Παρά το τεράστιο ενδιαφέρον που επιδεικνύεται από το κοινό, η μέση πληρότητα των δρομολογίων της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας την περίοδο 2022-2025 ήταν μόλις 49%, αναφέρει στην έκθεσή της η Ελεγκτική Υπηρεσία.
Ο έλεγχος της Υπηρεσίας διενεργήθηκε κατόπιν καταγγελιών πολιτών αναφορικά με θέματα διαθεσιμότητας εισιτηρίων/πληρότητας των δρομολογίων, και επεκτάθηκε στην επαλήθευση του υπολογισμού της κρατικής επιδότησης από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, καθώς και σε θέματα παρακολούθησης και εκτέλεσης της Σύμβασης.
Όπως σημειώνει στον προλογισμό της έκθεσης ο Γενικός Ελεγκτικής, Ανδρέας Παπακωνσταντίνου, η ακτοπλοϊκή σύνδεση Κύπρου – Ελλάδας αποτέλεσε πολιτική απόφαση με στόχο την παροχή εναλλακτικού μέσου μεταφοράς. Η εταιρεία Scandro Holding Ltd, εκτελεί κατά την καλοκαιρινή περίοδο 22 δρομολόγια μετ’ επιστροφής και λαμβάνει ως εγγυημένη αποζημίωση €5,47 ετησίως, συν 6% επί των εσόδων από την πώληση των εισιτηρίων. Το ποσό που δεν καλύπτεται από την πώληση των εισιτηρίων συμπληρώνεται ως επιδότηση από το κράτος.
Για σκοπούς ελέγχου, η Ελεγκτική Υπηρεσία έκανε ανάλυση δεδομένων δρομολογίων, κρατήσεων εισιτηρίων και πληρωμών για την περίοδο 1.7.2025– 31.8.2025, κατά την οποία εκτελέστηκαν 32 δρομολόγια (16 για Λεμεσό-Πειραιά και 16 για Πειραιά-Λεμεσό), εκ των οποίων επιλέχθηκαν τυχαία 21 δρομολόγια, ως δείγμα ελέγχου.
Στα κυριότερα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, αναφέρεται ότι, ενώ το ταξιδιωτικό ενδιαφέρον είναι πάρα πολύ υψηλό, και μάλιστα κάποιες φορές τα εισιτήρια εξαντλούνται μόλις ανοίξει η πλατφόρμα, παραδόξως ο μέσος όρος πληρότητας για την περίοδο 2022–2025 ήταν στο 49%.
Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι ο μέσος όρος των επιβατών που ταξίδεψαν για τα έτη 2022 μέχρι 2025, ήταν 173 ανά δρομολόγιο, ενώ η μέγιστη δυνατότητα του πλοίου είναι για 350 επιβάτες. "Ενώ θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν στην τετραετία 61.600 επιβάτες (μέγιστος αριθμός), τελικά εξυπηρετήθηκαν 30.459 επιβάτες", σημειώνει η ΕΥ.
Επιπλέον, συγκεκριμένες διαδρομές που ελέγχθηκαν, στις οποίες το σύστημα κρατήσεων έδειχνε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμα εισιτήρια, «και πάλι παραδόξως στην πράξη η πληρότητα του πλοίου ήταν κατά μέσο όρο στο 69%». Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι υπήρχαν κατά μέσο όρο 107 επιπλέον διαθέσιμες θέσεις οι οποίες δεν αξιοποιήθηκαν, ενώ το σύστημα κρατήσεων έδειχνε ότι τα συγκεκριμένα δρομολόγια ήταν πλήρη.
Παρομοίως, σε συγκεκριμένες διαδρομές, παρότι το σύστημα κρατήσεων εμφάνιζε μηδενική διαθεσιμότητα για μεταφορά οχημάτων, στην πράξη το πλοίο ταξίδεψε με μέσο όρο πληρότητας οχημάτων στο 18%.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το σύστημα κρατήσεων επιτρέπει πρακτικές «απόλυτης στρέβλωσης», όπου ένα άτομο μπορεί να ταξιδέψει μόνο του σε τετράκλινη καμπίνα σε τιμή χαμηλότερη από την κράτηση μονόκλινης καμπίνας.
