Για σοβαρά ζητήματα επάρκειας ηλεκτρικού ρεύματος μέχρι το 2030, που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια μέχρι και του 50% της συμβατικής παραγωγής, εξαιτίας της υποχρεωτικής απενεργοποίησης εννιά ήδη γερασμένων μονάδων συμβατικής ενέργειας σε Δεκέλεια και Βασιλικό, προειδοποίησαν, την Παρασκευή, αρμόδιες υπηρεσίες και συντεχνίες ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας.
Η Επιτροπή συνεδρίασε εκτάκτως με θέμα τις αποκοπές στην παροχή ενέργειας που είχαν σημειωθεί στις 22 Ιουλίου 2026, στην παρουσία και του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλη Δαμιανού. Η ΡΑΕΚ, η ΑΗΚ αλλά και οι συντεχνίες της Αρχής προειδοποιούν ότι οι υφιστάμενες μονάδες συμβατικής παραγωγής της ΑΗΚ είναι γερασμένες, μέχρι και 45 ετών, ενώ το προσδόκιμο ζωής τους είναι τα 25 χρόνια. Γι’ αυτό, όπως ανέφεραν, παρατηρούνται συνεχείς βλάβες, ενώ σημείωσαν ότι δουλεύουν όλες οι μονάδες, ακόμα και αυτές που θα έπρεπε να κρατούνται ως εφεδρεία.
Όπως υπέδειξαν, καθοριστικός παράγοντας στην αστοχία των σχεδιασμών ήταν η μη έλευση φυσικού αερίου το 2022, ως ήταν προγραμματισμένο, ενώ προειδοποίησαν ότι η μη έλευση φυσικού αερίου μέχρι το 2030 και η μη υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης στον ίδιο ορίζοντα, την ώρα που υποχρεωτικά θα αποσυρθούν οι εννιά ενεργοβόρες μονάδες θα οδηγήσουν σε σοβαρά ελλείμματα ενέργειας, που φτάνουν τα 750MW ή το 50% της συνολικής συμβατικής παραγωγής.
Ο Υπουργός Ενέργειας απέδωσε τις πρόσφατες αποκοπές στην αυξημένη ζήτηση και στις βλάβες σε συμβατικές μονάδες παραγωγής, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί από τον Ιανουάριο του 2027, με την εγκατάσταση του πρώτου κεντρικού συστήματος αποθήκευσης ισχύος 120 MW από τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ).
Στη συνέχεια και απαντώντας σε όσα ακούστηκαν για το ζήτημα της μακροπρόθεσμης επάρκειας ενέργειας, ο κ. Δαμιανός είπε ότι μέχρι το 2030 η επάρκεια διασφαλίζεται με την αποθήκευση και τις υφιστάμενες γεννήτριες. Για μετά το 2030 αναφέρθηκε στην έλευση φυσικού αερίου, σημειώνοντας ότι έχουν εγκριθεί οι όροι προσφοράς για ολοκλήρωση του έργου στο Βασιλικό και ότι «ευελπιστούμε ότι το συντομότερο θα επικυρωθεί η νέα προσφορά για να συνεχιστεί το έργο».
Ο Υπουργός υπογράμμισε ότι «χρειαζόμαστε το φυσικό αέριο για να έχουμε επάρκεια το 2030». Ωστόσο δεν θέλησε να αναφερθεί σε συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, «για να μη γίνουν τα ίδια λάθη» με το παρελθόν, όπως είπε.
Πρόσθεσε ότι με την έλευση του φυσικού αερίου το πρόβλημα επάρκειας λύνεται, ενώ σημείωσε ότι στη Δεκέλεια η ΑΗΚ προχώρησε με παραγγελία μικρότερων και λιγότερο ενεργοβόρων μηχανών για πριν το 2030.
