Η 16η Αυγούστου 1960 είναι η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία. Ενα κράτος που, παρά τις αδυναμίες και τις αντιφάσεις με τις οποίες ξεκίνησε, αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτικό από όσο ίσως θα μπορούσε να προβλέψει κανείς. Ένα κράτος που αγκαλιάζει Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους.
Η ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι, σε μεγάλο βαθμό, η ιστορία μιας διαρκούς δοκιμασίας. Οι διακοινοτικές συγκρούσεις της δεκαετίας του 1960, η αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από τα κρατικά όργανα, το πραξικόπημα και, κυρίως, η τουρκική εισβολή του 1974 έθεσαν υπό αμφισβήτηση ακόμη και την ίδια την επιβίωση του κυπριακού κράτους. Η Κυπρακή Δημοκρατία, όμως, ως θεσμική οντότητα, δεν κατέρρευσε. Και αυτό έχει βαθιά πολιτική σημασία.
Το 1974 η Κυπριακή Δημοκρατία έχασε τον έλεγχο μεγάλου μέρους της επικράτειάς της. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξεριζώθηκαν, η χώρα διχοτομήθηκε και μια πραγματικότητα κατοχής εγκαταστάθηκε στο έδαφος. Παρ' όλα αυτά, το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος της Κύπρου συνέχισε να υπάρχει. Διατήρησε τη διεθνή του υπόσταση, τους θεσμούς του και τη θέση του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Αργότερα, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρόσθεσε ένα ακόμη ισχυρό θεσμικό και πολιτικό στήριγμα. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η ένταξη στην ΕΕ ανέτρεψε πολιτικά την τουρκική εισβολή.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της επετείου.
Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν είναι το κράτος της διχοτόμησης. Είναι το κράτος που δημιουργήθηκε το 1960 και άντεξε στη βία, στην εισβολή και στον χρόνο. Είναι το μόνο διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος σε ολόκληρο το νησί και, ως τέτοιο, αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να αναζητηθεί η επανένωση.
Η υπεράσπιση της Δημοκρατίας, επομένως, δεν μπορεί να σημαίνει αποδοχή της σημερινής κατάστασης. Αντίθετα, σημαίνει διαφύλαξη εκείνου του πολιτειακού κελύφους που μπορεί να καταστήσει εφικτή την επιστροφή της Κύπρου στην πολιτική και γεωγραφική της ενότητα.
Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να εξιδανικεύσουμε το 1960. Είναι να κατανοήσουμε τι κατάφερε να επιβιώσει από εκείνη τη δύσκολη γέννηση. Η Κυπριακή Δημοκρατία άντεξε. Και όσο αντέχει, η προοπτική μιας επανενωμένης Κύπρου δεν παύει να είναι ένας εφικτός πολιτικός στόχος.
Η διατήρησή της δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Είναι η προϋπόθεση για να μπορέσει να υπάρξει το επόμενο βήμα. Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το όχημα της λύσης.
