του Γιάννου Αφροδίση*
Μου προκάλεσε εντύπωση μια πρόσφατη ισοπεδωτική και μηδενιστική κριτική των Νικόλα Κυριακίδη και Γιώργου Ησαΐα απέναντι στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Επειδή ο κύριος Ησαΐα επιμένει με αναρτήσεις του στα ΜΚΔ, είμαι υποχρεωμένος να απαντήσω.
Σε μια περίοδο που η Βουλή εφαρμόζει προγράμματα και υιοθετεί προσεγγίσεις πιο ανοικτής, πιο εξωστρεφούς λειτουργίας, ο αντιπρόεδρος του oxygono καθώς επίσης και ο συνεργάτης του, σύμβουλος στελέχους της κυβέρνησης, καταλογίζουν στη Βουλή ότι λειτουργεί με αδιαφάνεια. Περιέργως, παραβλέπουν το γεγονός ότι η παρούσα Προεδρία της Βουλής παραχώρησε και στους ίδιους, μέσω του προγράμματος nomoplatform, άμεση πρόσβαση στις εργασίες του νομοθετικού σώματος, ανάλογη εκείνης των διαπιστευμένων επαγγελματιών κοινοβουλευτικών συντακτών. Θεωρώ ως εντελώς αβάσιμο τον ισχυρισμό περί αδιαφανούς κοινοβουλευτικής λειτουργίας.
Οι συνεδριάσεις της Ολομέλειας ήδη μεταδίδονται ζωντανά από το κανάλι της Βουλής στο YouTube και από το ΡΙΚ. Όποιος πολίτης το επιθυμεί μπορεί να παρακολουθεί τις συνεδριάσεις της Ολομέλειας, τις τοποθετήσεις των βουλευτών και τις συναφείς ψηφοφορίες. Επιπρόσθετα, οι κοινοβουλευτικοί συντάκτες παρακολουθούν με φυσική παρουσία τις συνεδριάσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών και ενημερώνουν τους πολίτες για τα τεκταινόμενα στη Βουλή ενώ, δεκάδες εκπρόσωποι οργανωμένων φορέων παρακάθονται κάθε βδομάδα στις εργασίες των επιτροπών, για να διατυπώσουν απόψεις επί των θεμάτων που συζητούνται.
Κατά την πρόσφατη αναθεώρηση του Κανονισμού Βουλής, αποφασίστηκε η δυνατότητα ζωντανής οπτικοακουστικής μετάδοσης και συνεδριάσεων κοινοβουλευτικών επιτροπών. Η δυνατότητα αφορά τις συζητήσεις των αυτεπάγγελτων θεμάτων και εκείνες που αφορούν τα νομοσχέδια που κατατίθενται από την κυβέρνηση. Πρόκειται δηλαδή για τις ουσιαστικές συζητήσεις που διεξάγονται στη Βουλή, κατά τις οποίες οι βουλευτές μέσα από τοποθετήσεις τους αλλά και ερωτήματα προς τους εκπρόσωπους της εκτελεστικής εξουσίας εξετάζουν τα θέματα, αποδίδουν έμφαση σε επί μέρους πτυχές, αναδεικνύουν προτεραιότητες και γενικότερα ασκούν τα βουλευτικά τους καθήκοντα για τη θέσπιση νομοθεσίας ή τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Η σχετική πρόταση υιοθετήθηκε από την Ad hoc Κοινοβουλευτική Επιτροπή για την Αναθεώρηση και τον Εκσυγχρονισμό του Κανονισμού της Βουλής και ψηφίστηκε από την Ολομέλεια, ως θετική ανταπόκριση του Σώματος στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις της κοινωνίας. Ήδη, ομάδα υπηρεσιακών στελεχών επεξεργάζεται τις τεχνικές παραμέτρους που απαιτούνται στο πλαίσιο της νενομισμένης διαδικασίας αγοράς κατάλληλου εξοπλισμού και πολύ σύντομα η απόφαση θα εφαρμοστεί. Ας υποδείξουν οι επικριτές της Βουλής, ένα άλλο θεσμό της Κυπριακής Δημοκρατίας που λειτουργεί με περισσότερη διαφάνεια και προσφέρει μεγαλύτερη πρόσβαση στους πολίτες, στα οργανωμένα σύνολα και στα μέσα ενημέρωσης αναφορικά με τις εργασίες του και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Οι δε αναφορές σε αποκλεισμούς αποτελούν διαστρέβλωση της πραγματικότητας και είναι προϊόντα παρερμηνείας της δημοκρατικής λειτουργίας. Οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας πολύ πρόσφατα επέλεξαν με τη ψήφο τους τη σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων, μέχρι το 2031. Έστειλαν στη Βουλή έξι πολιτικά κόμματα, το καθένα με αριθμό βουλευτών όπως ορίζει ο εκλογικός νόμος. Στις εκλογές συμμετείχαν και άλλα κόμματα που δεν έτυχαν της απαιτούμενης στήριξης από το λαό για να εισέλθουν στη