Αντίστοιχη εξήγηση στο πρόβλημα που παρατηρήθηκε στις 22 Ιουλίου έδωσε και ο Σταύρος Σταυρινός, Εκτελεστικός Διευθυντής του ΔΜΣΚ, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα επάρκειας προκλήθηκε από βλάβη σε συμβατικές μονάδες της ΑΗΚ σε μέρα με αυξημένη ζήτηση. Όπως ανέφερε, την επομένη, στις 23 Ιουλίου, όταν δεν υπήρξαν βλάβες, δεν χρειάστηκε να γίνουν αποκοπές, παρόλο που σημειώθηκε ιστορικό ρεκόρ ζήτησης.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της ΡΑΕΚ ανέφερε ότι οι στιγμιαίες ελλείψεις φορτίου που παρατηρούνται σήμερα μπορούν πράγματι να περιοριστούν μέσω της αποθήκευσης, όμως προειδοποίησε ότι το πραγματικό πρόβλημα ξεκινά μετά το 2029, όταν η χώρα θα υποχρεωθεί, λόγω των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών απαιτήσεων, να αποσύρει έξι μονάδες παραγωγής στη Δεκέλεια και τρεις στο Βασιλικό.
Όπως εξήγησε ο εκπρόσωπος της ΡΑΕΚ, όλες οι μελέτες επάρκειας από το 2015 βασίζονταν στην παραδοχή ότι το φυσικό αέριο θα είχε φτάσει στην Κύπρο μέχρι το 2022 και ότι μέχρι το 2030 θα είχε υλοποιηθεί και η ηλεκτρική διασύνδεση της χώρας.
Η ΡΑΕΚ ανέφερε ότι έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασίες ενεργοποίησης του άρθρου 34 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2019/943 για εξαίρεση της Κύπρου, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί μηχανισμός ισχύος σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, επιτρέποντας την εγκατάσταση προσωρινών μονάδων παραγωγής μετά το 2030.
Παράλληλα, όμως, προειδοποίησε ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα χρονοβόρα και δαπανηρή διαδικασία, η οποία ενδέχεται να μην προλάβει να ολοκληρωθεί πριν το 2030. Όπως είπε ενδεικτικά ο εκπρόσωπος της Αρχής «η όποια λύση στο χείριστο σενάριο είναι επώδυνη», καθώς αναμένεται να κοστίσει πολλά εκατομμύρια.
Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν και η εικόνα που παρουσίασε η ΑΗΚ. Ο Διευθυντής Βασικής Ρυθμιζόμενης Δραστηριότητας Παραγωγής, Χαράλαμπος Μενελάου, ανέφερε ότι μεγάλο μέρος του υφιστάμενου παραγωγικού εξοπλισμού λειτουργεί πέραν του αναμενόμενου κύκλου ζωής του. Οι μονάδες στη Δεκέλεια έχουν ηλικία που φτάνει τα 45 χρόνια, όταν το προσδόκιμο λειτουργίας τους υπολογίζεται περίπου στα 25 χρόνια, είπε.
Αυτό, όπως εξήγησε, έχει ως αποτέλεσμα συνεχείς βλάβες, αυξημένες ανάγκες συντήρησης, έλλειψη ανταλλακτικών και σημαντικούς κινδύνους για την αξιοπιστία του συστήματος.
Ερωτηθείς από Βουλευτές για τυχόν ευθύνες της ΑΗΚ, υπενθύμισε ότι η Αρχή είχε προγραμματίσει εγκαίρως την κατασκευή νέας μονάδας φυσικού αερίου στο Βασιλικό, η οποία ολοκληρώθηκε, ωστόσο παραμένει ανενεργή, καθώς δεν έχει ακόμη φθάσει το φυσικό αέριο στην Κύπρο.
Αναφορικά με τις νέες μονάδες παραγωγής που προωθούνται στη Δεκέλεια, η ΑΗΚ σημείωσε ότι ακόμη και αυτές θα προσθέσουν μόλις 80 MW, ποσότητα που δεν μπορεί να καλύψει την απώλεια περίπου 750 MW που αναμένεται να προκύψει μετά το 2029.
Εξίσου έντονες ήταν οι παρεμβάσεις των συντεχνιών της ΑΗΚ, οι οποίες υποστήριξαν ότι προειδοποιούσαν εδώ και χρόνια για τα προβλήματα που σήμερα επιβεβαιώνονται.
Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ανέφεραν ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στις ΑΠΕ. Υποστήριξαν ακόμη ότι το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας λειτουργεί πλέον χωρίς ουσιαστικές εφεδρείες, καθώς ακόμη και μονάδες που κανονικά θα έπρεπε να παραμένουν εκτός λειτουργίας για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιούνται καθημερινά για να καλυφθεί η ζήτηση.
«Όταν λειτουργούν όλες οι διαθέσιμες μονάδες για να καλυφθεί η ζήτηση, αυτό δεν είναι επάρκεια αλλά ένδειξη ότι το σύστημα λειτουργεί στα όριά του», ανέφεραν, επισημαίνοντας ότι σε περίπτωση ακραίων καιρικών φαινομένων ή μειωμένης παραγωγής από φωτοβολταϊκά το πρόβλημα μπορεί να γίνει ακόμη σοβαρότερο.
Σε δηλώσεις του ο Πρόεδρος της Επιτροπής, Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Νίκος Γεωργίου, είπε ότι «η πατρίδα μας δεν μπορεί να λειτουργεί με την ευχή και την ελπίδα ότι δεν θα παρουσιαστεί άλλη βλάβη στις συμβατικές μονάδες παραγωγής της ΑΗΚ». Πρόκειται για ζήτημα κρατικής ασφάλειας και εύρυθμης λειτουργίας των κρίσιμων υποδομών της χώρας, σημείωσε.
Αναφορικά με την αναμενόμενη απώλεια 750MW το 2030, ανέφερε ότι «ως χώρα είμαστε παντελώς ανέτοιμοι να το διαχειριστούμε», σημειώνοντας ότι απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις σήμερα, γιατί το πρόβλημα έχει ήδη εκδηλωθεί.
«Ως κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας απαιτήσαμε συγκεκριμένο σχέδιο, σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, μετρήσιμες δεσμεύσεις και πλήρη λογοδοσία», είπε.
Από την πλευρά του, ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, είπε ότι αποκλειστική ευθύνη για την ενεργειακή ασφάλεια και την επάρκεια ηλεκτρισμού σε μία χώρα έχει το κράτος και η εκάστοτε Κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι ο αρμόδιος Υπουργός «προσπαθεί να μετακυλήσει ευθύνες που αναλογούν στον ίδιο και στην κυβέρνησή του, στο παρελθόν».
Ο κ. Πασιουρτίδης είπε ότι αναγνωρίζει ότι η Κυβέρνηση ανέλαβε «ενεργειακό χάος» από Κυβέρνηση Αναστασιάδη, στην οποία, όπως είπε, κορυφαίο στέλεχος ήταν και ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ωστόσο, πρόσθεσε, αυτό δεν αφαιρεί από τις ευθύνες της σημερινής Κυβέρνησης και το τι έκανε τα τελευταία 4 χρόνια, κάνοντας λόγο για ανακοινώσεις και δεσμεύσεις που δεν υλοποιήθηκαν, όπως η έλευση φυσικού αερίου το 2025 και η αποθήκευση το 2026.
Όπως είπε, στην ερώτηση αν μπορεί κάποιος να εγγυηθεί ότι τον Αύγουστο δεν θα υπάρξει ούτε ένα λεπτό διακοπής ρεύματος, η απάντηση ήταν όχι. «Αυτό είναι παταγώδης αποτυχία για την ενεργειακή πολιτική της Κυβέρνησης», ανέφερε, επαναλαμβάνοντας την πρόταση ΑΚΕΛ για σύσταση Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας και Επάρκειας.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Παπαγιάννης, δήλωσε ότι το θέμα ήταν γνωστό και έχει ταλαιπωρήσει τον τόπο ξανά. «Για κάτι που το γνωρίζαμε ήδη δεν υπάρχει καμία δικαιολογία να ακούσουμε τα ίδια και τα ίδια. Η συνέχεια δεν είναι καθόλου ελπιδοφόρα και η κυβέρνηση πρέπει να αναθεωρήσει τις στρατηγικές προτεραιότητές της», είπε.
