Η 16χρονη Κύπρια Φωτεινή ήταν μία από τους τέσσερις ασθενείς που απέκτησαν μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή μέσα από μια αλυσίδα διασταυρούμενων μεταμοσχεύσεων νεφρού, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 13 Ιουλίου στο Ισραήλ. Συνολικά οκτώ άνθρωποι, τέσσερις δότες και τέσσερις λήπτες, μπήκαν διαδοχικά στο χειρουργείο, με το νεφρό κάθε δότη να καταλήγει σε έναν συμβατό ασθενή και την αλυσίδα να οδηγεί τελικά στη διάσωση τεσσάρων ζωών.
Στην περίπτωση της Φωτεινής, το νεφρό που της χάρισε μια νέα ζωή προήλθε από τον 52χρονο Ασάφ, έναν αλτρουιστή δότη από το Ισραήλ, ο οποίος δεν είχε συγγενή ή άλλο δικό του πρόσωπο που να περίμενε μόσχευμα. Την ίδια ώρα, η μητέρα της 16χρονης, Παναγιώτα Βάρελη, πρόσφερε το δικό της νεφρό σε μια 27χρονη γυναίκα, την οποία δεν γνώριζε μέχρι τότε.
Λίγες ημέρες μετά τις επεμβάσεις, η Παναγιώτα Βάρελη μιλά στον «Π» για τα δώδεκα χρόνια νοσοκομείων και αγωνίας, τις δύο αναβολές της μεταμόσχευσης και την απόφασή της να προσφέρει το νεφρό της σε μια άγνωστη γυναίκα, γνωρίζοντας ότι ένας άλλος άγνωστος άνθρωπος θα έκανε το ίδιο για το παιδί της.
Δώδεκα χρόνια νοσοκομείων
Η Φωτεινή διαγνώστηκε σε ηλικία μόλις τρεισήμισι ετών με νεφρωσικό σύνδρομο, μια σοβαρή πάθηση που καταστρέφει σταδιακά τα νεφρά και αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα, με αποτέλεσμα ακόμη και ένα απλό κρυολόγημα να μπορεί να οδηγήσει ένα παιδί στο νοσοκομείο.
«Όλα αυτά τα χρόνια μπαινοβγαίναμε στα νοσοκομεία. Γνωρίζαμε από την πρώτη στιγμή ότι κάποια μέρα θα χρειαζόταν μεταμόσχευση. Οι γιατροί μάς είχαν εξηγήσει ότι αυτό συνήθως συμβαίνει περίπου δέκα χρόνια μετά τη διάγνωση. Στη δική μας περίπτωση άντεξε δώδεκα χρόνια», αναφέρει.
Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Κύπρο το 2020, με τη Φωτεινή να παρακολουθείται αρχικά από τον παιδονεφρολόγο Αβραάμ Ηλία και στη συνέχεια από την παιδονεφρολόγο Ευτυχία Θώδη, η οποία ανέλαβε και τη διαδικασία αναζήτησης δότη. Η κ. Βάρελη δεν παραλείπει να ευχαριστήσει τόσο τους δύο γιατρούς όσο και το προσωπικό του Μακάρειου Νοσοκομείου, οι οποίοι, όπως λέει, στάθηκαν δίπλα στην οικογένεια σε κάθε δύσκολη στιγμή.
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο ξεκίνησε η αναζήτηση συμβατού δότη μέσα στην οικογένεια, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τότε ενημερώθηκαν για τη δυνατότητα διασταυρούμενης μεταμόσχευσης, κατά την οποία ένας πρόθυμος αλλά ασύμβατος με τον συγγενή του δότης προσφέρει το νεφρό του σε άλλον συμβατό ασθενή, ώστε ο δικός του άνθρωπος να λάβει μόσχευμα από διαφορετικό δότη. Από τον Νοέμβριο του 2025 άρχισε η διαδικασία ένταξής τους στο σχετικό πρόγραμμα.
Δύο αναβολές, οκτώ χειρουργεία
Η μεταμόσχευση είχε προγραμματιστεί αρχικά για τις 2 Μαρτίου, όμως αναβλήθηκε λόγω του πολέμου που είχε ξεσπάσει στην περιοχή. «Τότε είπα μέσα μου “κάθε εμπόδιο για καλό”. Και είναι κάτι που εξακολουθώ να πιστεύω», αναφέρει η μητέρα της Φωτεινής.
