Σε μια σοβαρή χώρα, όπως η Κύπρος, που διψά για θαύματα, οι πολιτικοί μεταμορφώνονται σε μάντεις, οι ινφλουένσερ σε προφήτες και οι πολίτες σε πιστούς μιας θρησκείας που λατρεύει παντόφλες, τίμια ξύλα, κόκκαλα και ζώνες.
Στην Κύπρο δεν χρειάζεται όραμα ούτε θεϊκό σημάδι για να αναδειχθεί κάποιος σε μάντη Κάλχα ή σε προφήτη. Αρκεί ένα τηλεοπτικό στούντιο, ένα μικρόφωνο, μια κουταλιά της σούπας αυτοπεποίθηση, 100 γραμμάρια θράσος και βέβαια άφθονη βεβαιότητα.
Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι μικρή, αλλά η αγορά προφητειών είναι απέραντη. Κάθε κρίση γεννά έναν σωτήρα, κάθε αδιέξοδο έναν φωτισμένο, κάθε αποτυχία έναν νέο οδικό χάρτη που υπόσχεται να μας οδηγήσει κάπου αλλού, ενώ καταλήγει πάντα στο ίδιο σημείο.
Τι άλλαξε
Οι παλιοί προφήτες κατέβαιναν από το βουνό, ρακένδυτοι, άπλυτοι και με μεγάλα μούσια, φορτωμένοι πλάκες με φωτισμένα λόγια. Οι σύγχρονοι ανεβαίνουν στο πάνελ με digital παρουσιάσεις, γραφήματα και λέξεις που ακούγονται βαθυστόχαστες που κρύβουν περισσότερη θεολογία ακόμα και από τις 10 εντολές του Μωυσή.
Ο Κύπριος ψευδοπροφήτης δεν φοράει ράσο. Φοράει καλοσιδερωμένο κοστούμι και μιλά με στόμφο. Στρατηγική, εθνικό όραμα, ιστορική συγκυρία, παράθυρο ευκαιρίας, γεωπολιτικό αποτύπωμα. Όροι που γεμίζουν τον αέρα, όχι όμως και τη ζωή των ανθρώπων.
Στο Κυπριακό που είναι το μεγαλύτερο πεδίο άσκησης προφητείας, διακρίνονται τρεις μεγάλες σχολές.
Οι αισιόδοξοι θαυματοποιοί βλέπουν λύση πίσω από κάθε χειραψία και κάθε χαμόγελο σε φωτογραφία. Μια συνάντηση μετατρέπεται σε καταλυτική παρέμβαση παγκόσμιας εμβέλειας. Είδε ο Χριστοδουλίδης 36 δευτερόλεπτα τον Τραμπ στο Σαρμ Ελ Σέιχ και μίλαγε μια ώρα για τα θέματα που έλυσε μαζί του. Είδε την Ολγκίν μισή ώρα και πάμε για ειρηνευτική συμφωνία στο Κυπριακό. Έβγαλε ένα κοινό ανακοινωθέν με τον Έρχιουρμαν και πάμε για επανένωση. Μόλις προκύψει και το επίσημο δείπνο τότε θα κάνει λόγο για ιστορική καμπή. Όμως η πραγματικότητα παραμένει σκληρή και αμετακίνητη αφού ο κόσμος δυσκολεύεται να πειστεί. Αν τα καταφέρει βέβαια να εξαφανίσει την Πράσινη Γραμμή τότε όχι μόνο Κόπερφιλντ της Κύπρου θα τον πουν, αλλά θα τον παρομοιάσουν με τον Τζίζας. «Αμήν γαρ λέγω υμίν, εάν έχητε πίστιν ως κόκκον σινάπεως, έρειτε τω όρει τούτω, μετάβηθι εντεύθεν εκεί, και μεταβήσεται και ουδέν αδυνατήσει υμίν».
Οι καταστροφολόγοι της εσχάτης ώρας λειτουργούν με τον αντίθετο τρόπο. Γι' αυτούς, κάθε κίνηση είναι παγίδα και κάθε ακινησία απόδειξη προδοσίας. Σταματάει για λίγο να μετρά μαύρα από τη μονή Οσίου Αββακούμ ο Χρίστου του ΕΛΑΜ και στέλνει το μήνυμα ότι η χώρα καταρρέει, παρότι κατά έναν περίεργο τρόπο συνεχίζει να υπάρχει για να του πληρώνει κάθε μήνα τον μισθό του βουλευτή.
Οι πιο ωραίοι βέβαια είναι οι Μεσσίες της ενέργειας. Αυτοί μιλούν για αγωγούς που θα μας κάνουν Νορβηγία της Μεσογείου, για καλώδια που θα λύσουν πολιτικά αδιέξοδα και για κοιτάσματα που θα μετατρέψουν κάθε Κυπραίο σε μικρό σεΐχη. Στις παρουσιάσεις τους, τα βαρέλια πετρελαίου λάμπουν και οι χάρτες μοιάζουν με χρυσό. Στην πραγματικότητα, το φυσικό αέριο παραμένει θαμμένο και οι υποσχέσεις τους ακόμη πιο βαθιά.
