Οι γυναίκες σε προοδευτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που αγωνίζονται για την ειρήνη και την επανένωση του νησιού μας είχαν πάντα μια απαίτηση. Όλα αυτά τα χρόνια, ζητούσαν ειρήνη και πλήρη αποστρατιωτικοποίηση του νησιού μας, χωρίς στρατιωτικές βάσεις, χωρίς στρατούς, ώστε να μπορούν να μεγαλώνουν τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους χωρίς φόβο. Τη βδομάδα της Παγκόσμιας Μέρας της Γυναίκας, στις 8 Μαρτίου 2026, βρισκόμουν στο Καϊμακλί σε μια συγκέντρωση για να απευθυνθώ σε ηλικιωμένες γυναίκες από το παράρτημα της ΕΚΥΣΥ (Ένωση Κυπρίων Συνταξιούχων). Ήταν συνταξιούχες εργαζόμενες γυναίκες που είχαν αγωνιστεί όλη τους τη ζωή για να κερδίσουν το ψωμί τους, να βοηθήσουν τις οικογένειες τους να επιβιώσουν, που είχαν δει πολέμους και συγκρούσεις. Μεταξύ τους ήταν και μερικές που ήταν πρόσφυγες και είχαν χάσει αγαπημένα τους πρόσωπα, που είχαν «αγνοούμενους», αλλά που εξακολουθούσαν να κρατούν το όνειρο ότι μια μέρα, μέσω του αγώνα των κοινοτήτων μας, η ειρήνη θα έρθει στην Κύπρο.
Η ομιλία μου
«Αυτή τη φορά, υπάρχουν σύννεφα πολέμου πάνω από την Κύπρο. Αυτά τα σύννεφα πολέμου τα έφεραν οι ίδιες δυνάμεις που παίζουν με το νησί τον τελευταίο αιώνα: Τη δεκαετία του 1950, στις μέρες των συγκρούσεων του 1963-64, κατά τη διάρκεια του πολέμου του 1974 και κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων στην περιοχή μας, δηλαδή τη Μέση Ανατολή. Αυτές οι δυνάμεις του ιμπεριαλισμού και του αποικιοκρατισμού βρίσκουν πάντα "συνεργάτες" στις κοινότητές μας για να "διαιρέσουν και να κυριαρχήσουν", για να χρησιμοποιήσουν την Κύπρο ωσαν εφαλτήριο εναντίον άλλων χωρών της Μέσης Ανατολής, για να "διαχωρίσουν" την Κύπρο ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τις στρατιωτικές τους βάσεις».
Τρεις φορές πρόσφυγας
«Γνωρίζω οικογένειες που έγιναν πρόσφυγες στη χώρα τους όχι μία, όχι δύο αλλά τρεις φορές. Ένας ηλικιωμένος Τουρκοκύπριος από το Πραστειό Αυδήμου, του οποίου είχα πάρει συνέντευξη, είχε γίνει πρόσφυγας τρεις φορές στη ζωή του και ζούσε σε ένα μικρό δωμάτιο. Έχω δει πολλές γυναίκες που έχασαν τα σπίτια τους, τους συζύγους τους, τα παιδιά τους και έπρεπε να δουλέψουν πολύ σκληρά για να επιβιώσουν σε αυτή τη γη. Και είμαι σίγουρη ότι τέτοιες ιστορίες δεν έχουν σημασία για όσους χρησιμοποιούν την Κύπρο σαν αεροπλανοφόρο τον τελευταίο αιώνα.»
Οι ιστορίες μάς συνδέουν
«Τέτοιες ιστορίες δεν έχουν σημασία για τις κυβερνούσες ελίτ αυτής της γης και τους συνεργάτες τους αλλά για εμάς είναι τα πάντα: Είναι οι πραγματικές ιστορίες ζωής που μας βοηθούν να καλλιεργούμε την ελπίδα για τον κοινό αγώνα για την ειρήνη, για ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά μας και για μια ενωμένη, αποστρατιωτικοποιημένη χώρα, όπου θα ζούμε μαζί με αμοιβαία κατανόηση και ενσυναίσθηση, αντί να κοιτάζουμε ο ένας τον άλλο με καχυποψία, μίσος ή φόβο. Ας αποφασίσουμε, σε αυτή τη σημαντική μέρα αγώνα των γυναικών σε όλο τον κόσμο, να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για την ειρήνη και την επανένωση της χώρας μας, για καλύτερη κατανόηση και για μια ζωή με αξιοπρέπεια για τις γυναίκες, τους άντρες και τα παιδιά αυτής της χώρας, ανεξάρτητα από την εθνικότητα ή τη γλώσσα που μιλούν. Ας αποφασίσουμε να συνεχίσουμε να κρατούμε τα χέρια η μία της άλλης σε αυτόν τον αγώνα και να συνεχίσουμε να προχωρούμε προς ένα καλύτερο μέλλον. Αν είμαστε μαζί και ενωμένες, δεν υπάρχει δύναμη που να μπορεί να μας εμποδίσει να δημιουργήσουμε μια Κύπρο ειρηνική για τα παιδιά μας.»
