Σε μια περίοδο που τα παιδιά μεγαλώνουν διαβάζοντας όλο και περισσότερο σε οθόνες, η Κύπρος μπαίνει αυτές τις ημέρες σε μια διεθνή μέτρηση που δεν εξετάζει μόνο αν οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν ένα κείμενο, αλλά και πώς τα καταφέρνουν σε ένα ψηφιακό περιβάλλον ανάγνωσης. Από τις 21 Απριλίου μέχρι τις 29 Μαΐου, μαθητές και μαθήτριες της Δ΄ Δημοτικού από 150 δημοτικά σχολεία παγκύπρια συμμετέχουν στην κύρια φάση της διεθνούς έρευνας PIRLS 2026. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες διεθνείς αξιολογήσεις αναγνωστικού γραμματισμού, η οποία καταγράφει τις δεξιότητες των παιδιών στην κατανόηση κειμένου, αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτές αναπτύσσονται.
Η φετινή συμμετοχή της Κύπρου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά, ενώ η χώρα μας συμμετέχει για πρώτη φορά και στην ePIRLS. Η συγκεκριμένη αξιολόγηση εξετάζει την ικανότητα των παιδιών να διαβάζουν και να κατανοούν ηλεκτρονικά και διαδικτυακά μη γραμμικά κείμενα σε υπολογιστή. Με απλά λόγια, το τεστ δεν αφορά μόνο την κλασική ανάγνωση ενός κειμένου, αγγίζει και τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί κινείται σε μια σελίδα με εικόνες, πληροφορίες, υπερσυνδέσεις και διαφορετικά επίπεδα κειμένου.
Τι μετρά η έρευνα
Στο πλαίσιο της PIRLS χορηγούνται ηλεκτρονικά δοκίμια αξιολόγησης στην ανάγνωση και κατανόηση κειμένου, καθώς και ερωτηματολόγια σε μαθητές, εκπαιδευτικούς, σχολεία και γονείς ή κηδεμόνες. Έτσι, η έρευνα δεν καταγράφει μόνο την επίδοση των παιδιών, αλλά επιχειρεί να φωτίσει και τους παράγοντες που την επηρεάζουν.
Ανάμεσα σε αυτούς είναι οι συνήθειες ανάγνωσης στο σπίτι, η στάση των παιδιών απέναντι στο διάβασμα, οι διδακτικές πρακτικές, αλλά και οι πόροι που διαθέτουν τα σχολεία. Η επιλογή της Δ΄ Δημοτικού δεν είναι τυχαία. Σε αυτή την ηλικία, τα παιδιά έχουν συνήθως κατακτήσει τον βασικό μηχανισμό της ανάγνωσης και αρχίζουν να χρησιμοποιούν την ανάγνωση ως εργαλείο για να μαθαίνουν. Με άλλα λόγια, δεν αξιολογείται απλώς η τεχνική ικανότητα να διαβάζουν λέξεις, αλλά η βαθύτερη κατανόηση νοήματος.
Τι είχε δείξει η προηγούμενη μέτρηση
Η Κύπρος συμμετέχει φέτος για τρίτη φορά στην PIRLS, μετά το 2001 και το 2021. Στον προηγούμενο κύκλο, οι Κύπριοι μαθητές είχαν καταγράψει μέση επίδοση 511 μονάδων, παρουσιάζοντας βελτίωση σε σχέση με την πρώτη συμμετοχή της χώρας το 2001, όταν η μέση επίδοση ήταν 494 μονάδες.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα του 2021 δεν έδειξαν μόνο συνολική πρόοδο. Ανέδειξαν και διαφοροποιήσεις που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εκπαιδευτική πολιτική. Τα κορίτσια είχαν υψηλότερη επίδοση από τα αγόρια, με 515 μονάδες έναντι 506, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η απόσταση που συνδεόταν με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των παιδιών. Οι μαθητές υψηλότερου κοινωνικοοικονομικού προφίλ, κατέγραψαν επίδοση 543 μονάδων, σε σύγκριση με 457 μονάδες για τους μαθητές χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού προφίλ. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση των παιδιών με το ίδιο το διάβασμα. Στην PIRLS 2021, το 37% των μαθητών στην Κύπρο δήλωσε πολύ θετική στάση απέναντι στο διάβασμα, το 41% σχετικά θετική, ενώ το 21% καθόλου θετική. Παράλληλα, τα παιδιά με υψηλή αυτοπεποίθηση στο διάβασμα είχαν αισθητά καλύτερες επιδόσεις από εκείνα που δήλωσαν χαμηλή αυτοπεποίθηση.
Η φετινή μέτρηση έρχεται, επομένως, να δώσει μια νέα εικόνα για το πού βρίσκεται η Κύπρος στον αναγνωστικό γραμματισμό. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν ένα κείμενο, αλλά και αν η βελτίωση που καταγράφηκε το 2021 είχε συνέχεια.
