«Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν κινηθεί άμεσα για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της, κινδυνεύει να παραγκωνιστεί ανάμεσα στην τεχνολογική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών και τη βιομηχανική και εμπορική πίεση της Κίνας», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προειδοποιώντας την Ευρώπη ότι βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «γεωπολιτική και γεωοικονομική» κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Ο Μακρόν επέλεξε να στείλει μήνυμα στην ΕΕ μέσω της συνέντευξής του στο The Economist και σε έξι ευρωπαϊκές εφημερίδες, λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 12 Φεβρουαρίου, όπου το κεντρικό θέμα είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Την ίδια άποψη συμμερίζονται αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες, αν και όχι απαραίτητα και τις λύσεις που προτείνει ο Μακρόν. Ενδεικτικό της έντασης είναι το γεγονός ότι Γερμανία, Ιταλία, Βέλγιο και άλλες χώρες συγκάλεσαν μια άτυπη «προ-σύνοδο», στην οποία θα συμμετάσχει και ο Γάλλος πρόεδρος.
Τα 4 σημεία της πρότασης Μακρόν
Πρώτον, ζητά ριζική απλούστευση των ευρωπαϊκών κανονισμών, οι οποίοι σύμφωνα με τον ίδιο στραγγαλίζουν την ανάπτυξη και αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Η ΕΕ είναι παγκοσμίως γνωστή για τη ρυθμιστική της πολυπλοκότητα, αλλά αυτή, όπως υποστηρίζει, έχει πλέον μετατραπεί σε σοβαρό ανταγωνιστικό μειονέκτημα.
Δεύτερον, προτείνει μείωση της στρατηγικής εξάρτησης της Ευρώπης από περιορισμένο αριθμό μη ευρωπαϊκών προμηθευτών. Αυτό περιλαμβάνει από την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ έως τη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικό φυσικό αέριο και από κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, όπως το cloud computing που ελέγχεται από αμερικανικούς κολοσσούς.
Τρίτον, ο Μακρόν προωθεί μια πολιτική «ευρωπαϊκής προτίμησης» για κρίσιμους τομείς, όπως ο χάλυβας, τα χημικά και η άμυνα. Αυτό σημαίνει σύνδεση των κρατικών επιδοτήσεων με ελάχιστο ποσοστό ευρωπαϊκών εισροών και κανόνες «αγοράστε ευρωπαϊκά» στις δημόσιες συμβάσεις. Κατά τον ίδιο, δεν πρόκειται για προστατευτισμό αλλά για ισότιμους κανόνες ανταγωνισμού.
Τέταρτον, ζητά μαζική ώθηση στις επενδύσεις στην καινοτομία, δημόσιες και ιδιωτικές, ακολουθώντας τις προτάσεις της έκθεσης Ντράγκι του 2024. Στο πλαίσιο αυτό, τάσσεται υπέρ της έκδοσης «ευρωομολόγων για το μέλλον», τα οποία θα κατευθύνονται σε άμυνα, ασφάλεια, πράσινη τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη.
Ποιοι εκφράζουν αντιδράσεις
Παρότι ορισμένες από τις ιδέες του Μακρόν βρίσκουν ήδη εφαρμογή –όπως το πρόγραμμα κοινών αμυντικών προμηθειών SAFE, που προβλέπει ευρωπαϊκή προέλευση του 65% των εξαρτημάτων– άλλες προκαλούν έντονες αντιδράσεις.
Η Γερμανία, η Ιταλία, οι σκανδιναβικές χώρες και η Ολλανδία εκφράζουν φόβους ότι οι κανόνες «ευρωπαϊκής προτίμησης» ισοδυναμούν με συγκαλυμμένο προστατευτισμό και κινδυνεύουν να απομακρύνουν επενδύσεις από την Ένωση.
Αντίστοιχα, το φιλόδοξο πρόγραμμα Future Combat Air System, κοινό εγχείρημα Γαλλίας, Γερμανίας και Ισπανίας, παραμένει βαλτωμένο λόγω βιομηχανικών και πολιτικών συγκρούσεων. Παρ’ όλα αυτά, ο Μακρόν επιμένει ότι μπορεί να εξελιχθεί σε ευρωπαϊκή απάντηση στην αμερικανική αεροπορική υπεροχή.
Ο Γάλλος πρόεδρος περιγράφει τη σημερινή συγκυρία ως «στιγμή της Γροιλανδίας»: μια αφύπνιση που δεν πρέπει να ξεχαστεί μόλις υποχωρήσει η κρίση. Προειδοποιεί ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον μια «ανοιχτά εχθρική» στάση από τις ΗΠΑ και έναν κόσμο που επαναχαράσσεται με όρους ισχύος.
Ωστόσο, η πολιτική του θέση είναι εύθραυστη. Χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία και με μόλις 15 μήνες μέχρι το τέλος της θητείας του, πολλοί αμφισβητούν αν μπορεί να επιβάλει το όραμά του, χωρίς πολιτική ισχύ στην ίδια του την χώρα.
