Η συζήτηση για την ποιότητα του Κράτους Δικαίου στην Κύπρο δεν είναι νέα. Είναι, όμως, πιο επίκαιρη από ποτέ. Σε μια περίοδο που η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς δοκιμάζεται, η ανάγκη για μια ουσιαστική επανεξέταση όλων των πτυχών λειτουργίας του Κράτους Δικαίου δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης της ίδιας της Δημοκρατίας.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να εντοπιστούν τα κενά, αλλά να κλείσουν με τρόπο συστηματικό και μόνιμο. Οι «τρύπες» στο θεσμικό πλαίσιο -είτε αφορούν την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης είτε την αδυναμία άμεσης και αποτελεσματικής διερεύνησης καταγγελιών- δημιουργούν ένα επικίνδυνο κενό. Ένα κενό που γεμίζει με καχυποψία, αμφισβήτηση και, τελικά, απαξίωση.
Η Κύπρος χρειάζεται ισχυρούς και ανεξάρτητους μηχανισμούς. Θεσμούς οι οποίοι να έχουν την επιχειρησιακή ικανότητα και τη θεσμική θωράκιση ώστε να αξιολογούν κάθε καταγγελία γρήγορα, αντικειμενικά και χωρίς πολιτικές ή άλλες παρεμβάσεις. Η ταχύτητα, ωστόσο, δεν πρέπει να έρχεται εις βάρος της ποιότητας. Αντίθετα, πρέπει να αποτελεί συμπλήρωμα της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας.
Ιδιαίτερα κρίσιμο τεστ για την αξιοπιστία του κράτους είναι το ζήτημα των παρακολουθήσεων. Σε μια εποχή που η τεχνολογία πολλαπλασιάζει τις δυνατότητες ελέγχου και επιτήρησης, οι δικλίδες ασφαλείας οφείλουν να είναι ισχυρότερες. Η άρση του απορρήτου των επικοινωνιών πρέπει να υπόκειται σε αυστηρή και πολυεπίπεδη εποπτεία.
Το διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από μια απλή θεσμική μεταρρύθμιση. Αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος και στη δημοκρατική διαδικασία. Όταν οι πολίτες πιστεύουν ότι οι θεσμοί λειτουργούν δίκαια και αποτελεσματικά, ενισχύονται η κοινωνική συνοχή και η σταθερότητα. Όταν, αντίθετα, αυτή η πίστη διαβρώνεται ανοίγει ο δρόμος για μη ορθολογικές επιλογές, για εύκολες απαντήσεις και για επικίνδυνες εκτροπές.
Και αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο και στην οικονομία. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αποτελεί βασικό πυλώνα για επενδύσεις, ανάπτυξη και μακροπρόθεσμη ευημερία. Χωρίς ένα ισχυρό και αξιόπιστο Κράτος Δικαίου, καμία οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια και προοπτική.
Το πολιτικό σύστημα έχει βαριά ευθύνη. Καλείται να επιλέξει ανάμεσα στη διατήρηση των υφιστάμενων αδυναμιών ή να προχωρήσει σε μια τολμηρή, συνολική ανασυγκρότηση του θεσμικού πλαισίου της Δημοκρατίας. Η δεύτερη επιλογή δεν είναι εύκολη. Είναι όμως η μόνη που μπορεί να εγγυηθεί ένα σταθερό, δίκαιο και βιώσιμο μέλλον.
Το Κράτος Δικαίου αφορά την καθημερινή εμπειρία του πολίτη. Και αυτήν την εμπειρία η Κύπρος οφείλει να την κάνει θετική.
