Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι στην Κύπρο βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με τη φτώχεια, την ανασφάλεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Συχνά περιθωριοποιούνται και αντιμετωπίζονται ως βάρος, γεγονός που εντείνει το αίσθημα εγκατάλειψης και απαξίωσης.
Οι διακρίσεις που βιώνουν τα άτομα της τρίτης ηλικίας δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα της απασχόλησης. Εκδηλώνονται στην καθημερινότητα μέσα από την αδιαφορία, την κοινωνική απομόνωση και την απουσία κρατικής στήριξης. Ως αποτέλεσμα, εκατοντάδες - αν όχι χιλιάδες - ηλικιωμένοι σε πόλεις και χωριά, ζουν σήμερα πίσω από κλειστές πόρτες, παλεύοντας σιωπηλά με τη μοναξιά και την αίσθηση ότι η κοινωνία τούς έχει εγκαταλείψει.
Πολλοί από αυτούς αισθάνονται αόρατοι, περιττοί και αποκομμένοι από μια ζωή στην οποία κάποτε πρωταγωνιστούσαν. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η αδυναμία των αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών να ανταποκριθούν με ουσιαστικές λύσεις. Η απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής για την τρίτη ηλικία οδηγεί στην αύξηση των φαινομένων μοναξιάς, στην επιδείνωση της ψυχικής υγείας και, σε αρκετές περιπτώσεις, στην εμφάνιση κατάθλιψης, με την κοινωνία να τους θυμάται μόνο όταν μια τραγωδία έρχεται να υπενθυμίσει την ύπαρξή τους.
Την περασμένη Δευτέρα, η κυπριακή κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια είδηση που δεν θα έπρεπε ποτέ να περάσει ως ακόμη ένα θλιβερό περιστατικό της επικαιρότητας. Μια ηλικιωμένη γυναίκα εντοπίστηκε νεκρή στο σπίτι της στη Λάρνακα, έχοντας παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα αβοήθητη, χωρίς κανείς να αντιληφθεί τον θάνατό της. Οι γείτονες κινητοποιήθηκαν μόνο όταν η έντονη δυσοσμία, αποτέλεσμα της προχωρημένης αποσύνθεσης, έγινε ανυπόφορη. Το γεγονός ότι ένας συνάνθρωπός μας έφυγε από τη ζωή χωρίς να γίνει αντιληπτός για μέρες και εβδομάδες, προκαλεί έντονο προβληματισμό και αίσθημα ντροπής, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει στην Κύπρο του 2026.
Τι πρέπει να γίνει
Το τραγικό αυτό περιστατικό αναδεικνύει το οξύ πρόβλημα της μοναξιάς, της κοινωνικής απομόνωσης και της ανεπαρκούς στήριξης που βιώνουν πολλοί ηλικιωμένοι. Με το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου (μη κυβερνητικός οργανισμός) να καλεί τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, την τοπική αυτοδιοίκηση, καθώς και τις κοινότητες και τις γειτονιές, «να ενισχύσουν άμεσα τα δίκτυα έγκαιρου εντοπισμού και στήριξης των μοναχικών ηλικιωμένων». Παράλληλα, το Παρατηρητήριο υπογραμμίζει την ανάγκη για χαρτογράφηση του πληθυσμού άνω των 65 ετών και την ανάπτυξη συντονισμένων δράσεων πρόληψης, τακτικής κοινωνικής παρακολούθησης και ουσιαστικής ψυχοκοινωνικής στήριξης.
Πάνω απ’ όλα, προσθέτουμε εμείς, χρειάζεται πολιτική βούληση. Η Πολιτεία έχει την πρωταρχική υποχρέωση να σχεδιάζει και να εφαρμόζει πολιτικές που προλαμβάνουν τέτοιες καταστάσεις. Η κοινωνική φροντίδα δεν μπορεί να εξαντλείται στην καταβολή ενός επιδόματος.
Η περίπτωση της ηλικιωμένης στη Λάρνακα δεν πρέπει να ξεχαστεί μόλις σβήσουν τα φώτα της δημοσιότητας. Πρέπει να αποτελέσει αφορμή για ουσιαστική δράση.
Μια κοινωνία κρίνεται από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τους πιο ευάλωτους πολίτες της. Και όταν ηλικιωμένοι άνθρωποι καταλήγουν να ζουν και να πεθαίνουν μόνοι, ξεχασμένοι από όλους, η εικόνα που αντανακλάται δεν είναι καθόλου κολακευτική. Απουσιάζει η ανθρωπιά, η ενσυναίσθηση και η απλή, αλλά καθοριστική, πράξη επικοινωνίας: ένα τηλεφώνημα, ένα χτύπημα στην πόρτα, μια ένδειξη ότι κανείς δεν είναι αόρατος.