Επίσης, σημείωσε ότι δεν υπάρχει η ακολουθία που θα έπρεπε για την έλευση φυσικού αερίου και για την ηλεκτρική διασύνδεση της χώρας, «που δεν φαίνεται να προχωρά με τον ρυθμό που θα θέλαμε».
Ο κ. Παπαγιάννης είπε ότι «υπάρχει η ψευδαίσθηση ότι συνεχίζοντας με τον ίδιο τρόπο και τακτική θα βελτιωθεί η κατάσταση», ενώ επισήμανε ότι οι φετινές αφίξεις τουριστών ήταν μειωμένες και ενδεχομένως το πρόβλημα του χρόνου να είναι μεγαλύτερο, αφού θα υπάρχει αυξημένη ζήτηση ρεύματος.
Σε παρέμβασή του εντός της Επιτροπής, ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος, εξέφρασε ανησυχία για τον μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, σημειώνοντας ότι τα νούμερα ελλείμματος ενέργειας που ακούστηκαν δεν καλύπτονται με αποθήκευση, ενώ ρώτησε κατά πόσο έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο αξιοποίησης ευέλικτων μονάδων παραγωγής.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, σε δηλώσεις του, είπε ότι αυτό που χρειάζεται είναι η λήψη αποφάσεων σε δύο επίπεδα, στον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό, για άμεσες λύσεις μέσα από την αποθήκευση ενέργειας, αλλά και λύσεις σε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που να στοχεύουν στην εξασφάλιση επάρκειας ηλεκτροδότησης από το 2029 που αναμένεται να κλείσει και ο Σταθμός της Δεκέλειας.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος και Βουλευτής του Κινήματος Άλμα, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, είπε ότι αν σήμερα έχουμε βραχυπρόθεσμη ανεπάρκεια, είναι επειδή ο υφιστάμενος μακροπρόθεσμος σχεδιασμός έχει αποτύχει και ζήτησε τις ευθύνες, αλλά και διασφαλίσεις από τους αρμόδιους προκειμένου οι πολίτες να νιώσουν ασφάλεια.
Η Βουλευτής του Κινήματος, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, είπε ότι οι διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος ήταν αναμενόμενες. «Όσοι διορίζονται στα ΔΣ δεν είναι για να χειροκροτούν τις Κυβερνήσεις που τους διορίζουν, αλλά για να διεκδικήσουν για τον ημικρατικό οργανισμό που υπηρετούν», είπε.
Όπως ανέφερε, οδικό χάρτη για αντιμετώπιση του ζητήματος είχε καταθέσει το 2023 ο τέως Υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, απαντώντας σε κοινοβουλευτικό ερώτημα, αλλά ο σχεδιασμός δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα, με την κ. Χαραλαμπίδου να σημειώνει ότι είναι η πολιτική της Κυβέρνησης που κρίνεται, ανεξαρτήτως αν αλλάζει ο Υπουργός.
Ανέφερε ότι «αν δεν αλλάξουν νοοτροπία» τα ΔΣ, αν δεν ακούν τους τεχνικούς των ημικρατικών και αν δεν υπάρχουν σχεδιασμοί από τους πολιτικούς προϊσταμένους, «είναι περιορισμένες οι ελπίδες του πολίτη ότι θα υλοποιηθούν τα ζητήματα».
Μιλώντας κατά τη διάρκεια της συνεδρίας της Επιτροπής, ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, είπε ότι θέλει να είναι εποικοδομητικός. Απευθυνόμενος προς τους αρμοδίους ανέφερε ότι «αν σας κλείναμε για μια βδομάδα σε μια αίθουσα θα τις βρίσκατε τις λύσεις».
Σημείωσε ότι τα προβλήματα είναι πολυδιάστατα και ο μακροπρόθεσμος προγραμματισμός είναι αναγκαίος. «Δεν θα είμαστε εντάξει ούτε με τις μπαταρίες, γιατί πάλι θα είμαστε οριακά», εκτίμησε, ενώ διερωτήθηκε αν έχουν γίνει σκέψεις για χρήση μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων. Επεσήμανε, επίσης, ότι το ζητούμενο είναι η μείωση του κόστους ενέργειας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