Βουλή. Ο λαός επέλεξε ποια κόμματα θα έχουν κοινοβουλευτική παρουσία και ποια όχι, και με ποιο μέγεθος εκπροσώπησης. Η σύγχρονη δημοκρατία, σε όλο τον κόσμο, έχει κανόνες και το οποιοδήποτε αποτέλεσμα της δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται ως αποκλεισμός. Με βάση τον Κανονισμό της Βουλής, όλα τα εν τη Βουλή κόμματα εκπροσωπούνται στη Σύσκεψη του Προέδρου και Αρχηγών ή Εκπροσώπων των κομμάτων, όπως και στην Ad Hoc Κοινοβουλευτική Επιτροπή για την Αναθεώρηση και τον Εκσυγχρονισμό του Κανονισμού της Βουλής. Για να οριστεί βουλευτής/τρια ως Πρόεδρος ή Αναπληρωτής Πρόεδρος Κοινοβουλευτικής Επιτροπής πρέπει να είναι μέλος κοινοβουλευτικής ομάδας η οποία, με βάση το Σύνταγμα, είναι εκείνη που διαθέτει τουλάχιστον 7 μέλη. Η εφαρμογή της εν λόγω ρύθμισης δεν αποτελεί πράξη αποκλεισμού αλλά πράξη συμμόρφωσης με την εν λόγω κανονιστική και συνταγματική απαίτηση. Γενικότερα, στρέβλωση της δημοκρατικής λειτουργίας είναι όταν κάθε φορά που πολιτευτές ή κόμματα αποτυγχάνουν σε εκλογικούς ή άλλους στόχους, να γίνεται αναφορά σε αποκλεισμό.
Η συζήτηση για την ανάγκη βελτιώσεων σε πρόνοιες του Κανονισμού της Βουλής, ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Προέδρου της Βουλής αμέσως μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2021. Ζητήθηκαν απόψεις από όλα τα τότε κοινοβουλευτικά κόμματα, που ανταποκρίθηκαν δημιουργικά και με καλή πίστη. Έγινε μια αρχική ταξινόμηση και κωδικοποίηση, ενώ συμπεριλήφθηκαν στη συζήτηση και εισηγήσεις από τις Γραμματείες των Επιτροπών με βάση την τεχνοκρατική εμπειρία των τελευταίων ετών. Είναι γεγονός ότι ο Τύπος επέλεξε να ασχοληθεί κυρίως με τη συζήτηση αναφορικά με τη διαδικασία εκλογής Προέδρου της Βουλής, αλλά σε καμιά περίπτωση οι επί μέρους προτάσεις δεν χαρακτηρίστηκαν ως μυστικές ή απόρρητες. Όσον αφορά τις αρμοδιότητες των Προέδρων των Επιτροπών, αυτοί εξακολουθούν με βάση τον κανονισμό να έχουν σημαντικό συντονιστικό ρόλο. Η νέα ρύθμιση αφορά τη συναίνεση από τα Μέλη της Επιτροπής που έκαστος Πρόεδρος πρέπει να εξασφαλίζει σχετικά με τα προς συζήτηση θέματα και τους προσκεκλημένους τεχνοκράτες, εκπρόσωπους οργανωμένων φορέων και ούτω καθεξής. Επί τούτου, η διαδικασία καθίσταται τώρα πιο συμπεριληπτική, πιο δημοκρατική, πιο ανοικτή και οδηγεί σε περιορισμό εσφαλμένων ίσως επιλογών που ενδεχομένως να εδράζονται σε προσωπικές διενέξεις ή πολιτικές σκοπιμότητες που δεν τυγχάνουν υιοθέτησης από την πλειοψηφία των βουλευτών. Συνεπώς, η νέα ρύθμιση είναι μια θετική εξέλιξη που ενδυναμώνει τον ρόλο των βουλευτών ως μελών των επιτροπών.
Από το 2021 που είμαι σε θέση να γνωρίζω, η Βουλή στο σύνολο της – Προεδρία, Πρόεδροι Κοινοβουλευτικών Επιτροπών, Βουλευτές και Βουλεύτριες – συμμερίζονται την θέση για περισσότερη διαφάνεια στη λειτουργία των θεσμών. Η ίδια η πολιτική δράση είναι ταυτισμένη με τη δημόσια ζωή, την εξωστρέφεια και την αμφίδρομη επικοινωνία με τους πολίτες. Μόλις πριν δυο βδομάδες στη Βουλή ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του προγράμματος πρακτικής άσκησης φοιτητών και μαθητών, ενώ προγραμματίζονται επιστημονικά συνέδρια και άλλες πρωτοβουλίες οι οποίες διακρίνονται από το διάλογο και την αλληλεπίδραση τόσο με οργανωμένους φορείς όσο και με μεμονωμένους πολίτες, ειδικότερα τους νέους. Η κριτική προς τους θεσμούς είναι αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας, όπως είναι και η ανάγκη για σύνεση, ειλικρίνεια και διαφάνεια σε σχέση με τις πολλαπλές ιδιότητες με τις οποίες συμμετέχουν στη δημόσια ζωή οι αυστηροί κριτές των θεσμών.
*Διευθυντή Γραφείου Προέδρου της Βουλής
