Το βασικό συμπέρασμα της κρίσης του αφθώδους πυρετού είναι πως η Κύπρος είναι μία – και ως τέτοια πρέπει να την αντιλαμβάνονται όσοι ασκούν δημόσια διοίκηση. Το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στα κατεχόμενα, δεν αποτελεί δικαιολογία και ούτε μπορεί να μας πάει «μακριά». Στα βασικά ζητήματα, η πολιτική κατεύθυνση θα πρέπει να είναι η όσο το δυνατόν καλύτερη συνεννόηση και επικοινωνία. Ας κρατήσουν όσοι θέλουν τις αποστάσεις, σε καθαρά προσωπικό επίπεδο.
Πραγματικά δεν ξέρω αν μπορούμε, με αυτές τις συνθήκες στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον, να πάμε σε μία συνολική διευθέτηση του Κυπριακού. Μάλλον όχι, ειδικά από τη στιγμή που ούτε τα οδοφράγματα δεν μπορούν να ανοίξουν ως ένα μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Όμως, αυτό που χρειάζεται δεν είναι μέτρα για εμπιστοσύνη, που ούτως ή άλλως δεν έχουμε, αλλά μέτρα κοινής λογικής. Και δεν είναι μόνο το πρόσφατο ζήτημα του αφθώδους πυρετού που απαιτεί συνεργασία και όπου θα είχαμε προλάβει τα χειρότερα. Εκτός, βέβαια, αν οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουν την εντύπωση πως αν συνεργαστούν με τα κατεχόμενα, νομιμοποιούν την κατοχή... Μάλλον κάποιοι αυτό πιστεύουν – ή, ακόμη χειρότερα, πως τα σύνορα της χώρας είναι το οδόφραγμα της Λήδρας.
Συνεννόηση πρέπει να υπάρξει και για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής: πυρκαγιές και πλημμύρες, αύξηση της θερμοκρασίας και υδατικό πρόβλημα. Είναι αδιανόητο να πιστεύει κάποιος πως αυτά τελειώνουν στο οδόφραγμα. Χρειάζεται πολιτική εντολή για χάραξη κοινής πολιτικής κατεύθυνσης και συνεργασίας. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε τη λύση του Κυπριακού για αυτά, όπως δεν την περίμεναν οι δήμαρχοι Λευκωσίας, Λέλλος Δημητριάδης και Μουσταφά Ακιντζί, τη δεκαετία του ’80, για την κοινή διαχείριση των λυμάτων της πόλης. Και αυτό έγινε μερικά χρόνια μετά την εισβολή, με τον Ραούφ Ντενκτάς στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων και το τραύμα του πολέμου νωπό. Τώρα δεν μπορούμε;
Όπως και δεν μπορούμε να σκεφτούμε ότι κάποια στιγμή θα έρθουμε αντιμέτωποι με έναν μεγάλο σεισμό. Αν θαφτεί σχολείο κάτω από τα ερείπια, τι πρωτόκολλο συνεργασίας θα ακολουθήσουμε; Θα πρέπει να είναι ψηφοφόρος ή συγγενής του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας ή του ηγέτη των Τουρκοκυπρίων για να επιτραπεί σε συνεργεία να βοηθήσουν; Αν κρίνουμε από τις μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών, μάλλον απλώς θα παρακολουθούμε, και μόνο ιδιώτες με ευαισθησίες και από τις δύο πλευρές θα βοηθούν. Πόσο δύσκολο είναι, δηλαδή, να υπάρχει ένα πρωτόκολλο αλλά και ένας σχεδιασμός για κοινή δράση που να μπορεί να εφαρμοστεί σε ακραίες περιπτώσεις; Τους χρειαζόμαστε και μας χρειάζονται, ακόμη κι αν δεν αποκτήσουμε ποτέ αληθινή εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλο.
Όπως χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο για το υδατικό και το ενεργειακό. Μαζί θα διψάσουμε και μαζί θα ξεμείνουμε από ηλεκτρική ενέργεια αν δεν συνεργαστούμε. Είναι ψευδαίσθηση να νομίζουμε πως μπορεί να αποκτηθεί στρατηγικό πλεονέκτημα μόνο από τη μία πλευρά – είτε με νερό από την Τουρκία, είτε με ηλεκτρικό καλώδιο από την Ελλάδα και το Ισραήλ. Η πραγματικότητα είναι πως έχουμε οδηγηθεί, και οι δύο πλευρές, σε υδατική και ενεργειακή χρεοκοπία και πως μαζί πρέπει να δούμε ποιες λύσεις μπορούμε να έχουμε. Πριν ερημώσει ο τόπος, δηλαδή, και πριν χάσουμε οριστικά το τρένο της τεχνολογίας.
Αυτά βασικά χρειάζονται και, δυστυχώς, λίγοι –μάλλον περιθωριακοί– πολιτικοί έχουν απομείνει που μπορούν ή τολμούν να τα θέσουν στο ακροατήριό τους. Ένα ακροατήριο που όλο και περισσότερο χάνει την επαφή με τη σκληρή πραγματικότητα και όλο και πιο συχνά νοσταλγεί άλλες εποχές και μεγαλείο που ποτέ δεν υπήρξαν. Έχει φτάσει να θεωρείται ρομαντισμός να λες πως δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς την άλλη πλευρά. Ή προδοσία να πεις πως πρέπει να σχεδιάσεις μαζί τους για το πώς θα αντιμετωπίσουμε τον αφθώδη πυρετό, έναν σεισμό ή μια πλημμύρα. Πώς είναι παραλογισμός ή αναγνώριση του ψευδοκράτους, να συνεργαστούμε για να σώσουμε ό,τι απέμεινε από τα δάση μας.
Ωραία τα καταφέραμε...
