Με αφορμή τις καταγγελίες που διατυπώθηκαν πρόσφατα σε βάρος κάποιων ηγετικών στελεχών του Δημοκρατικού Συναγερμού, το ΑΚΕΛ με ανακοίνωσή του ισχυρίζεται ευθέως ότι τα φαινόμενα της βίας κατά των γυναικών είναι «δεξιάς» προέλευσης και ότι η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη «καλύπτει» τα εγκλήματα αυτά. Στο ίδιο μοτίβο κινούνται και πολλές αναρτήσεις οπαδών του ΑΚΕΛ στα ΜΚΔ. Το θέμα της έμφυλης βίας απασχολεί όλα τα σοβαρά κράτη, κυβερνήσεις, Κοινοβούλια, κόμματα του κόσμου.
Η Συνθήκη Κωνσταντινούπολης: Στο Συμβούλιο της Ευρώπης, την εποχή που εκπροσωπούσα, μαζί με άλλους βουλευτές, τη Βουλή των Αντιπροσώπων -και όπου χωρίς καμία έπαρση- ο λόγος μου καθόριζε πλειοψηφίες, εργάσθηκα συστηματικά και μεθοδικά για τον καταρτισμό της Συνθήκης της Κωνσταντινούπολης, η οποία έχει ως κύριο στόχο τον περιορισμό της βίας κατά των γυναικών. Η προσπάθεια ξεκίνησε με πρωτοβουλία κάποιων Γερμανών φίλων, διπλωματών και βουλευτών, στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Και τότε, από τα στοιχεία που οι τεχνοκράτες του Συμβουλίου της Ευρώπης έθεσαν ενώπιόν μας, το πρόβλημα ήταν σοβαρό, με ποικίλους βαθμούς σοβαρότητας, σε όλα τα κράτη της Γηραιάς Ηπείρου. Και εξαιρετικά πολύ πιο σοβαρό σε άλλες περιοχές του πλανήτη μας. Από το τεράστιο υλικό που τέθηκε στη διάθεσή μας, προς μελέτη, επιστημονικές έρευνες, μελέτες, αναλύσεις στατιστικών δεδομένων κ.λπ., το σαφές συμπέρασμα ήταν πως το πρόβλημα είχε τις ρίζες του στην κουλτούρα που διαμορφώθηκε ανά τους αιώνες και συνεπώς η αντιμετώπισή του απαιτούσε πολυεπίπεδες και μακροχρόνιες προσπάθειες.
Ασθένεια της Δεξιάς: Το να έρχεται επομένως το ΑΚΕΛ και να προσπαθεί να παρουσιάσει το πρόβλημα ως μια «ασθένεια» της Δεξιάς, για σκοπούς ψηφοθηρικούς ή και συσπείρωσης των οπαδών του, είναι, για όσους διαθέτουν στοιχειώδεις γνώσεις, επιεικώς ανέντιμο. Και η προσπάθεια να κατηγορηθεί η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη ότι συγκαλύπτει τα εγκλήματα βίας κατά των γυναικών υπερβαίνει τα όρια της ανεντιμότητας. Διότι μετά γνώσεως προσωπικής βεβαιώνω ότι όλοι οι καταγγελλόμενοι θεωρούν ότι η Αστυνομία, με οδηγίες άνωθεν, επιδεικνύει πρωτόγνωρο ζήλο, για τα καθ’ ημάς δεδομένα, για να στοιχειοθετήσει τις καταγγελίες και να τις οδηγήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης. Και μάλλον δεν είναι διόλου αβάσιμη η άποψη που έχουν διαμορφώσει οι καταγγελλόμενοι, αν κρίνω από τον τρόπο που παρουσιάζουν τα γεγονότα τα φιλικά προς τον Προέδρο Χριστοδουλίδη ΜΜΕ. Και οι προς αυτά διαρροές της Αστυνομίας.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος: Το θέμα της βίας κατά των γυναικών, όπως και όλα τα άλλα σοβαρά προβλήματα, μπορεί να αντιμετωπιστεί με σοβαρές, καλά σχεδιασμένες και συντονισμένες προσπάθειες. Οι ατάκες, τα ευχολόγια, οι σπασμωδικές αντιδράσεις και κυρίως οι ψευδείς και εκτός τόπου και χρόνου δημόσιες δηλώσεις κάνουν το πρόβλημα χειρότερο και την αντιμετώπιση του δυσκολότερη, αν όχι αδύνατη. Το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών είναι εξόχως κοινωνικό. Και όπως όλα τα κοινωνικά προβλήματα έχει κι αυτό τις πολιτικές του διαστάσεις. Οι λόγοι που στον τόπο μας δεν έχουν γίνει οι βελτιωτικές αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί σε άλλες χώρες της Ευρώπης είναι πολλοί. Αν ήμουν αναγκασμένος να ιεραρχήσω τους λόγους της αποτυχίας θα έβαζα στην κορυφή της πυραμίδας το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Αρκετά