Της Αλεξάνδρας Ατταλίδου*
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «EU Inc.» δεν είναι απλώς μια ακόμη τεχνική μεταρρύθμιση του εταιρικού δικαίου. Είναι μια βαθιά πολιτική και οικονομική τομή που στοχεύει να λύσει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της Ευρώπης: τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς. Ο στόχος είναι σαφής: μία Ευρώπη – μία αγορά – έως το 2028.
Και για την Κύπρο, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ταυτόχρονα ευκαιρία και πρόκληση. Σήμερα, ένας επιχειρηματίας που θέλει να επεκταθεί στην Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπος με 27 διαφορετικά νομικά συστήματα και δεκάδες εταιρικές μορφές. Αυτό σημαίνει κόστος, καθυστερήσεις και αβεβαιότητα. Η EU Inc. έρχεται να απαντήσει ακριβώς σε αυτό: ένα ενιαίο, ψηφιακό, ευρωπαϊκό εταιρικό καθεστώς που θα επιτρέπει ίδρυση εταιρείας μέσα σε 48 ώρες, με χαμηλό κόστος και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Για την Κύπρο, που διαχρονικά βασίστηκε στην προσέλκυση εταιρειών και επενδύσεων μέσω του ευέλικτου νομικού και φορολογικού της πλαισίου, η εξέλιξη αυτή αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού. Μέχρι σήμερα, η χώρα μας ανταγωνιζόταν με εργαλεία όπως το φορολογικό καθεστώς, η ευκολία σύστασης εταιρειών και η πρόσβαση σε διεθνείς αγορές. Με την EU Inc., αυτά τα πλεονεκτήματα παύουν να είναι αποκλειστικά.
Αν κάθε επιχειρηματίας μπορεί να ιδρύσει μια εταιρεία από οπουδήποτε στην Ευρώπη, πλήρως ψηφιακά, τότε η Κύπρος δεν θα ανταγωνίζεται πλέον μόνο τη Μάλτα ή την Ιρλανδία, αλλά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση σε πραγματικό χρόνο.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να δράσουμε άμεσα.
Πρώτον, η Κύπρος οφείλει να επιταχύνει δραστικά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Η EU Inc. βασίζεται σε πλήρως ψηφιακές διαδικασίες. Αν οι κυπριακές δημόσιες υπηρεσίες παραμείνουν αργές και γραφειοκρατικές, οι επιχειρήσεις απλώς θα επιλέγουν άλλες χώρες για την εγκατάστασή τους. Η δημιουργία ενός πραγματικά λειτουργικού «ψηφιακού κράτους» δεν είναι πλέον επιλογή – είναι προϋπόθεση επιβίωσης.
Δεύτερον, πρέπει να επενδύσουμε σοβαρά στο οικοσύστημα καινοτομίας. Η EU Inc. στοχεύει κυρίως νεοφυείς και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις (startups και scale-ups). Αν η Κύπρος θέλει να προσελκύσει αυτές τις εταιρείες, χρειάζεται πρόσβαση σε χρηματοδότηση, συνεργασία πανεπιστημίων και αγοράς, και ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει την αποτυχία ως μέρος της επιχειρηματικότητας. Οι απλουστευμένες διαδικασίες αφερεγγυότητας που προτείνει η ΕΕ είναι ένα μήνυμα: η καινοτομία απαιτεί ρίσκο.
Τρίτον, η χώρα μας πρέπει να ενισχύσει την προσέλκυση ταλέντου. Η δυνατότητα παροχής πανευρωπαϊκών stock options και η πιθανή επέκταση της τηλεργασίας σε διασυνοριακό επίπεδο, δημιουργούν έναν νέο ανταγωνισμό για ανθρώπινο κεφάλαιο. Η Κύπρος πρέπει να γίνει ελκυστικός τόπος εργασίας, όχι μόνο φορολογικά, αλλά και ποιοτικά: με καλές υποδομές, εκπαίδευση και ποιότητα ζωής.
Τέταρτον, απαιτείται θεσμική ετοιμότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ακόμη και εξειδικευμένα δικαστήρια για θέματα εταιρικού δικαίου. Η Κύπρος, με τις ήδη μεγάλες καθυστερήσεις στη δικαιοσύνη, πρέπει να προχωρήσει σε εξειδίκευση και επιτάχυνση των διαδικασιών. Χωρίς αποτελεσματική δικαιοσύνη, καμία μεταρρύθμιση δεν θα αποδώσει.
Τέλος, χρειάζεται στρατηγική αντίληψη. Η EU Inc. δεν καταργεί τα εθνικά καθεστώτα, αλλά προσθέτει ένα νέο επίπεδο ανταγωνισμού. Η Κύπρος πρέπει να αποφασίσει: θα παραμείνει ένας απλός «πάροχος υπηρεσιών» ή θα εξελιχθεί σε κόμβο καινοτομίας και επιχειρηματικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο;
Η απάντηση δεν μπορεί να περιμένει μέχρι το τέλος του 2026, όταν αναμένεται η τελική συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ για έγκριση του κανονισμού. Οι χώρες που θα κινηθούν πρώτες θα αποκομίσουν τα μεγαλύτερα οφέλη.
Η EU Inc. είναι μια ευκαιρία για την Ευρώπη να γίνει πιο ανταγωνιστική. Για την Κύπρο, είναι κάτι περισσότερο: είναι ένα τεστ προσαρμογής σε μια νέα οικονομική πραγματικότητα. Και όπως σε κάθε τέτοιο τεστ, οι καθυστερήσεις πληρώνονται ακριβά.
*Βουλεύτριας Volt, Εκλογική Περιφέρεια Λευκωσίας
