Δανείζομαι τη γνωστή κυπριακή ρήση «γυρόν γυρόν του μπάκαρη», για να χαρακτηρίσω όχι μόνο τα αποτελέσματα της τελευταίας τριμερούς συνάντησης Ολγκίν, Χριστοδουλίδη, Έρχιουρμαν, αλλά συνολικά τη διαδικασία που ακολουθείται στο Κυπριακό, εδώ και δύο δεκαετίες τουλάχιστον. Η φράση, λοιπόν, «φακκούμε γυρόν του μπάκαρη» που έπλασε ο θυμόσοφος λαός μας, εκφράζει την άσκοπη, τη χωρίς αποτέλεσμα ενασχόληση με ένα θέμα, επαναλαμβάνοντας τα ίδια και τα ίδια, έχοντας την ψευδαίσθηση ότι κάτι διαφορετικό θα προκύψει. Και επειδή νομοτελειακά τίποτε διαφορετικό δεν θα προκύψει, πέραν των ούτως ή άλλως υποβαθμισμένων προσδοκιών, ο λαός αντικρίζει με σκεπτικισμό και υποβαθμισμένο ενδιαφέρον κάθε νέα προσπάθεια.
Οι δήθεν κρίσιμες φάσεις
Η φράση «μία ακόμη κρίσιμη φάση» συνόδευε για χρόνια τα ρεπορτάζ των δημοσιογράφων της δικής μου γενιάς, προκειμένου να χαρακτηρίσουνε ένα καινούργιο επεισόδιο στην αέναη προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού. Με την κόπωση και την απογοήτευση κανείς δεν θυμάται πια τη φράση. Ιδιαιτέρως σήμερα, που στη διεθνή σκηνή με την επέλαση του οδοστρωτήρα Τραμπ έννοιες όπως δίκαιο, έννομη τάξη, σεβασμός κανόνων, ανθρώπινα δικαιώματα, ΟΗΕ έχουν απαξιωθεί και περιθωριοποιηθεί. Το τραγικό είναι ότι, ενώ όλοι κατανοούμε τη σκληρή αυτή πραγματικότητα, αναλώνουμε χρόνο και φαιά ουσία, εκτοξεύουμε εναντίον αλλήλων βέλη και κατηγορίες, μετέχοντες εκόντες άκοντες σε ένα θέατρο παραλόγου.
Γιατί δυστοκία, γιατί μηδενικό αποτέλεσμα
Με την εκλογή Έρχιουρμαν στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων άνοιξε μια χαραμάδα ελπίδας, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι κάτι θετικό μπορεί να προκύψει. Δεν ήσαν λίγοι μάλιστα οι Ελληνοκύπριοι που, κατά το συνήθειό μας, με όχημα το συναίσθημα και το βρετανικό «wishful thinking», δεν έκρυψαν τον ενθουσιασμό τους και τη βεβαιότητα ότι σύντομα η κατάσταση θα άλλαζε, φτάνει «οι οπαδοί τη μη λύσης και οι θιασώτες της διχοτόμησης να μην τον αποδομήσουν», καλώντας ταυτόχρονα τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη «να εγκαταλείψει τους τακτικισμούς και να πείσει ότι θέλει λύση».
Ο γράφων υπενθυμίζει τους αναγνώστες ότι σε ανοικτή επιστολή του προς τον τότε νεοεκλεγέντα ηγέτη των Τ/Κ σημείωνε: «Ξέρω ότι δεν είσαστε ένας άλλος Τατάρ ή Ντενκτάς, αλλά, αμαρτία μου, δεν πανηγύρισα κιόλας, επειδή είμαι παλιά καραβάνα στη δημοσιογραφία, έζησα πολλά και έμαθα άλλα τόσα. Δεν σας γνώρισα, όπως άλλους Τ/Κ πολιτικούς, πείσθηκα, όμως, ότι σκέφτεστε ως Κύπριος και θέλετε το καλό για το πολύπαθο νησί μας. Γι’ αυτό, ας μην βιαστούμε να σας κρίνουμε, ας δείξουμε υπομονή και να σας δώσουμε χρόνο και άνεση, για να διαχειριστείτε τις δύσκολες καταστάσεις που έχετε ενώπιόν σας. Μακάρι να τα καταφέρετε, αν και δύσκολο το βλέπω. Διότι, άλλες είναι οι δικές σας επιθυμίες κι άλλες εκείνου που διευθύνει την ορχήστρα και καθορίζει πορεία».
Τώρα που πέρασαν αρκετοί μήνες από τότε, που καμιά αλλαγή δεν είδαμε, ούτε καν διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης από τις ελεύθερες στις κατεχόμενες περιοχές, ας πάψουμε, επιτέλους, να ομφαλοσκοπούμε κι ας κοιτάξουμε κατάματα την ουσία και όχι την επιφάνεια των γεγονότων:
- Η διάνοιξη νέων διόδων και τα ΜΟΕ βελτιώνουν μεν το κλίμα, διευκολύνουν τον κόσμο, με κανένα τρόπο, όμως, δεν οδηγούν σε λύση, μάλλον οδηγούν σε διαιώνιση του διαχωρισμού και εμπέδωση εικόνας συνεργασίας μεταξύ δύο γειτονικών κρατών, όπως έλεγε χωρίς να κρύβεται ο Ραούφ Ντενκτάς.
- Ο Τουφάν Έρχιουρμαν τοποθετεί την πολιτική ισότητα πρώτη και αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για τους Τ/Κ, καθορίζοντάς την απαραίτητη προϋπόθεση για να αρχίσει διαπραγμάτευση επί της ουσίας του Κυπριακού, αν και δεν ξέρουμε πότε τούτο ισχύει και πότε όχι, εξαιτίας της αμφισημίας των δηλώσεών του.
- Δεν ξεκαθαρίζει, ωστόσο, και το κατανοούμε γιατί, αν όντως εννοεί πολιτική ισότητα όπως προνοείται στα ψηφίσματα των ΗΕ, ούτε και υπάρχει στο λεξιλόγιό του ο όρος «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία» ως η μορφή λύσης του Κυπριακού.
- Αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για τους Ε/Κ είναι η ασφάλεια, η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί και η κατάργηση των εγγυήσεων. Δεν υπάρχει Ε/Κ ηγέτης που θα υπογράψει λύση χωρίς αυτή την προϋπόθεση, ούτε και μπορεί να εγκριθεί από την πλειοψηφία των Ε/Κ σε νέο δημοψήφισμα.
- Ο Τ. Έρχιουρμαν και να θέλει, δεν μπορεί να ικανοποιήσει αυτήν την απαίτηση, διότι άλλος αποφασίζει γι' αυτό, όχι ο ίδιος ή οι Τ/Κ. Και η Τουρκία, για να συναινέσει σε κάτι τέτοιο, πρέπει η διεθνής συγκυρία, οι σχέσεις της με την ΕΕ και τα νέα γεωστρατηγικά δεδομένα στην περιοχή να την οδηγήσουν σε διαφοροποίηση της πολιτικής της, εφόσον κρίνει ότι τα μακροπρόθεσμα σχέδια και τα εθνικά της συμφέροντα εξυπηρετούνται διαφορετικά.
Αν δεν κατανοούμε αυτές τις απλές αλήθειες, ένα είναι σίγουρο: Θα συνεχίσουμε να φακκούμεν γυρόν γυρόν του μπάκαρη.
*Δημοσιογράφου ~(pcpavlou@gmail.com)
