Η αποστολή Artemis II της NASA πέρασε ήδη στην ιστορία ως το πρώτο επανδρωμένο ταξίδι γύρω από τη Σελήνη μετά από περισσότερα από 50 χρόνια. Οι αστροναύτες Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κόουκ και Τζέρεμι Χάνσεν ολοκλήρωσαν με επιτυχία μια αποστολή υψηλού ρίσκου και τεχνολογικής σημασίας, επιστρέφοντας με ασφάλεια στη Γη έπειτα από δεκαήμερο ταξίδι. Οι τέσσερις αστροναύτες που βρέθηκαν μέσα στην κάψουλα Orion πέταξαν πάνω από τη λεγόμενη μακρινή ή σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, το ημισφαίριο που δεν βλέπουμε ποτέ από τη Γη και παρατήρησαν γεωλογικά χαρακτηριστικά που οι αποστολές Apollo δεν μπόρεσαν να εξερευνήσουν λόγω τροχιακών περιορισμών. Οι αποστολές εκείνες είχαν περιοριστεί σε περιοχές κοντά στον ισημερινό και στην κοντινή πλευρά της Σελήνης, όπου το έδαφος ήταν πιο επίπεδο και οι επικοινωνίες ευκολότερες.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, οι αστροναύτες δεν προσεληνώθηκαν, αλλά πραγματοποίησαν πτήση γύρω από τη Σελήνη σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων από την επιφάνειά της. Στόχος ήταν η δοκιμή κρίσιμων συστημάτων, όπως η υποστήριξη ζωής, οι αισθητήρες ακτινοβολίας και οι νέες διαστημικές στολές, που θα χρησιμοποιηθούν σε μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές. Παράλληλα, κατέγραψαν εντυπωσιακές εικόνες της Σελήνης και της Γης, προσφέροντας νέα επιστημονικά δεδομένα αλλά και στιγμές έντονου συναισθήματος. Οι ίδιοι μίλησαν για μια εμπειρία που άλλαξε την αντίληψή τους για τον πλανήτη, τονίζοντας την ευθραυστότητα αλλά και τη μοναδικότητά του.
Σήμερα οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η κοντινή πλευρά της Σελήνης έχει λεπτότερο φλοιό, μεγάλες «θάλασσες» από αρχαία λάβα και υψηλές συγκεντρώσεις ραδιενεργών στοιχείων. Αντίθετα, η μακρινή πλευρά έχει παχύτερο φλοιό, μεγαλύτερα υψόμετρα και λιγότερα ίχνη ηφαιστειακής δραστηριότητας. Η ασυμμετρία αυτή παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σεληνιακής γεωλογίας. Κατά τη διάρκεια του περάσματος από τη μακρινή πλευρά, οι αστροναύτες κατέγραψαν εικόνες και περιγράφουν σε πραγματικό χρόνο όσα βλέπουν σε επιστήμονες στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Τζόνσον της NASA. Η Orion πέταξε σε ύψος 6.500- 9.500 χλμ πάνω από την επιφάνεια, αρκετά ψηλότερα από τις τροχιές των Apollo. Αυτό σημαίνει ότι το πλήρωμα μπορούσε να δει ολόκληρο τον σεληνιακό δίσκο, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που βρίσκονται συνήθως στη σκιά, κοντά στους πόλους.
Η κάψουλα Orion
Οι Αμερικανοί Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ, Κριστίνα Κόουκ κι ο καναδός συνάδελφός τους Τζέρεμι Χάνσεν προσθαλασσώθηκαν ξημερώματα Σαββάτου ώρα Κύπρου, στα ανοικτά της Καλιφόρνιας, στον Ειρηνικό. Το σκάφος τους, το Ωρίων, έκανε την είσοδό του την ατμόσφαιρα με ταχύτητα πάνω από 38.000 χιλιόμετρα την ώρα και τις δυνάμεις τριβής να προκαλούν θερμοκρασίες πάνω από τους 2.700° Κελσίου. Προσθαλασσώθηκε σύμφωνα με το πρόγραμμα και χωρίς στον Ειρηνικό, επιβραδυνόμενο από μεγάλα αλεξίπτωτα, όπως ακριβώς την εποχή του προγράμματος Apollo. Την επιστροφή παρακολούθησαν ζωντανά χιλιάδες άνθρωποι, τόσο από τις ακτές όσο και μέσω διαδικτυακών μεταδόσεων, σε μια στιγμή που θύμισε τις μεγάλες εποχές του προγράμματος Apollo. Ομάδες ανάκτησης του αμερικανικού ναυτικού έσπευσαν άμεσα στο σημείο, περισυλλέγοντας το πλήρωμα με ασφάλεια.
Η κάψουλα στην κατασκευή της οποίας έχει συνεισφέρει και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), έχει πλάτος περίπου πέντε μέτρα και ύψος τρία μέτρα. Για να συνηθίσουν στη διαβίωση σε τόσο περιορισμένο χώρο, τα μέλη του πληρώματος είχαν περάσει πολύ καιρό κάνοντας παρέα, ενώ έχουν κοιμηθεί και αρκετές βραδιές μέσα στην κάψουλα. Υπήρχε σύστημα νερού για να πίνουν οι αστροναύτες και να ενυδατώνουν την τροφή τους (ο καθένας έχει επιλέξει τα αγαπημένα του γεύματα για το ταξίδι), ένα σύστημα γυμναστικής (το οποίο θα έπρεπε κάθε αστροναύτης να χρησιμοποιεί για τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα) και το πιο σημαντικό μια τουαλέτα, που δεν είχαν οι αστροναύτες των αποστολών Apollo.
Με το βλέμμα στις Artemis III και IV
Η πραγματική σημασία της αποστολής Artemis II δεν είναι μόνο ότι πρόκειται για την πρώτη επανδρωμένη πτήση προς τη Σελήνη μετά από περισσότερο από μισό αιώνα. Αλλά ότι θα δείξει αν η NASA έχει πλέον στη διάθεσή της ένα αξιόπιστο, σύγχρονο σύστημα βαθιού διαστήματος, ικανό να μεταφέρει ανθρώπους έξω από την προστατευτική ζώνη της γήινης τροχιάς και να τους φέρνει πίσω με ασφάλεια. Αν πετύχει, θα επιτρέψει στο πρόγραμμα να προχωρήσει στο επόμενο βήμα· αν όχι, θα επιβάλλει επανασχεδιασμό και θα αλλάξει το χρονοδιάγραμμα της επόμενης αποστολής, Artemis III, που προγραμματίζεται για το 2027. «Θύμα» των ανανεωμένων σχεδίων της NASA ήταν ο υπό κατασκευή διαστημικός σταθμός Lunar Gateway, ο οποίος θα βρισκόταν σε τροχιά γύρω από το φεγγάρι και θα λειτουργούσε ως ερευνητική πλατφόρμα αλλά και ως ενδιάμεσος σταθμός μεταφοράς, από τον οποίο οι αστροναύτες θα επιβιβάζονταν σε σκάφη καθόδου για να φτάσουν στη σεληνιακή επιφάνεια. Τώρα η διαστημική υπηρεσία σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τμήματα και εξοπλισμό του ακυρωμένου Lunar Gateway για την κατασκευή μιας μόνιμης βάσης στη Σελήνη, έργο με εκτιμώμενο κόστος 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη περισσότερων ρομποτικών σκαφών προσεδάφισης, ενός στόλου drones και των πρώτων υποδομών για αξιοποίηση πυρηνικής ενέργειας στη σεληνιακή επιφάνεια μέσα στα επόμενα χρόνια.
