*Της Μαρίας Γεωργίου
Λίγο πριν δύσει ο ήλιος στη Μύκονο, οι τουρίστες που περπατούσαν αμέριμνοι δίπλα στους ανεμόμυλους σταμάτησαν ξαφνικά να κοιτούν το Αιγαίο και έστρεψαν τα κινητά τους προς ένα κινηματογραφικό συνεργείο. Στο κέντρο του σκηνικού βρισκόταν η Lily Collins, η διάσημη πρωταγωνίστρια της σειράς Emily in Paris, να γυρίζει σκηνές για τη νέα σεζόν της παγκόσμιας επιτυχίας του Netflix. Η εικόνα έκανε τον γύρο του κόσμου μέσα σε λίγες ώρες. Η Μύκονος δεν προβλήθηκε απλώς ως τουριστικός προορισμός, μετατράπηκε σε μέρος μιας παγκόσμιας ποπ κουλτούρας.
Σχεδόν την ίδια περίοδο, στην Κύπρο, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης ανακοινώνει τη δημιουργία ανοικτού στούντιο για διεθνείς παραγωγές, με το Bollywood να δείχνει ήδη έντονο ενδιαφέρον για filming στο νησί.
Η παγκόσμια τάση είναι πλέον ξεκάθαρη: οι ταινίες, οι σειρές και οι μεγάλες streaming παραγωγές μετακινούνται εκεί όπου οι κυβερνήσεις προσφέρουν έξυπνα κίνητρα, σταθερότητα, υποδομές και μοναδικά τοπία. Ο κινηματογράφος δεν είναι πια μόνο πολιτισμός. Είναι οικονομία, τουρισμός, διπλωματία, branding και στρατηγική ανάπτυξης.
Σε πρόσφατο άρθρο στο LevantIntel της Βανέσσας Αλεξάκη Πάγκαλος με τίτλο “Lights, Camera, Action: Greece’s 360 Film Ambition”, εξηγείται πώς η Ελλάδα επιχειρεί να μετατραπεί σε ολοκληρωμένο κινηματογραφικό κέντρο μέσω ενός συνδυασμού tax rebates, διεθνών συνεργασιών, επενδύσεων, studios και στρατηγικής πολιτιστικής εξωστρέφειας.
Το μήνυμα είναι σαφές: όταν το κράτος, οι επενδυτικοί φορείς και η δημιουργική βιομηχανία συνεργάζονται, τότε ο πολιτισμός μετατρέπεται σε ισχυρή οικονομία, εξωστρέφεια και διεθνές brand. Η Ελλάδα επενδύει στρατηγικά στον πολιτισμό. Η Κύπρος πρέπει να κάνει το επόμενο βήμα.
Η αλήθεια είναι πως στην Κύπρο έγιναν ήδη σημαντικές προσπάθειες τα τελευταία χρόνια. Μέσα από την πρωτοβουλία Olivewood και τη δουλειά ανθρώπων, όπως ο Πάνος Κουάνης, η χώρα κατάφερε να μπει στον διεθνή χάρτη των οπτικοακουστικών παραγωγών. Ο Invest Cyprus προώθησε ενεργά την Κύπρο ως filming destination, παρουσιάζοντας φορολογικά κίνητρα, επιστροφές δαπανών, φυσικές τοποθεσίες, υπηρεσίες παραγωγής και ένα πιο φιλικό περιβάλλον για διεθνείς επενδυτές.
Και πράγματι, η Κύπρος διαθέτει εικόνες που δύσκολα μπορεί να προσφέρει συγκεντρωμένα άλλη χώρα στην περιοχή. Από τις χρυσές παραλίες της Αγίας Νάπας και του Πρωταρά μέχρι τις άγριες ακτές του Ακάμα, από τα πετρόχτιστα χωριά του Τροόδους μέχρι τα ηλιοβασιλέματα της Πάφου και τα γραφικά σοκάκια της Λευκωσίας και της Λεμεσού, το νησί μπορεί να μεταμορφωθεί κινηματογραφικά σε δεκάδες διαφορετικούς κόσμους. Το φυσικό φως της Κύπρου θεωρείται ιδανικό για γυρίσματα, ενώ οι περισσότερες από 300 ημέρες ηλιοφάνειας τον χρόνο αποτελούν τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για διεθνείς παραγωγές που αναζητούν σταθερές καιρικές συνθήκες.