Ακόμη, σημειώνεται ότι το σύστημα κρατήσεων ενδεχομένως, λόγω και άλλων αδυναμιών, να μην παρουσιάζει πάντοτε αληθινή εικόνα της διαθεσιμότητας.
Πολιτική ακυρώσεων
Σύμφωνα με τα ευρήματα της ΕΥ, οι κρατήσεις μπορούν να ακυρωθούν από τους κατόχους οποιαδήποτε στιγμή πριν την αναχώρηση χωρίς οικονομικές συνέπειες. Συνέπεια τούτου, απερίσκεπτα δεσμεύονται θέσεις οι οποίες ακολούθως ακυρώνονται.
Συγκεκριμένα, σημειώνεται ότι η πολιτική ακύρωσης εισιτηρίων η οποία είναι δημόσια αναρτημένη προβλέπει την πλήρη επιστροφή του αντιτίμου (τόσο του ναύλου όσο και του φόρου) με γραπτό αίτημα του επιβάτη που διενεργήθηκε πριν των 30 ημέρων από τον απόπλου, ενώ εντός των 30 ημερών ή σε περίπτωση μη εμφάνισης του επιβάτη, επιστρέφονται μόνο οι φόροι λιμένων.
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφόρηση από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, η πρακτική που ακολουθείται διαφέρει από τη δημοσιευμένη πολιτική και είναι ακόμα πιο ελαστική, εφόσον ανεξάρτητα της χρονικής στιγμής της ακύρωσης, επιστρέφεται το σύνολο του καταβληθέντος ποσoύ (ναύλου και φόρος λιμένων) στον αγοραστή του εισιτηρίου.
"Τα πιο πάνω δεν διασφαλίζουν μια λελογισμένη διαχείριση των κρατήσεων αφού ενθαρρύνει την κράτηση ενδεχομένως πολλαπλών θέσεων, μόλις ανοίξει η πλατφόρμα, και την ακύρωση αυτών που δεν θα χρησιμοποιηθούν ελάχιστες μέρες πριν την προγραμματισμένη αναχώρηση, χωρίς οποιαδήποτε επιβάρυνση, στερώντας την ευκαιρία διάθεσης των θέσεων σε άλλους ενδιαφερόμενους επιβάτες", σημειώνει η ΕΥ.
Επιπλέον, το Υφυπουργείο δεν λαμβάνει γνώση, δεν παρακολουθεί, ούτε και ελέγχει τις περιπτώσεις μη εμφάνισης επιβατών ή ακυρώσεων, οπότε και δεν υπάρχει σαφής πληροφόρηση σε ποιες περιπτώσεις και κατά πόσο ο ανάδοχος τελικά επιστρέφει τα ναύλα που εισέπραξε από τα εισιτήρια στους επιβάτες, ή/ και εκδίδει νέα εισιτήρια χωρίς επιπλέον οικονομική χρέωση.
Απλοϊκή τιμολογιακή πολιτική
Εξάλλου, η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι, με δεδομένο ότι η υπηρεσία απευθύνεται προς όλους τους πολίτες, χωρίς την εφαρμογή εισοδηματικών κριτηρίων, οι τιμές των εισιτηρίων κρίνονται ιδιαιτέρως χαμηλές, με αποτέλεσμα το ύψος της επιδότησης από το κράτος να ανέρχεται περίπου στο 93%.
Επισημαίνεται, ακόμη, ότι οι τιμές εισιτηρίων είναι ίδιες είτε το δρομολόγιο είναι τον Μάιο, είτε είναι τον Αύγουστο. Δεδομένης της εξασφαλισμένης επιδότησης €5,47εκ., η Σύμβαση δεν δημιουργεί οποιοδήποτε ουσιαστικό κίνητρο στην εταιρεία να επιδιώκει υψηλά ποσοστά πληρότητας. Το κίνητρο επιπλέον αποζημίωσης 6% στις πωλήσεις εισιτηρίων είναι σε απόλυτους αριθμούς πολύ χαμηλό για να αποτελεί ουσιαστικό κίνητρο. Μάλιστα, σημειώνει η ΕΥ, η χαμηλή πληρότητα ενδεχομένως επιφέρει χαμηλότερο λειτουργικό κόστος για την εταιρεία.
