Στο ερώτημα αν η κυπριακή κοινωνία είναι τελικά πιο μπροστά από το πολιτικό σύστημα και αν είναι έτοιμη να τολμήσει να ζήσει σε ένα ομοσπονδιακό κράτος η απάντηση είναι καταφατική. Ναι, θέλει να τολμήσει με αιχμή τους νέους της λεγομένης «Γενιάς Ζ», όσων δηλαδή γεννήθηκαν περίπου μεταξύ 1997-2012. Μια γενιά που μεγάλωσε με το διαδίκτυο και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ως μέρος της ζωής του.
Τα όσα αναφέρει ο Χάρης Ψάλτης καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και διευθυντής του Πανεπιστημιακού Κέντρου Ερευνών Πεδίου στη συνέντευξη που παραχώρησε στον «Π» και τη Μιράντα Λυσσάνδρου, αποκαλύπτουν μια σιωπηλή, αλλά βαθιά ουσιαστική μετατόπιση στην κυπριακή κοινωνία που περνά σχεδόν απαρατήρητη από τον δημόσιο διάλογο. Οι νέοι της Κύπρου δεν φοβούνται τη λύση. Αντίθετα, την αντιμετωπίζουν με νηφαλιότητα, ρεαλισμό και -το σημαντικότερο- με μια καθαρή αντίληψη για το πού βρίσκεται το συμφέρον τους.
Τα ευρήματα των διακοινοτικών ερευνών των τελευταίων ετών καταγράφουν μια γενιά πολύ διαφορετική από τα στερεότυπα που συχνά της αποδίδονται. Η «Γενιά Ζ» δεν είναι ούτε αδιάφορη ούτε αποκομμένη από το Κυπριακό. Είναι, αντιθέτως, μια γενιά που έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερης επαφής, με ανοιχτά οδοφράγματα και περισσότερες ευκαιρίες συνύπαρξης. Αυτή η εμπειρία έχει διαμορφώσει μια πιο ώριμη και λιγότερο φοβική στάση απέναντι στο ενδεχόμενο της επανένωσης. Αυτή η στάση των νέων ηλικίας 18 έως 30 ετών σήμερα δικαιώνει όσους θεωρούν ότι η τριβή μεταξύ των δύο κοινοτήτων αποτελεί το πρώτο βήμα για τη συνύπαρξη σε ένα περιβάλλον λύσης.
Οι νέοι κατανοούν κάτι που συχνά αποφεύγει να παραδεχτεί το πολιτικό σύστημα, ότι η ευημερία τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το τέλος της διαίρεσης. Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, αντιλαμβάνονται πως μια επανενωμένη Κύπρος θα προσφέρει περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες, μεγαλύτερη σταθερότητα και καλύτερες προοπτικές ανάπτυξης. Δεν εγκλωβίζονται σε ιδεολογικές αγκυλώσεις και σκέφτονται με όρους μέλλοντος.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν τους φοβίζει η συνύπαρξη με τους Τουρκοκύπριους. Για τη νέα γενιά, η διακοινοτική συμβίωση δεν αποτελεί απειλή αλλά μια ρεαλιστική προοπτική. Η καθημερινή επαφή, είτε φυσική είτε μέσα από εκπαιδευτικά και κοινωνικά προγράμματα, έχει αποδομήσει προκαταλήψεις δεκαετιών. Η διαφορετικότητα δεν βιώνεται ως κίνδυνος, αλλά ως δεδομένο μιας σύγχρονης κοινωνίας.
Αυτή η δυναμική δεν μεταφράζεται σε πολιτική πράξη. Εδώ εντοπίζεται και το μεγαλύτερο παράδοξο. Η κοινωνία -και ειδικά οι νέοι- εμφανίζεται έτοιμη για συμβιβασμό, το πολιτικό σύστημα παραμένει δέσμιο φοβιών, κόστους και παγιωμένων αφηγήσεων. Η φωνή των νέων δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε, όχι γιατί δεν υπάρχει, αλλά γιατί δεν ενσωματώνεται ουσιαστικά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Το αποτέλεσμα είναι μια επικίνδυνη αναντιστοιχία. Μια γενιά που βλέπει μπροστά και ένα σύστημα που διστάζει να την ακολουθήσει.
Η Κύπρος, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοεί τη νέα της γενιά. Οι νέοι δεν φοβούνται λύση του Κυπριακού με βάση το συμφωνημένο μοντέλο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας. Ίσως είναι καιρός να πάψουν να τη φοβούνται και όσοι λαμβάνουν τις αποφάσεις.