Η Κύπρος διαθέτει επίσης σύγχρονες μαρίνες, ουρανοξύστες, πολυτελή resorts, αρχαιολογικούς χώρους, βυζαντινά μοναστήρια, μεσαιωνικά κάστρα, ορεινά τοπία, παραδοσιακά χωριά και κοσμοπολίτικες πόλεις, προσφέροντας σε μια παραγωγή τη δυνατότητα να κινηματογραφήσει πολλαπλές «ταυτότητες» μέσα σε μικρές αποστάσεις. Ταυτόχρονα, η γεωγραφική θέση της χώρας, ανάμεσα σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική, της δίνει στρατηγικό πλεονέκτημα ως ασφαλή και ευρωπαϊκή βάση παραγωγών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, η χώρα άρχισε να προσελκύει ξένες παραγωγές, να δημιουργεί συνεργασίες και να αποκτά εμπειρία σε έναν τομέα όπου μέχρι πριν λίγα χρόνια βρισκόταν εκτός συζήτησης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δυναμικής αποτέλεσε και το 24ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρος 2026, που ολοκληρώθηκε πρόσφατα στο Θέατρο Ριάλτο στη Λεμεσό. Μετά από εννέα ημέρες προβολών, εργαστηρίων και επαγγελματικών δράσεων, το φεστιβάλ επιβεβαίωσε πως η Κύπρος διαθέτει πλέον μια κινηματογραφική κοινότητα με διεθνείς αναφορές και δημιουργικές προοπτικές. Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η απονομή του Βραβείου Καλύτερης Ερμηνείας στους Ντίνο Λύρα και Λένια Σορόκκου για την ταινία Maricel του Ηλία Δημητρίου. Μέσα από δύο εσωτερικές και απόλυτα συγχρονισμένες ερμηνείες, οι πρωταγωνιστές ανέδειξαν με λεπτότητα την ευαλωτότητα, τις σιωπές και τις εύθραυστες ισορροπίες μιας ανθρώπινης σχέσης, επιβεβαιώνοντας το υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο της σύγχρονης κυπριακής δημιουργίας.
Όμως το πραγματικό ερώτημα είναι βαθύτερο: θέλει πραγματικά η Κύπρος να εξελιχθεί σε διεθνές film & culture hub της Ανατολικής Μεσογείου ή θα μείνει σε αποσπασματικές κινήσεις και ευκαιριακές εξαγγελίες; Γιατί η πραγματικότητα είναι πως ο ανταγωνισμός είναι πλέον παγκόσμιος.
Μαθήματα από το εξωτερικό: Μάλτα και Ισλανδία
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Άλλες μικρές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη δείξει τον δρόμο.
Η Μάλτα, μια χώρα με παρόμοιο μέγεθος και γεωγραφικά χαρακτηριστικά με την Κύπρο, κατάφερε να γίνει η «Μέκκα» ιστορικών υπερπαραγωγών όπως οι Gladiator, Troy και Napoleon. Το πέτυχε επειδή επένδυσε στρατηγικά σε μόνιμες κρατικές υποδομές, όπως οι περίφημες θαλάσσιες δεξαμενές των Malta Film Studios, και δημιούργησε ένα σταθερό οικοσύστημα που υποστηρίζει τον κινηματογράφο εδώ και δεκαετίες.
Η Ισλανδία ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Αξιοποίησε το μοναδικό, σχεδόν εξωπραγματικό φυσικό της τοπίο, προσφέροντας υψηλά κίνητρα και επενδυτική σταθερότητα. Το αποτέλεσμα ήταν να προσελκύσει σειρές-ορόσημα όπως το Game of Thrones, δημιουργώντας παράλληλα μια τεράστια άνθηση στο film tourism. Χιλιάδες επισκέπτες ταξιδεύουν σήμερα στην Ισλανδία μόνο και μόνο για να δουν από κοντά τα τοπία που είδαν στις οθόνες τους.
