Η επισημοποίηση της αμυντικής σχέσης μεταξύ της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, μπορεί να συγκέντρωσε το ενδιαφέρον των αναλυτών τις τελευταίες μέρες, που επικεντρώθηκαν κυρίως στο στρατιωτικό μέγεθος και στη νατοϊκή ιδιότητα της πρώτης, στην οικονομική και ενεργειακή επιφάνεια της δεύτερης και στην πυρηνική ισχύ της τρίτης, για να προσδώσουν μετρήσιμη αξιολογική αξία στην υπό αναφορά τριμερή συνεργασία. Επιδίωξαν επίσης, για να την αντιπαραβάλουν με τα ισχύοντα στο περιφερειακό γεωπολιτικό πεδίο, μη εξαιρουμένης και της στάσης της διακυβέρνησης Τραμπ, της τρέχουσας κρίσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, αλλά και των διαστάσεων που άπτονται και των υπόλοιπων διπλωματικο-οικονομικών σχεδιασμών που αφορούν την Ινδία, την Κίνα και τη Ρωσία. Μίλησαν πολλοί και είπαν διάφορα και εδώ και στο εξωτερικό, στην προσπάθεια απόδοσης ερμηνειών και αξιολόγησης κινήτρων και αντιδράσεων.
Βέβαια, όλοι γνωρίζουμε ότι η απόσταση από τις δηλώσεις, τις φωτογραφίες με τις υπογραφές και την πρακτική εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας και τις αναλύσεις που τις συνοδεύουν, ειδικά αφού εμφανίζεται να εμπεριέχει και ρήτρα αμοιβαίας συλλογικής άμυνας, είναι τεράστια. Ειδικά όταν δεν έχει δημοσιοποιηθεί η υπό αναφορά συμφωνία και όλοι μας αρκούμαστε να αναπαράγουμε ο ένας τον άλλο, πολιτικοί, διπλωμάτες, αναλυτές, αρθρογράφοι.
Ας δούμε, λοιπόν, το θέμα πιο ψύχραιμα. Καταρχήν, η Τουρκία ήδη συνεργάζεται αμυντικά με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία, σε επίπεδο πώλησης οπλικών συστημάτων και ανάπτυξης πολεμικού υλικού. Από την άλλη, η Τουρκία αντίστοιχα διατηρεί υπολογίσιμη στρατιωτική παρουσία στο Κατάρ, που ξεκίνησε, για όσους δεν το θυμούνται, όταν το τελευταίο «συγκρούστηκε» διπλωματικά με τα υπόλοιπα κράτη – μέλη του Αραβικού Συνδέσμου. Μια σοβαρή πολιτική κρίση που διήρκησε από το 2017 μέχρι το 2021, και που προέκυψε με αφορμή την καταγγελία του Κατάρ από τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, την Αίγυπτο και το Μπαχρέιν, για την στάση του γύρω από την ανοχή και κάλυψη που παρείχε σε οργανισμούς όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα, αλλά και ευρύτερα για την ιδιάζουσα πολιτική του συμπεριφορά απέναντι σε συμφέροντα που αντιμάχονταν κρίσιμα ζητήματα πολιτικής οργάνωσης και διακυβέρνησης των συγκεκριμένων κρατών.
Το αποτύπωμα όμως, της Τουρκίας στην ευρύτερη περιοχή, δεν τελειώνει στο Πακιστάν και στο Κατάρ, ούτε στα υπό κατασκευή εργοστάσια πολεμικού υλικού στη Σαουδική Αραβία, αλλά προεκτείνεται και στο Κέρας της Αφρικής, και ευρύτερα στη Σαχέλ, που αποτελούν πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού για τις χώρες του Κόλπου, και όχι μόνο. Αυτό το τελευταίο σημείο είναι πολύ πιο σημαντικό για τα όσα επισυμβαίνουν στην Αφρική του παρόντος, αλλά κυρίως του προσεχούς μέλλοντος των δυο δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Παραμέτρων που επηρεάζουν ασφαλώς και την Αίγυπτο, αλλά και την ίδια την ΕΕ και τη Ρωσία και την Κίνα, που είναι πολύ περισσότερα από όσα μας επιτρέπει η έκταση της παρούσας στήλης να καταγράψουμε.
Την ίδια όμως στιγμή, που η Τουρκία επανακαθορίζει το περιφερειακό και παγκόσμιο της αποτύπωμα ως παραγωγός ασφάλειας, που ξεκινά από την υποσαχάρια Αφρική και φτάνει μέχρι την Κεντρική Ασία, και πλέον προεκτείνεται και στη Νοτιοανατολική με τις πωλήσεις σημαντικών οπλικών συστημάτων στις Φιλιππίνες, Ινδονησία και Μαλαισία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία, αντίστοιχα, περιορίζονται στην κατανάλωση ασφάλειας, προς το παρόν.
Και τούτο επειδή και οι δύο χώρες θα ήθελαν να εξελιχθούν, αν όχι σε αντίστοιχου βεληνεκούς με την Τουρκία δρώντες, τουλάχιστον να διαφοροποιήσουν το μίγμα ασφάλειάς τους και να επανακαθορίσουν την ταυτότητά τους σε αυτό τον τομέα. Αλλά αυτό δεν θα είναι εύκολο, αφού παρά τα απόλυτα μεγέθη τους, δεν είναι και τόσο αποτελεσματικά στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, όσο είναι η Τουρκία με τις αποδεδειγμένες δυνατότητες και επιχειρησιακές εμπειρίες. Και τούτο, για μια σειρά από λόγους, που επίσης χρειάζεται να αναλυθούν ξεχωριστά, αλλά και να αντιπαραβληθούν με τον όποιο εσωτερικό στρατιωτικό μετασχηματισμό, ενδεχομένως να επιδιώξουν να εκτελέσουν οι δυο αυτές χώρες, ώστε να ενισχύσουν τη συμβολή τους στην αμοιβαία ασφάλεια και της αμυντικής συμμαχίας τους, αφού η επίκληση και μόνο της πυρηνικής ικανότητας του Πακιστάν και του πλούτου της Σαουδικής Αραβίας, δεν αρκούν.
Έχοντας υπόψη αυτές τις παραμέτρους, τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος, αλλά και τα υπόλοιπα κράτη της περιοχής, προεξεχουσών της Αιγύπτου και των ΗΑΕ, καθώς και του Ισραήλ, καλούνται να επαναξιολογήσουν όχι τόσο τη διμερή τους σχέση και πολυμερή στάση απέναντι στις τρεις αυτές χώρες, όσο την ίδια τη δική τους συμπεριφορά και στάση απέναντι στις δικές τους υφιστάμενες και προγραμματιζόμενες δυνατότητες, διπλωματικές και αμυντικές, που θα τις καταστήσουν ικανές να σταθούν με πειστική, προς το εξωτερικό ακροατήριο, αυτοπεποίθηση και πειθώ όσον αφορά τις γεωστρατηγικές τους επιδιώξεις. Τα υπόλοιπα δεν ενδιαφέρουν κανένα…