Ακολούθησε δεύτερη αναβολή στις αρχές Ιουνίου για διαδικαστικούς λόγους. Τελικά, στις 13 Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν συνολικά οκτώ χειρουργεία.
Η Παναγιώτα Βάρελη ήταν η πρώτη που μπήκε στο χειρουργείο, προσφέροντας το νεφρό της σε μια 27χρονη γυναίκα, η οποία υποβαλλόταν για δεύτερη φορά σε μεταμόσχευση. Η πρώτη είχε πραγματοποιηθεί δέκα χρόνια νωρίτερα, με μόσχευμα από αποβιώσαντα δότη.
«Από τη στιγμή που έμαθα ότι ήμουν συμβατή, δεν πέρασε ούτε μία φορά από το μυαλό μου να κάνω πίσω. Ούτε με απασχόλησε ότι δεν θα έδινα το νεφρό μου στο παιδί μου αλλά σε μια άγνωστη. Ήξερα ότι και στο δικό μου παιδί ένας άλλος άγνωστος άνθρωπος θα χάριζε το δικό του νεφρό», λέει.
«Το κάνω για την ψυχή μου»
Λίγο πριν από τις επεμβάσεις, οι γιατροί ρώτησαν τους δότες και τους λήπτες αν επιθυμούσαν να γνωριστούν μεταξύ τους. Η απάντηση ήταν θετική και, όπως περιγράφει η κ. Βάρελη, μέσα σε λίγες ώρες δημιουργήθηκε ένας ξεχωριστός δεσμός.
«Έχουμε γίνει πραγματικά μια οικογένεια. Εκεί γνωρίσαμε και τον Ασάφ, τον 52χρονο αλτρουιστή δότη, ο οποίος δεν είχε κάποιον συγγενή που θα λάμβανε νεφρό. Τον ρώτησα γιατί το κάνει και μου απάντησε: “Το κάνω για την ψυχή μου”. Του είμαστε απίστευτα ευγνώμονες, όπως και στην οικογένειά του, γιατί, όπως μας είπαν οι γιατροί, χάρισε στη Φωτεινή ένα μεγάλο νεφρό, το οποίο λειτουργεί άψογα».
Η μεγαλύτερη δυσκολία για την ίδια ήταν ότι, για πρώτη φορά, δεν μπορούσε να βρίσκεται δίπλα στην κόρη της όταν εκείνη έβγαινε από το χειρουργείο. «Όλα αυτά τα χρόνια ήμουν πάντα δίπλα της. Αυτή τη φορά δεν μπορούσα να είμαι εκεί, γιατί ήμουν στο διπλανό δωμάτιο. Θέλω, όμως, να ευχαριστήσω τους γιατρούς τόσο στην Κύπρο όσο και στο Ισραήλ. Είναι πρώτα άνθρωποι και μετά γιατροί, και αυτό κάνει τεράστια διαφορά».
Η μεταμόσχευση δεν είναι το τέλος
Παρά τις δυσκολίες, η κ. Βάρελη δηλώνει αισιόδοξη για το μέλλον. Την ίδια ώρα, εκφράζει την ανησυχία της για την έλλειψη ενημέρωσης γύρω από τις νεφροπάθειες στην Κύπρο. Όπως σημειώνει, πολλοί γονείς δεν γνωρίζουν τα προειδοποιητικά σημάδια, ενώ εξακολουθεί να επικρατεί η λανθασμένη αντίληψη ότι η μεταμόσχευση αποτελεί το τέλος της περιπέτειας.
«Το νέο νεφρό χρειάζεται συνεχή φροντίδα και παρακολούθηση. Η μεταμόσχευση δεν σημαίνει ότι όλα τελείωσαν», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει αδιανόητο το γεγονός ότι, ενώ υπάρχουν παιδιά με νεφροπάθειες που χρειάζονται μεταμόσχευση ακόμη και σε προσχολική ηλικία, η Κύπρος διαθέτει μόλις δύο παιδονεφρολόγους και δεν πραγματοποιεί παιδιατρικές μεταμοσχεύσεις, αναγκάζοντας τις οικογένειες να ταξιδεύουν στο εξωτερικό, με όλες τις πρακτικές, οικονομικές και συναισθηματικές δυσκολίες που αυτό συνεπάγεται.