Αυτό ακριβώς είναι το νέο μοντέλο ανάπτυξης: ο κινηματογράφος ως εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής εξωστρέφειας.
Οι ελλείψεις της κυπριακής αγοράς
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και η μεγαλύτερη πρόκληση για την Κύπρο.
Αν αύριο το πρωί προσγειώνονταν στο νησί τρεις μεγάλες παραγωγές του Hollywood ή του Bollywood ταυτόχρονα, η χώρα δύσκολα θα μπορούσε να τις εξυπηρετήσει αποτελεσματικά. Η μεγαλύτερη αδυναμία αφορά τις υποδομές. Η Κύπρος εξακολουθεί να στερείται μεγάλων, υπερσύγχρονων κλειστών studios και sound stages με δυνατότητα ηχομόνωσης και ελεγχόμενου φωτισμού. Αυτό σημαίνει ότι πολλές παραγωγές παραμένουν εξαρτημένες από εξωτερικές καιρικές συνθήκες, περιορίζοντας την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Ταυτόχρονα, υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Το τοπικό crew διαθέτει ταλέντο, εμπειρία και επαγγελματισμό, αλλά είναι περιορισμένο σε αριθμό. Δεν υπάρχουν ακόμη αρκετοί εξειδικευμένοι τεχνικοί, διευθυντές φωτογραφίας, ειδικοί ψηφιακών εφέ, σκηνογράφοι ή κατασκευαστές σκηνικών για να υποστηρίξουν πολλές μεγάλες διεθνείς παραγωγές ταυτόχρονα.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ξένες εταιρείες να εισάγουν προσωπικό από το εξωτερικό, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος παραγωγής. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία: η Κύπρος δεν χρειάζεται μόνο φορολογικά κίνητρα. Χρειάζεται και οικοσύστημα.
Ένα ολιστικό οικοσύστημα συνεργασίας
Για να μπορέσει όμως αυτή η στρατηγική να αποκτήσει πραγματικό βάθος και διάρκεια, απαιτείται μια θεσμοθετημένη και διαρκής συνεργασία μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Υφυπουργείο Πολιτισμού, μέχρι το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού, τον Invest Cyprus, το Υφυπουργείο Τουρισμού, την Cyprus Film Commission και το EUFCN-European Film Commissions Network. Την ίδια στιγμή, κρίσιμο ρόλο οφείλουν να διαδραματίσουν τα πανεπιστήμια, οι δημιουργοί, οι επαγγελματίες της αγοράς και ο ιδιωτικός τομέας, ώστε να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα εκπαίδευσης, καινοτομίας, παραγωγής και διεθνούς δικτύωσης.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μόνο τον κινηματογράφο με τη στενή έννοια. Αφορά συνολικά τη μετάβαση της Κύπρου σε μια νέα οικονομία πολιτισμού, τεχνολογίας και ψηφιακής αφήγησης. Δεν είναι τυχαίο ότι η Λεμεσός φιλοξενεί από τις 25 έως τις 29 Μαΐου 2026 το Digital Heritage Summit 2026, μια διεθνή σύνοδο για το μέλλον της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς, με τη συμμετοχή οργανισμών όπως η UNESCO, η Europeana και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η ψηφιακή αναβίωση της Εγκλείστρας του Αγίου Νεοφύτου, μέσα από τρισδιάστατη αποτύπωση, τεχνητή νοημοσύνη και XR τεχνολογίες, ώστε ο Άγιος Νεόφυτος να εμφανίζεται και να αλληλεπιδρά με τους επισκέπτες σε πλήρη τρισδιάστατη μορφή. Αυτό το παράδειγμα δείχνει ότι η Κύπρος μπορεί να συνδέσει την πολιτιστική της κληρονομιά με την καινοτομία, το immersive storytelling, την παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου και τη διεθνή πολιτιστική διπλωματία.
