Η ολοκλήρωση της δεύτερης κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρήκε την κυβέρνηση να παρουσιάζει έναν κατάλογο νομοθετικών και πολιτικών επιτευγμάτων, υποστηρίζοντας ότι ανταποκρίθηκε στις υψηλές προσδοκίες μιας ιδιαίτερα απαιτητικής περιόδου για την Ευρώπη. Ωστόσο, η ουσιαστική αποτίμηση μιας προεδρίας δεν γίνεται μόνο με βάση τον αριθμό των φακέλων που έκλεισαν αλλά, κυρίως, από το κατά πόσο κατάφερε να επηρεάσει τη στρατηγική κατεύθυνση της Ένωσης, να λειτουργήσει ως έντιμος διαμεσολαβητής και να αφήσει πολιτική παρακαταθήκη. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυπριακή προεδρία μπορεί να χαρακτηριστεί περισσότερο ως μια επιτυχημένη διαχειριστική προεδρία παρά ως μια προεδρία που άλλαξε τις ισορροπίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, δεν είναι επίτευγμα μειωμένης σημασίας η επάρκεια στη διαχείριση της πολύπλοκης ευρωπαϊκής πολιτικής καθημερινότητας. Επίσης υπάρχει ένα θέμα στρατηγικής στο οποίο η κυπριακή προεδρία πέτυχε ένα αποτέλεσμα με μακροπρόθεσμη επίπτωση, την προώθηση της ενταξιακής πορείας της Ουκρανίας. Η Κυπριακή Δημοκρατία αποδείχθηκε στην πράξη ένας ουσιαστικός σύμμαχος του Κιέβου.
Η διεύρυνση
Η Κύπρος ανέλαβε το τιμόνι του Συμβουλίου της ΕΕ σε μια συγκυρία ιδιαίτερα σύνθετη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνέχιζε να καθορίζει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ατζέντας, οι πιέσεις για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας και της ανταγωνιστικότητας είχαν ενταθεί, ενώ οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο είχαν ήδη αρχίσει να δημιουργούν αντιπαραθέσεις μεταξύ καθαρών συνεισφερόντων και δικαιούχων κρατών. Παράλληλα, η συζήτηση για τη Στρατηγική Αυτονομία της Ευρώπης έπρεπε να περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Από ευρωπαϊκής σκοπιάς, το ισχυρότερο αποτύπωμα της κυπριακής προεδρίας αφορά, όπως ήδη αναφέραμε, τη διαδικασία διεύρυνσης. Αρκετοί αναλυτές αναγνωρίζουν ότι η Λευκωσία αξιοποίησε τη συγκυρία ώστε να επιταχυνθούν οι ενταξιακές διαδικασίες για την Ουκρανία και τη Μολδαβία, ενώ καταγράφηκε πρόοδος και στις διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο και την Αλβανία. Η διεύρυνση επανήλθε ουσιαστικά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής ως εργαλείο γεωπολιτικής σταθερότητας απέναντι στη ρωσική επιρροή στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Ευρώπη.
Εξίσου σημαντική υπήρξε η προσπάθεια προώθησης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Η κυπριακή προεδρία στήριξε ενεργά την απλοποίηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας μέσω των λεγόμενων omnibus proposals, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας για επιχειρήσεις, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες εταιρείες και νεοφυείς επιχειρήσεις. Πρόκειται για επίκαιρα ζητήματα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά τρόπους να καλύψει το τεχνολογικό χάσμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Ο προϋπολογισμός
Η διαχείριση της συζήτησης για τον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με στόχο να προχωρήσει η διαβούλευση και να μπουν αριθμοί ήταν μία από τις δυσκολότερες αποστολές του εξαμήνου. Η κυπριακή προεδρία παρέδωσε ένα διαπραγματευτικό πλαίσιο με νούμερα. Η πρόταση δεν άρεσε στους καθαρούς συνεισφορείς που θέλουν περικοπές, αλλά ο στόχος ήταν να υπάρξει πρόταση.
Η πρόταση που κατατέθηκε επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις των χωρών που ζητούσαν περιορισμό των δαπανών και σε εκείνες που επιδίωκαν τη διατήρηση των κονδυλίων συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Αν και ήταν σαφές ότι καμία πρόταση δεν θα μπορούσε να αποτελέσει τελική συμφωνία, η κυπριακή προεδρία μπόρεσε να διαμορφώσει το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις υπό την ιρλανδική προεδρία. Εκεί όμως όπου οι προσδοκίες ήταν υψηλότερες από τα αποτελέσματα ήταν η ανάδειξη της Ανατολικής Μεσογείου ως στρατηγικής προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η γεωγραφική θέση της Κύπρου, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ενεργειακή ασφάλεια και οι μεταναστευτικές πιέσεις δημιούργησαν την αίσθηση ότι η προεδρία θα μπορούσε να μετατοπίσει περισσότερο το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον προς την περιοχή. Αν και πραγματοποιήθηκαν σημαντικές συναντήσεις, με κορυφαία στιγμή την άτυπη Σύνοδο Κορυφής τον Απρίλιο με συμμετοχή ηγετών της περιοχής, δεν καταγράφηκαν αποφάσεις που να συνιστούν ουσιαστική μεταβολή της ευρωπαϊκής στρατηγικής.
Οι αριθμοί
Σύμφωνα με τον απολογισμό της κυπριακής προεδρίας, που παρουσιάστηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, τον υπουργό Εξωτερικών, Κωνσταντίνο Κόμπο, και την υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραουνά, κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, η Κύπρος είχε την ευθύνη διαχείρισης περισσότερων από 345 νομοθετικών φακέλων, οι οποίοι εξετάστηκαν μέσα από περισσότερες από 1.500 συνεδριάσεις σε 195 ομάδες εργασίας του Συμβουλίου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της προεδρίας, ολοκληρώθηκαν 27 από τους 32 πολιτικούς τριλόγους με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή –ποσοστό επιτυχίας άνω του 84%– εγκρίθηκαν 41 γενικές προσεγγίσεις και 22 Συμπεράσματα του Συμβουλίου, ενώ ολοκληρώθηκαν 10 πακέτα απλοποίησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και εξασφαλίστηκαν εντολές διαπραγμάτευσης για ακόμη τέσσερις πρωτοβουλίες. Στην Κύπρο πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 230 ευρωπαϊκές εκδηλώσεις, στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 25.000 εκπρόσωποι κυβερνήσεων, θεσμών και οργανισμών από ολόκληρη την Ευρώπη. Το πρόγραμμα περιλάμβανε την πρώτη άτυπη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών που φιλοξενήθηκε στη χώρα, 19 άτυπα υπουργικά συμβούλια, την επίσκεψη του Κολεγίου των Επιτρόπων και της Διάσκεψης των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και τη Διάσκεψη για τα Νησιά και τις Παράκτιες Περιοχές, η οποία επιχείρησε να αναδείξει τη νησιωτικότητα ως οριζόντια ευρωπαϊκή πολιτική. Τέλος, πάνω από 500 καλλιτέχνες συμμετείχαν σε πολιτιστικές δράσεις που αναπτύχθηκαν σε 31 χώρες, ενισχύοντας τη διεθνή προβολή της Κύπρου.