Απαιτήσεις γυναικών
Αν κοιτάξουμε πίσω στο 2009, δηλαδή ακριβώς πριν από 17 χρόνια, βλέπουμε σε μια κοινή διακήρυξη των γυναικείων συνδικαλιστικών γραφείων της ΠΕΟ και της DEV-ISH, των οποίων τα μέλη συγκεντρώθηκαν για διήμερα εργαστήρια στα Περβόλια, τις απαιτήσεις των γυναικών που παραμένουν οι ίδιες: Ειρήνη, συμφιλίωση, αποστρατιωτικοποίηση του νησιού. Στο τέλος του εργαστηρίου, εκδώσαμε ένα κοινό ανακοινωθέν για την υποστήριξη των διαπραγματεύσεων με στόχο την εξεύρεση λύσης στο νησί. Και ως εργαζόμενες γυναίκες, εκφράσαμε διάφορες ανησυχίες και αιτήματα. Είπαμε:
- Υποστηρίζουμε τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται μεταξύ των δύο ηγετών και θέλουμε να βρουν μια δικοινοτική, διζωνική, πολιτικά ισότιμη ομοσπονδιακή λύση που θα έχει ενιαία διεθνή ταυτότητα, ενιαία ιθαγένεια, ενιαία κυριαρχία και η λύση θα πρέπει να βασίζεται στις σχετικές αποφάσεις του ΟΗΕ, καθώς και στους κανόνες της ΕΕ.
- Θέλουμε μια πλήρως αποστρατιωτικοποιημένη χώρα που σημαίνει επίσης την κατάργηση των Βρετανικών Βάσεων στο νησί και του συστήματος ECHELON που διαθέτουν στις Βάσεις.
- Θέλουμε η ΕΕ να δείξει πιο ενεργό ενδιαφέρον.
- Κατά τη δημιουργία μιας νέας ομοσπονδιακής λύσης, καλούμε τους δύο ηγέτες να δημιουργήσουν μηχανισμούς ισότητας των φύλων.
- Οι γυναίκες είναι τα πρώτα θύματα του πολέμου και οι διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963 και ο πόλεμος του 1974 το επιβεβαίωσαν. Γι’ αυτό αγωνιζόμαστε για την ειρήνη και καλούμε τους δύο ηγέτες μας να υποστηρίξουν τα θύματα του πολέμου.
- Ζητούμε από τους ηγέτες μας να δημιουργήσουν συστήματα που θα ενώνουν τις κοινότητές μας, όχι να τις διαιρούν.
- Πρέπει να ανοιχτούν νέες δίοδοι για να διευκολυνθεί η διέλευση τόσο των πεζών όσο και των αυτοκινήτων.
- Απαιτούμε αποτελεσματικά μέτρα για τη δημιουργία καλύτερης επικοινωνίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο κοινοτήτων μας.
- Πρέπει να ενθαρρυνθούν κοινά προγράμματα για τις γυναίκες, καθώς και άλλα κοινά δικοινοτικά ή πολυπολιτισμικά προγράμματα.
Αυτά τα έχουμε ήδη διατυπώσει από το 2009 και τα έχουμε επαναλάβει πολλές φορές σε πολλές άλλες συναντήσεις όλα αυτά τα χρόνια. Στην ουσία, τίποτα δεν έχει αλλάξει, δεν έχει υπάρξει κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα όσον αφορά τα αιτήματα που είχαν οι γυναίκες το 2009. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τα επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά και να αγωνιζόμαστε για αυτά, ώστε να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε μια καλύτερη ζωή σε αυτό το νησί.