Απόκλιση αριθμού εισιτηρίων που εκδόθηκαν και αριθμού επιβατών που ταξίδεψαν
Για τα 32 δρομολόγια της περιόδου Ιουλίου-Αυγούστου 2025, εκδόθηκαν συνολικά 154 περισσότερα εισιτήρια σε σχέση με τον αριθμό των επιβατών που ταξίδεψε. Για την απόκλιση αυτή, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι το Υφυπουργείο δεν λαμβάνει γνώση, ούτε και γνωρίζει την κατάληξη του αντιτίμου των επιπλέον εισιτηρίων. Η μόνη πληροφόρηση που φτάνει στο Υφυπουργείο από τον Ανάδοχο, αφορά τους επιβάτες που πραγματικά ταξίδεψαν, και με βάση τα έσοδα από αυτούς τους επιβάτες υπολογίζεται η επιδότηση του αναδόχου από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Μη ρεαλιστικοί Δείκτες Επίδοσης αναδόχου
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, η Σύμβαση για τα έτη 2022-2024 περιλάμβανε δείκτες επίδοσης σχετικά με την μέση πληρότητα του πλοίου ανά δρομολόγιο, στους 40, 50 και 60 επιβάτες, και συνδέθηκε άμεσα και συμβατικά με τη δυνατότητα παράτασης της διάρκειάς της Σύμβασης, για επιπλέον ένα, δύο και τρία έτη αντίστοιχα. Την περίοδο 2022–2025, ο πραγματικός μέσος όρος ανήλθε στους 173 επιβάτες, με κάλυψη του «ψηλότερου» δείκτη κατά μέσο όρο τα τέσσερα έτη, 288%.
"Τελικά, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, οι δείκτες επίδοσης καθορίστηκαν σε πολύ χαμηλά επίπεδα, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματική ζήτηση, οπότε και δεν αποτέλεσαν ουσιαστικό κίνητρο αύξησης των επιβατών για τον ανάδοχο. Το χαμηλό επίπεδο των δεικτών επίδοσης, οδήγησε σε μια σχεδόν αυτόματη παράταση της Σύμβασης για επιπλέον τρία έτη", διαπιστώνει η ΕΥ, σημειώνοντας ότι το «σχεδόν εγγυημένο» ποσό των €5,47εκ. για την παροχή της υπηρεσίας, αποτελεί για τον ανάδοχο διασφάλιση, και περιορίζει τα οποιαδήποτε ενδεχόμενα κίνητρα του για αύξηση των επιβατών και για βελτίωση της παρεχόμενης υπηρεσίας και εξυπηρέτησης του επιβατικού κοινού.
Αξιολόγηση του Σχεδίου και ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει, συμπερασματικά, ότι από τα πιο πάνω ευρήματα αναδεικνύεται η ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, προκειμένου να διασφαλίζεται η επιβεβαίωση της ορθότητας τόσο οικονομικών όσο και άλλων δεδομένων.
"Το Υφυπουργείο θα πρέπει να επαναξιολογήσει την Υπηρεσία και να λάβει μέτρα και για την υφιστάμενη Σύμβαση ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εξυπηρέτηση του κοινού και το δημόσιο συμφέρον", σημειώνεται στην έκθεση.
Η θαλάσσια σύνδεση δεν θα πρέπει να λειτουργεί απλώς ως μια επιδοτούμενη υπηρεσία, αλλά ως μια αξιόπιστη και ποιοτική υπηρεσία γενικού συμφέροντος, η οποία θα αποφέρει ουσιαστική προστιθέμενη αξία κυρίως στους πολίτες, αλλά και στο κράτος, υπογραμμίζεται. "Μια τέτοια προσέγγιση θα συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση του τουρισμού, τομέα στρατηγικής σημασίας για την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και τη διεθνή εικόνα της Κυπριακής Δημοκρατίας", αναφέρει.
Καταληκτικά, ο Γενικός Ελεγκτής αναφέρει ότι η πολιτική απόφαση για εφαρμογή και συνέχιση του σχεδίου, σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί την υποχρέωση του Υφυπουργείου Ναυτιλίας για λελογισμένη χρήση των δημόσιων πόρων. "Επιβάλλεται άμεση επαναξιολόγηση ώστε, με λιγότερη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών, να εξυπηρετούνται περισσότεροι πολίτες".
ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ
