Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι το Πάσχα είναι η γιορτή της υπαίθρου, των χωριών, της αγροτικής ζωής και της κυπριακής φύσης.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις της μελετήτριας της παράδοσης Άννας Τσέλεπου , στα χωριά της Κύπρου το Πάσχα γιορτάζεται με λαμπρότητα και ευλάβεια, και εκεί αναβιώνουν τα ήθη και έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας.
Πρόκειται για ήθη και έθιμα βγαλμένα από τις ρίζες του πολιτισμού, τα οποία μεταδίδονται από γενιά σε γενιά και κρατούν ζωντανή τη λαϊκή παράδοση. Η μυρωδιά από τις ασβεστωμένες πεντακάθαρες αυλές, τα φρεσκοψημένα πασχαλινά εδέσματα και οι ψαλμωδίες της Μεγάλης Εβδομάδας κάνουν τα χωριά να ξεχωρίζουν και να τραβούν τον κόσμο κοντά τους. Από την Κυριακή των Βαΐων, γνωστή και ως Κυριακή της Ελιάς, ξεκινά η πορεία προς την Ανάσταση με τη μεταφορά ελιάς σε πάνινα σακουλάκια από τις γυναίκες στην εκκλησία, για να «φυλαχθεί» και να «διαβαστεί» για σαράντα μέρες.
Τη Μεγάλη Πέμπτη οι νοικοκυρές μεταφέρουν δοχεία με νερό στους ιερούς ναούς και τα τοποθετούν κάτω από το αναλόγιο όπου ψάλλονται τα Δώδεκα Ευαγγέλια, για να αγιαστεί το νερό.
Με το αγιασμένο αυτό νερό ζυμώνουν το προζύμι που φυλάνε ολόχρονα. Την ίδια μέρα βάφουν και τα κόκκινα αυγά με λιζάρι ή μπογιά, γι’ αυτό και η Μεγάλη Πέμπτη ονομάζεται και Κόκκινη Πέμπτη.
Τη Μεγάλη Παρασκευή, συνέχισε η κ. Τσέλεπου, από το ξημέρωμα ξεκινούν τα εορταστικά ζυμώματα. Πρώτα φτιάχνεται το Σταυροκούλουρο, ένα πλουμιστό ψωμί σε σχήμα σταυρού που ψήνεται σαν παξιμάδι και κρεμιέται στην εξώπορτα. Στη συνέχεια παρασκευάζονται τα πασχαλινά ψωμιά με κόκκινα αυγά στο κέντρο, οι αυγοτές. Ξεχωριστό είναι και το Λαμπρόψωμο, στολισμένο με τα αρχικά ΧΑ από το «Χριστός Ανέστη», το οποίο κόβει ο νοικοκύρης στο πασχαλινό τραπέζι αφού το σταυρώσει τρεις φορές.
Σειρά έχουν οι φλαούνες και οι πασκιές, καθαρά κυπριακά εδέσματα, με κατσικίσιο τυρί, αυγά, δυόσμο, σταφίδες και μπαχαρικά, ενώ στις πασκιές προστίθεται και τηγανισμένο κρέας. Την ίδια μέρα φτιάχνονται και τα «γαλένα», ψωμιά με γάλα, ζάχαρη και βούτυρο. Όλα ψήνονται στους ξυλόφουρνους που πυρώνουν από το πρωί. Οι νεαρές κοπέλες έχουν την υποχρέωση να βρίσκονται στην εκκλησία για τον στολισμό του Επιταφίου με λουλούδια από τις αυλές του χωριού, ενώ το βράδυ όλοι μαζί παρευρίσκονται στην περιφορά του Επιταφίου στα στενά του χωριού με ψαλμωδίες.
Το Μεγάλο Σάββατο γίνονται οι τελευταίες προετοιμασίες για το γιορτινό τραπέζι της Κυριακής της Λαμπρής. Αργά το βράδυ, ντυμένοι με τα καλά τους ρούχα, κατευθύνονται με τα πόδια στην εκκλησία για την Ανάσταση και τον καλό λόγο. Μεταφέρουν το Άγιο Φως στο σπίτι για να ανάψουν το καντήλι, ενώ στον δρόμο ανταλλάσσουν ευχές, αγκαλιές και φιλιά. Το βράδυ της Ανάστασης τρώνε παραδοσιακά σούπα αυγολέμονο.
Την Κυριακή της Λαμπρής η οικογένεια συγκεντρώνεται γύρω από το τραπέζι, όπου ξεκινούν με το τσούγκρισμα των αυγών και ευχές από καρδιάς. Είναι όμορφες οικογενειακές στιγμές που αποτελούν χρέος όλων να διαφυλαχθούν. Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, στις πλατείες των χωριών, οι νέοι στήνουν γιορτή με ομαδικά παιχνίδια, ανταλλάσσοντας ευχές και αγκαλιές, κρατώντας ζωντανό το πνεύμα της παράδοσης, κατέληξε η κ. Τσέλεπου.
