρα, η κλιμάκωση στην Υεμένη και οι επιθέσεις στις ενεργειακές της υποδομές την υποχρεώνουν να επιστρέψει σε μεγαλύτερο βαθμό στο Ορμούζ.
Και τα δύο περάσματα υπό πίεση
Το πρόβλημα για την παγκόσμια αγορά είναι ότι ούτε το Ορμούζ αποτελεί πλέον μια «κανονική» διαδρομή. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που δημοσίευσε το Reuters, μόλις 17 εμπορικά πλοία καταγράφηκαν να περνούν από τα στενά μέσα στο τελευταίο Σαββατοκύριακο, έναντι 37 μία εβδομάδα νωρίτερα. Πριν από την έναρξη του πολέμου, περίπου 125 μεγάλα εμπορικά πλοία διέσχιζαν καθημερινά το πέρασμα.
Στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, 51 πλοία καταγράφηκαν να περνούν το ίδιο Σαββατοκύριακο, έναντι 57 μία εβδομάδα προηγουμένως. Η κίνηση συνεχίζεται, αλλά η στρατιωτική προέλαση των Χούθι κατά μήκος της δυτικής Υεμένης αυξάνει την αβεβαιότητα για το πόσο ασφαλής θα παραμείνει η ναυσιπλοΐα.
Η ανησυχία είναι ήδη εμφανής και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας δήλωσε ότι η αποστολή «Ασπίδες», η οποία δημιουργήθηκε για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, χρειάζεται περισσότερα από δέκα πολεμικά πλοία, ενώ σήμερα διαθέτει έξι. Όπως ανέφερε, η κατάσταση είναι πλέον σοβαρότερη και μπορεί να επηρεάσει ευρωπαϊκές εφοδιαστικές αλυσίδες και οικονομίες που ήδη επιβαρύνονται από τις υψηλές τιμές καυσίμων.
Ο Τραμπ και τα πλήγματα που δεν έγιναν
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και η στάση της Ουάσιγκτον. Οι New York Times ανέφεραν ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε προετοιμάσει αεροπορικά πλήγματα εναντίον των Χούθι την Κυριακή, μετά από νέα αιτήματα του Ριάντ για αμερικανική βοήθεια, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος τα ακύρωσε την τελευταία στιγμή, ενώ είχε ήδη αρχίσει η προετοιμασία των αεροσκαφών.
Το Reuters σημειώνει ότι δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα την πληροφορία. Παράλληλα, πηγές του πρακτορείου ανέφεραν ότι ο πρόεδρος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης, Ρασάντ αλ Αλίμι, ζήτησε τηλεφωνικά στρατιωτική βοήθεια από τον Τραμπ, χωρίς να λάβει άμεση δέσμευση.
Η επιλογή της Ουάσιγκτον είναι κρίσιμη, καθώς οποιαδήποτε νέα στρατιωτική εμπλοκή στην Υεμένη θα άνοιγε ένα ακόμη μέτωπο σε μια περιφερειακή σύγκρουση που ήδη επηρεάζει το Ορμούζ.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η παγκόσμια ναυτιλία και η αγορά πετρελαίου δεν έχουν πλέον ένα μόνο «στενό» να παρακολουθούν. Το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο ενεργειακό chokepoint της περιοχής, αλλά το Μπαμπ ελ Μαντέμπ και η Ερυθρά Θάλασσα μετατρέπονται σε δεύτερο μέτωπο της ίδιας κρίσης.
Και όταν η εναλλακτική διαδρομή μιας ενεργειακής υπερδύναμης όπως η Σαουδική Αραβία αρχίζει να απειλείται ταυτόχρονα με την κύρια, το πρόβλημα παύει να είναι απλώς τοπικό. Μεταφέρεται στα ναύλα, στις ασφαλίσεις, στις τιμές των καυσίμων και στις εφοδιαστικές αλυσίδες από την Ασία έως την Ευρώπη.
Με πληροφορίες από Reuters και στοιχεία της U.S. Energy Information Administration (EIA).