σχετική με την αποτυχία είναι μια νομικίστικη αντίληψη που κυριαρχεί στους κυβερνώντες, σε όλα τα πολιτικά κόμματα, στα ΜΜΕ και στην κοινωνία ευρύτερα. Πιστεύουν, δηλαδή, ότι μπορούν ν’ αλλάξουν τα πράγματα με νόμους, διατάγματα, εγκυκλίους, με δίκες και δημόσιους διασυρμούς. Προφανώς οι σωστοί νόμοι, οι ποινικές διώξεις και η παραδειγματική τιμωρία των παραβατών είναι αναγκαία συνθήκη για σημαντικές αλλαγές. Όμως δεν είναι ικανή συνθήκη. Η κοινωνία δεν αλλάζει με νόμους και διατάγματα και πάντα γίνεται χειρότερη με δημόσιους διασυρμούς. Δεν κατανοούν, δηλαδή, εκείνοι που ασκούν εξουσία στην Κύπρο, ότι κάθε αλλαγή, για να υλοποιηθεί αποτελεσματικά, χρειάζεται ένα συναινετικό σχέδιο συγκεκριμένων δράσεων και, βεβαίως, ανθρώπους που έχουν τη διάθεση, τη δέσμευση, την αξιοπιστία και τις ικανότητες να το υλοποιήσουν. Πώς θα καταρτιστεί ένα συναινετικό σχέδιο όταν η κάθε κίνηση βασίζεται στην εκτίμηση του κομματικού ή προσωπικού πολιτικού κόστους και/ή οφέλους; Πώς θα υπάρξει η αναγκαία αξιοπιστία όταν ο πολίτης διαπιστώνει την καθημερινή διάσταση μεταξύ λόγων και έργων;
Φταίει η νοοτροπία μας: Από τις πιο συχνές διαπιστώσεις που ακούω από πολλούς πολίτες, που διατηρούν ακόμη καθαρό μυαλό, είναι ότι, για την κατάσταση της χώρας μας, φταίει η νοοτροπία και ή η κουλτούρα μας και ότι, αν αυτή δεν αλλάξει, δεν μπορούμε να προοδεύσουμε. Από όσα πιο πάνω γράφω και από όσα στη στήλη αυτή συστηματικά αναπτύσσω, γίνεται σαφές ότι συμφωνώ απόλυτα με αυτή τους τη διαπίστωση. Κατά συνέπεια, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι, πρώτον, ποια είναι η κατάλληλη κουλτούρα και, δεύτερον, πώς η υπάρχουσα κουλτούρα μπορεί ν’ αλλάξει. Σε ό,τι αφορά την κατάλληλη κουλτούρα δεν χρειάζεται να πω πολλά. Αν δεν αντιληφθούμε ότι η βασική –όχι η μοναδική– αιτία πίσω από τις κρίσιμες ασθένειες της χώρας μας, αλλά και του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος, είναι το έλλειμμα αξιών. Έχω διευκρινίσει συχνάκις την έννοια «αξίες» και το πώς αυτές προσδιορίζουν τις επιλογές, τις στάσεις και τις συμπεριφορές των ατόμων, των ομάδων, των οργανισμών και των κοινωνιών. Έτσι δεν θα πω πολλά. Αξία είναι ένα «πιστεύω» για το τι είναι σωστό ή λάθος. Τι είναι κατάλληλο και τι ακατάλληλο.
Η αλλαγή κουλτούρας: Σε ό,τι αφορά το πώς αλλάζει η υπάρχουσα νοοτροπία, με την πείρα 8 δεκαετιών και τη μελέτη πολλών βιβλίων πάνω στο θέμα, έχω διαμορφώσει την πεποίθηση ότι η κουλτούρα μιας κοινωνίας αλλάζει κυρίως έμμεσα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, για ν’ αλλάξει η κουλτούρα, πρέπει να ν’ αλλάξει το πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνονται, εκπαιδεύονται, εργάζονται και ζουν οι άνθρωποι. Αυτά τα κρίσιμα στοιχεία για αλλαγή της κουλτούρας μας ελάχιστους απασχολούν. Επικαλούμαστε επιλεκτικά κάποιες αξίες και ταυτόχρονα ποδοπατούμε άλλες. Απαιτούμε σεβασμό της δικής μας αξιοπρέπειας και όταν μας ζητηθεί να σεβαστούμε την αξιοπρέπεια του διπλανού μας κοιτάζουμε αλλού. Φτιάξαμε μια κοινωνία της οποίας το μοντέλο κατανάλωσης και παραγωγής στηρίχθηκε στις δομές και στους μηχανισμούς του καπιταλιστικού συστήματος το οποίο κυριαρχείται από ένα σαθρό αξιακό σύστημα, με κύρια χαρακτηριστικά τον εγωισμό, την αδιαφάνεια, την ανεντιμότητα, τη βία, τον κυνισμό, τον δαρβινισμό και τον μακιαβελισμό. Εδώ που φθάσαμε διερωτώμαι πώς δεν έχουμε ακόμα αρχίσει να τρώμε ο ένας τον άλλο, στην κυριολεξία, γιατί, μεταφορικά, άλλη δουλειά από αυτή δεν κάνουμε....