Το ρεύμα
Την ίδια ώρα, ο απλός πολίτης πληρώνει ολοένα και ακριβότερο ρεύμα, δυσβάσταχτα ενοίκια και καύσιμα που θυμίζουν τιμές πολυτελείας. Οι πόλεις μας πνίγονται από αυτοκίνητα, οι δρόμοι ασφυκτιούν και οι δημόσιοι χώροι λιγοστεύουν. Το νερό γίνεται όλο και πιο πολύτιμο, ενώ η πολιτεία συχνά αντιδρά με καθυστέρηση και δισταγμό.
Κι όμως, αυτά τα πραγματικά προβλήματα σπάνια γίνονται αντικείμενο μεγάλων προφητειών. Δεν χωρούν σε εντυπωσιακά σλόγκαν ούτε σε δραματικές τηλεοπτικές δηλώσεις. Αν ασχοληθεί βέβαια η Annie Alexoui ίσως κάτι να μάθουμε. Αυτοί και πολλοί άλλοι νέοι ξεφυτρώνουν στα κοινωνικά δίκτυα, επί καθημερινής βάσεως. Ο καθένας κατέχει απόρρητα έγγραφα, μυστικές πληροφορίες ή κρυφές αλήθειες. Η Annie κρατά ένα δευτεράκι και διαβάζει από αυτά τα μελλούμενα αλλά και αυτά που έγιναν. Δηλαδή ποιος πήδηξε ποιαν, πόσο καλός ήταν ο Αλέξης, πόσες έδερε ο δήμαρχος Α πόσες ξυλοκόπησε ο δήμαρχος Β, πόσα κιλά ναρκωτικά εισήγαγε ο αστυνόμος Α ποια είναι η φιλενάδα του προέδρου Β και πότε θα πάει φυλακή ο πρόεδρος Α.
Η ειρωνεία είναι ότι η Κύπρος πράγματι χρειάζεται προφήτες. Όχι όμως αυτούς που μαντεύουν το μέλλον, αλλά αυτούς που τολμούν να περιγράψουν καθαρά το παρόν.
Χρειαζόμαστε ανθρώπους που να πουν ευθέως ότι η διχοτόμηση βαθαίνει, ότι δεν έχουμε δικαιοσύνη, ότι οι θεσμοί συχνά υποχωρούν μπροστά σε ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, ότι η ανάπτυξη χωρίς σχέδιο παράγει χάος αντί ευημερία. Χρειαζόμαστε φωνές που να μιλούν για παιδεία, δημόσια υγεία, βιώσιμη πόλη και δίκαιη κοινωνία, όχι μόνο για γεωπολιτικές φαντασιώσεις.
Αυτές οι φωνές, όμως, δεν εντυπωσιάζουν. Δεν κάνουν viral. Δεν υπόσχονται θαύματα. Δεν προσφέρουν εύκολες λύσεις. Γι' αυτό και συχνά παραγκωνίζονται από τους πιο θορυβώδεις ψευδοπροφήτες.
Προτιμούμε εκείνους που μας χαϊδεύουν τα αφτιά και μας απαλλάσσουν από την ευθύνη. Εκείνους που μας πείθουν ότι κάποιος άλλος θα μας σώσει, χωρίς να χρειαστεί να αλλάξουμε εμείς τον τρόπο που ζούμε, ψηφίζουμε ή διεκδικούμε.
Η Κύπρος ζει εδώ και δεκαετίες σε μια παράξενη κατάσταση αναμονής. Αναμονή λύσης, αναμονή ευημερίας, αναμονή δικαιοσύνης, αναμονή καλύτερου κράτους. Οι ψευδοπροφήτες τρέφονται από αυτή την αναμονή και την παρατείνουν.
Κάθε φορά που ένα όνειρο αποτυγχάνει, εμφανίζεται νέος μάντης για να μας δώσει άλλο. Κάθε φορά που μια υπόσχεση διαψεύδεται, γεννιέται νέα. Έτσι, ο κύκλος συνεχίζεται, ενώ η πραγματική ζωή μένει πίσω.
Ίσως ήρθε η ώρα να κουραστούμε από τα θαύματα και να ζητήσουμε κάτι πιο ταπεινό, αλλά πιο ουσιαστικό. Σοβαρή δημόσια συζήτηση, διαφάνεια, λογοδοσία και πολιτική με στοιχεία αντί για συνθήματα.
Μέχρι να συμβεί αυτό, οι ψευδοπροφήτες θα παραμένουν κυρίαρχοι. Θα μιλούν δυνατά, θα υπόσχονται πολλά και θα εξαφανίζονται αθόρυβα όταν αποτύχουν.
Και εμείς θα συνεχίσουμε να τους χειροκροτούμε, μέχρι να ξυπνήσουμε και να καταλάβουμε ότι το μόνο πραγματικό θαύμα που χρειάζεται η Κύπρος είναι απλό, δύσκολο και καθόλου τηλεοπτικό. Λίγη περισσότερη ειλικρίνεια, περισσότερη λογοδοσία και πολύ λιγότερη προφητεία.