Χρειάζονται ακαδημαϊκά προγράμματα, film labs, εξειδικευμένες σχολές, post-production υπηρεσίες, διεθνή φεστιβάλ, co-productions και στρατηγικές συνεργασίες με streaming platforms. Αυτό που λείπει είναι η συνέχεια, η τόλμη και η πολιτική απόφαση να αντιμετωπιστεί ο πολιτισμός ως αναπτυξιακός πυλώνας και όχι ως δευτερεύουσα επικοινωνιακή πολιτική.
Το κέρδος για την Κύπρο
Τι κερδίζει όμως πραγματικά η Κύπρος αν αποφασίσει να επενδύσει σοβαρά και μακροπρόθεσμα στον τομέα των οπτικοακουστικών παραγωγών και των δημιουργικών βιομηχανιών;
Πρώτον, επιτυγχάνεται μια τεράστια οικονομική εισροή κεφαλαίων, καθώς κάθε διεθνής παραγωγή ξοδεύει εκατομμύρια ευρώ σε ξενοδοχεία, εστίαση, μεταφορές, logistics, υπηρεσίες παραγωγής και ενοικιάσεις εξοπλισμού. Μια μεγάλη κινηματογραφική ή τηλεοπτική παραγωγή ενεργοποιεί δεκάδες διαφορετικούς επαγγελματικούς τομείς και δημιουργεί αλυσιδωτή ανάπτυξη στην τοπική οικονομία.
Δεύτερον, δημιουργούνται νέες, εξειδικευμένες και καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας για τους νέους Κύπριους δημιουργούς, τεχνικούς, παραγωγούς, επαγγελματίες της τεχνολογίας και ανθρώπους του πολιτισμού. Η ανάπτυξη ενός σύγχρονου film ecosystem μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στο brain drain και να δώσει προοπτική σε μια νέα γενιά επαγγελματιών που σήμερα αναζητούν ευκαιρίες στο εξωτερικό.
Παράλληλα, μέσα από τις διεθνείς παραγωγές, τα φεστιβάλ και τη διαρκώς αναπτυσσόμενη κινηματογραφική δραστηριότητα, η Κύπρος μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά τη σύγχρονη πολιτιστική της ταυτότητα και τη διεθνή της επιρροή. Ο κινηματογράφος λειτουργεί πλέον ως εργαλείο πολιτιστικής διπλωματίας και αφήγησης, δίνοντας στη χώρα τη δυνατότητα να προβάλλει τη δική της εικόνα, τη δημιουργικότητα και τη σύγχρονη ιστορία της σε ένα παγκόσμιο κοινό.
Το μεγάλο ερώτημα βέβαια παραμένει: υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση να γίνει αυτό οργανωμένα, επαγγελματικά και με διάρκεια;
Αν οι εξαγγελίες για το Bollywood και τα studios παραμείνουν απλές επικοινωνιακές κινήσεις χωρίς θεσμικό βάθος και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, τότε η ευκαιρία θα χαθεί. Γιατί ο διεθνής ανταγωνισμός δεν περιμένει.
Το τελικό μήνυμα όμως μπορεί να είναι αισιόδοξο. Η Κύπρος μπορεί να τα καταφέρει. Η γεωγραφική της θέση, το ταλέντο των ανθρώπων της, το φυσικό της περιβάλλον και η διεθνής συγκυρία δημιουργούν μια μοναδική ιστορική ευκαιρία.
Αν αφήσουμε πίσω μας τις αποσπασματικές πολιτικές και επενδύσουμε σε ένα κοινό, εθνικό όραμα, τότε το Olivewood δεν θα είναι απλώς ένα έξυπνο branding, αλλά ο καθρέφτης μιας σύγχρονης, εξωστρεφούς και πολιτισμικά δυναμικής Κύπρου στο παγκόσμιο στερέωμα.
Τα φώτα έχουν ήδη ανάψει. Η κάμερα είναι έτοιμη. Το σκηνικό υπάρχει. Μένει μόνο να ξεκινήσει η δράση.
*Eξωτερική Συνεργάτης
