Η ανάκαμψη των πιστώσεων στην ευρωζώνη είναι αργή, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Σε blog που υπογράφουν οι Paola Di Casola, Caterina Mendicino, Giulio Nicoletti και Ana Skoblar εξετάζεται η πρόσφατη ανάκαμψη της πίστωσης, επισημαίνοντας ότι ήταν πιο σταδιακή από ό,τι σε προηγούμενα στάδια και διερευνά τους παράγοντες πίσω από αυτήν την αργή ανάκαμψη.
Σύμφωνα με τους συντάκτες, από τότε που η ΕΚΤ ξεκίνησε τη μείωση των επιτοκίων τον Ιούνιο του 2024, η πίστωση προς τον ιδιωτικό μη χρηματοπιστωτικό τομέα έχει σημειώσει σταδιακή ανάκαμψη. Ωστόσο, τονίζεται, η πίστωση εξακολουθεί να παραμένει κάτω από την εκτιμώμενη μακροπρόθεσμη τάση της. «Αυτό δείχνει ότι, δεδομένων των επικρατουσών μακροοικονομικών συνθηκών και της τρέχουσας φάσης του κύκλου πολιτικής, η ανάκαμψη προχωρά πιο σταδιακά», αναφέρεται.
Δυναμική των πιστώσεων
Όπως σημειώνεται, η τρέχουσα πιστωτική επέκταση είναι ασθενής σε σχέση με προηγούμενες περιόδους ανάκαμψης. Τα ευρήματά δείχνουν ότι, ειδικά στην πρώτη φάση του τρέχοντος κύκλου χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, η συνολική πίστωση προς τον ιδιωτικό μη χρηματοπιστωτικό τομέα αυξήθηκε με ρυθμό που υπερέβη ελάχιστα τις περιόδους ανάκαμψης που παρατηρήθηκαν μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση δημόσιου χρέους.
Πιο συγκεκριμένα, όλες οι κύριες πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις - συμπεριλαμβανομένων των μετοχών, των εμπορικών πιστώσεων και του τραπεζικού και μη τραπεζικού δανεισμού - παραμένουν υποτονικές.
Μέτρηση και αξιολόγηση του πιστωτικού χάσματος
Το χάσμα πίστωσης προς ΑΕΠ είναι ένας χρήσιμος τρόπος για να εκτιμηθεί εάν η τρέχουσα πιστωτική ανάπτυξη είναι αρκετά ισχυρή για να διατηρήσει μια οικονομική ανάκαμψη. Μετράει πώς τα τρέχοντα επίπεδα πίστωσης συγκρίνονται με τη μακροπρόθεσμη τάση τους σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας. Ένα αρνητικό χάσμα σηματοδοτεί ότι οι επιχειρήσεις δανείζονται λιγότερο από το αναμενόμενο, δεδομένης της τρέχουσας κατάστασης της οικονομίας. Ομοίως, ένα θετικό χάσμα υποδηλώνει ότι δανείζονται περισσότερο από το συνηθισμένο.
Όσον αφορά τη συνολική πίστωση προς τις επιχειρήσεις της ζώνης του ευρώ, σημειώνεται ότι όλα τα κύρια τμήματα - εκτός από τις εμπορικές πιστώσεις - έχουν συμβάλει στο αρνητικό κενό από τότε που οι αυξήσεις των επιτοκίων σταμάτησαν το τρίτο τρίμηνο του 2023.
Ενώ η αρνητική συμβολή των εταιρικών ομολόγων έχει σταδιακά μειωθεί τα πιο πρόσφατα τρίμηνα, η συμβολή της μη τραπεζικής χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης έχει παραμείνει σταθερή.
Το πιστωτικό κενό έχει επίσης παραμείνει αρνητικό για τα δάνεια των νοικοκυριών (σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα), αν και σε μικρότερο βαθμό. Όλα αυτά υποδηλώνουν ότι η μετακύλιση από τα επιτόκια πολιτικής στην πίστωση – και, τελικά, στην πραγματική οικονομία – ήταν κάπως ασθενέστερη από ό,τι στο παρελθόν.
Τι κρύβεται πίσω από το επίμονο αρνητικό πιστωτικό κενό;
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, ένα αρνητικό πιστωτικό κενό μπορεί να αντανακλά τόσο κυκλικούς όσο και διαρθρωτικούς παράγοντες. Από κυκλικής άποψης, η παρατεταμένη επίδραση του κύκλου σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής 2022-23 είναι ιδιαίτερα σημαντική. Τα επιτόκια πολιτικής αυξήθηκαν ραγδαία και ουσιαστικά. Αυτό οδήγησε σε σημαντική επιβράδυνση της πιστωτικής επέκτασης, η οποία δεν έχει ακόμη αντιστραφεί πλήρως.
Οι υψηλότερες αντιλήψεις κινδύνου, το αυξανόμενο κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών και οι αυστηρότερες απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας έχουν περιορίσει περαιτέρω τον δανεισμό.
Ο άμεσος δανεισμός από τράπεζες σε μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχει αυξηθεί σημαντικά, υποκαθιστώντας εν μέρει την πίστωση στις επιχειρήσεις, ενώ η μη τραπεζική χρηματοδότηση δεν έχει επεκταθεί αρκετά για να καλύψει το έλλειμμα.
Επιπλέον, η αυξημένη αβεβαιότητα γύρω από την οικονομική πολιτική - που επίσης προέρχεται από τις εντάσεις στην εμπορική πολιτική - μπορεί να έχει επηρεάσει τη δυναμική της πίστωσης κατά τη διάρκεια του τρέχοντος κύκλου πολιτικής.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι τράπεζες αναφέρουν ότι οι όροι δανεισμού τους και η συνολική ζήτηση για πίστωση δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την πανδημία.
Κοιτάζοντας μπροστά
Η μελλοντική πορεία του χάσματος πίστωσης προς ΑΕΠ παραμένει αβέβαιη, επισημαίνεται, δεδομένων των διαφόρων κυκλικών και διαρθρωτικών παραγόντων. Το χάσμα μπορεί σταδιακά να μειωθεί, καθώς οι επιπτώσεις της τρέχουσας νομισματικής χαλάρωσης υλοποιούνται, η αβεβαιότητα υποχωρεί και το χρηματοπιστωτικό σύστημα προσαρμόζεται στις μεταβολές των επενδύσεων, της κατανάλωσης και των δημογραφικών τάσεων.
Παρ 'όλα αυτά, υποδεικνύεται, η στενή παρακολούθηση των παραγόντων παραμένει απαραίτητη, δεδομένου του κεντρικού ρόλου της πίστωσης στην υποστήριξη των επενδύσεων και της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας.
