Η Κύπρος βαδίζει ξανά προς τις κάλπες. Περισσότεροι από 750 υποψήφιοι διεκδικούν μια θέση στη νέα Βουλή, σε μιαν αναμέτρηση που δεν μοιάζει με συνηθισμένη εκλογική διαδικασία. Δεν πρόκειται απλώς για την ανανέωση ενός κοινοβουλευτικού σώματος. Πρόκειται για μια κρίσιμη στιγμή αυτογνωσίας μιας κοινωνίας που βλέπει γύρω της να πυκνώνουν τα σύννεφα της αναξιοπιστίας, της διαφθοράς, της ακρίβειας και της κοινωνικής ασφυξίας, καθώς και του κινδύνου του φασισμού.
Η Βουλή που θα προκύψει από την κάλπη καλείται να διαχειριστεί όχι μόνο νομοσχέδια, αριθμούς και πολιτικούς συσχετισμούς. Καλείται να απαντήσει σε ένα βαθύτερο ερώτημα, όπως αυτό προκύπτει όλο και πιο έντονα από τις εξελίξεις: μπορεί το πολιτικό σύστημα να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών ή έχει πια εγκλωβιστεί οριστικά στη φθορά του;
Η κεντρική πολιτική σκηνή βρίσκεται, σε μεγάλο βαθμό, τυλιγμένη σε ένα πέπλο καχυποψίας. Υποθέσεις, καταγγελίες, σκιές και σκάνδαλα έχουν διαβρώσει την πίστη του κόσμου στους θεσμούς. Το λεγόμενο videogate, για το οποίο δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ζητήθηκε παράταση δύο μηνών από τον ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή στην υπόθεση του μονταρισμένου βίντεο που περιέγραφε μηχανισμό διαφθοράς στο Προεδρικό, βαραίνει ήδη το πολιτικό κλίμα σε βαθμό πέραν του οποίου μπορεί να αντέξει το φιλότιμο του έντιμου νοικοκυραίου. Παράλληλα, η υπόθεση «Σάντη» εμφανίζεται στον δημόσιο διάλογο με μαρτυρίες, ιστορίες, αναφορές σε έρευνες και διαρροές, ανήκουστες για τον άνθρωπο της διπλανής πόρτας, αφήνοντας σκιές πάνω από κρίσιμους θεσμούς, όπως η Αστυνομία, η Δικαιοσύνη και η Νομική Υπηρεσία.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο θεσμικό. Είναι βαθιά κοινωνικό. Οι πολίτες ζουν μέσα σε μια καθημερινότητα όπου η ακρίβεια κατατρώει το εισόδημα, η ανασφάλεια γίνεται μόνιμος συγκάτοικος και το μέλλον μοιάζει όλο και πιο στενό. Για χιλιάδες οικογένειες, η λέξη «εκποίηση» δεν είναι νομικός όρος. Είναι απειλή. Είναι ο ρόγχος από το ικρίωμα μιας κατοικίας που κινδυνεύει να χαθεί. Είναι η αγωνία ανθρώπων που εργάστηκαν μια ζωή και σήμερα νιώθουν ότι το ίδιο το σπίτι τους μετατρέπεται σε αριθμό φακέλου, σε υπόλοιπο δανείου, σε ψυχρό πλειστηριασμό και τελικά σε εκτελεστικό απόσπασμα των αναμνήσεων μιας ζωής που πια χάνεται στη σκόνη ενός αδιανόητου κόλπο γκρόσο αετονύχηδων λευκού κολλάρου.
Σε τέτοιες συνθήκες, η κάλπη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τελετουργία συνήθειας. Δεν αρκεί η ανακύκλωση προσώπων, συνθημάτων και κομματικών μηχανισμών. Δεν αρκεί η υπόσχεση ότι "κάτι θα αλλάξει", χωρίς να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται η εξουσία. Η κοινωνία δεν ζητά διαχειριστές της παρακμής. Ζητά ανθρώπους που θα συγκρουστούν με τη σαθρότητα, που θα απαιτήσουν διαφάνεια, που θα υπερασπιστούν τον πολίτη απέναντι στην αυθαιρεσία, είτε αυτή προέρχεται από το κράτος είτε από ανέλεγκτα οικονομικά συμφέροντα.
Στην αρθρογραφία μου τα τελευταία τριάντα χρόνια, επέμεινα φορτικά ότι θα πρέπει οι πολίτες να πολεμήσουμε τα τρία κακά που μολύνουν αυτή την Πολιτεία: την έλλειψη λογοδοσίας, την ασυδοσία και την ατιμωρησία. Αντί αυτού, όμως, πολιτικοί ταγοί με θολό DNA μέσω της εξουσίας έφεραν την Κύπρο στην κορυφή της διαφθοράς στην Ευρώπη, όπου οι λίγοι καταδυναστεύουν και πλουτίζουν αθέμιτα και η πλειοψηφία καταβαραθρώνεται.
Η αλλαγή που χρειάζεται ο τόπος δεν μπορεί να είναι επιφανειακή. Πρέπει να είναι κάθετη. Να κατεδαφίσει εκ θεμελίων την κουλτούρα της συγκάλυψης, της αλαζονείας, της ατιμωρησίας και του βολέματος. Να σπάσει τον φαύλο κύκλο όπου τα σκάνδαλα προκαλούν θόρυβο για λίγες ημέρες, μετά ξεχνιούνται, και στο τέλος κανείς δεν πληρώνει πραγματικά το κόστος. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν καταλύεται. Κινδυνεύει και όταν αδειάζει από νόημα, όταν οι πολίτες πείθονται ότι όλοι είναι ίδιοι, ότι τίποτα δεν αλλάζει, ότι η ψήφος τους δεν έχει βάρος.
Αυτή η παραίτηση είναι ίσως ο μεγαλύτερος αντίπαλος της Κυριακής. Γιατί μια κοινωνία που παραιτείται παραδίδει το μέλλον της σε όσους έμαθαν να επιβιώνουν μέσα στη θολούρα. Αντίθετα, μια κοινωνία που απαιτεί καθαρότητα, λογοδοσία και κοινωνική δικαιοσύνη μπορεί να ανοίξει δρόμο.
Η Κύπρος χρειάζεται μια Βουλή που δεν θα φοβάται να ελέγχει. Που δεν θα υπηρετεί τους ισχυρούς αλλά τους πολλούς. Που θα αντιμετωπίσει την ακρίβεια, τις εκποιήσεις, τη θεσμική παρακμή και τη διαφθορά όχι ως επικοινωνιακά ζητήματα, αλλά ως πληγές που πρέπει να κλείσουν.
Η κάλπη της Κυριακής είναι, λοιπόν, κάτι περισσότερο από πολιτική αναμέτρηση. Είναι δοκιμασία αξιοπρέπειας. Και ίσως η τελευταία ευκαιρία να ειπωθεί καθαρά ότι αυτός ο τόπος δεν αντέχει άλλη σαπίλα. Χρειάζεται φως, δικαιοσύνη και ένα μέλλον αντάξιο των παιδιών του.
