Η Κύπρος αναδεικνύεται ως παράδειγμα καλής πρακτικής στην πρόσφατη αξιολόγηση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, με δύο πρόσφατες μεταρρυθμίσεις να προβάλλονται ως πρότυπα για άλλα κράτη-μέλη. Την ίδια στιγμή, η συνολική εικόνα στην Ευρώπη εξακολουθεί να αποκαλύπτει σημαντικά κενά στην αντιμετώπιση της διαφθοράς σε ανώτατα επίπεδα διοίκησης και στις αστυνομικές δυνάμεις.
Η Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO) δημοσίευσε την 26η Ετήσια Έκθεση Δραστηριοτήτων της, η οποία καλύπτει το έργο της σε 48 κράτη-μέλη για το 2025, συμπεριλαμβανομένων του Καζακστάν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η έκθεση αναδεικνύει ειδικά τον Νόμο 20(Ι)/2024 της Κύπρου, ο οποίος ρυθμίζει το καθεστώς απασχόλησης και τη νομική θέση των πολιτικών συμβούλων που πλαισιώνουν τους υπουργούς. Η σχετική νομοθεσία καθιστά τον κώδικα δεοντολογίας νομικά δεσμευτικό, με αποτέλεσμα οι παραβιάσεις του να μπορούν να οδηγήσουν σε τερματισμό της σύμβασης εργασίας. Παράλληλα, θεσπίζονται συγκεκριμένες υποχρεώσεις που αφορούν συγκρούσεις συμφερόντων, εμπιστευτικότητα, δώρα και φιλοξενία.
Επιπλέον, ο Νόμος 137(Ι)/2024, που υιοθετήθηκε στις 11 Ιουλίου 2024, επεκτείνει την υποχρέωση δήλωσης περιουσιακών στοιχείων και συμφερόντων και στους συνεργαζόμενους συμβούλους που προσλαμβάνονται κατά την κρίση της κυβέρνησης. Το μητρώο αυτών των συμβούλων και των αρμοδιοτήτων τους δημοσιεύεται πλέον στην ιστοσελίδα της Προεδρίας, ενισχύοντας τη διαφάνεια — ένα μέτρο που η GRECO αξιολόγησε θετικά.
Η Κύπρος έλαβε επίσης εύσημα για την κεντρικοποιημένη ηλεκτρονική πλατφόρμα δημόσιων διαβουλεύσεων, η οποία τέθηκε σε λειτουργία το 2024. Η πλατφόρμα αυτή αντικαθιστά το προηγούμενο κατακερματισμένο σύστημα, όπου οι διαβουλεύσεις δημοσιεύονταν αποσπασματικά σε επιμέρους ιστοσελίδες υπουργείων, δημιουργώντας πλέον ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης για πολίτες και ενδιαφερόμενους φορείς.
Το νέο σύστημα καθορίζει ελάχιστη περίοδο διαβούλευσης τεσσάρων εβδομάδων, προβλέπει την έγκαιρη αναγνώριση των ενδιαφερόμενων μερών, τον ορισμό συντονιστή σε κάθε υπουργείο, καθώς και ετήσια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών, υπό τον συντονισμό της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης.
Η αναγνώριση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αξιολόγησης. Στον τρέχοντα κύκλο παρακολούθησης της GRECO (5ος Κύκλος Αξιολόγησης), εξετάζονται δύο βασικές κατηγορίες: τα υψηλόβαθμα στελέχη της εκτελεστικής εξουσίας, συμπεριλαμβανομένων υπουργών και πολιτικών συμβούλων, και τα σώματα επιβολής του νόμου.
Μέχρι το τέλος του 2025, η διαδικασία συμμόρφωσης της Κύπρου παρέμενε ανοικτή, όπως και σε άλλες χώρες όπως το Αζερμπαϊτζάν, η Τσεχία, η Πορτογαλία και η Ρουμανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, μόλις το 30,8% των συστάσεων προς την κυπριακή κυβέρνηση έχει εφαρμοστεί πλήρως, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις αστυνομικές αρχές είναι 22,2%. Οι περισσότερες από τις υπόλοιπες συστάσεις έχουν εφαρμοστεί μερικώς.
Σε προηγούμενο κύκλο αξιολόγησης (4ος), που αφορούσε βουλευτές, δικαστές και εισαγγελείς, το ποσοστό εφαρμογής είχε φθάσει το 56,3% σύμφωνα με την τελευταία έκθεση συμμόρφωσης του 2023.
Κατά τη διάρκεια του 2025, η GRECO υιοθέτησε 30 εκθέσεις αξιολόγησης και συμμόρφωσης και πραγματοποίησε τέσσερις επιτόπιες επισκέψεις. Παράλληλα, ξεκίνησε τον 6ο Κύκλο Αξιολόγησης, εστιάζοντας στις πολιτικές κατά της διαφθοράς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με πρώτες επισκέψεις σε Εσθονία, Σλοβακία, Λουξεμβούργο και Σλοβενία.
Σε γενικό επίπεδο, η εφαρμογή των συστάσεων του 5ου κύκλου χαρακτηρίζεται ανεπαρκής καθώς πάνω από το ένα τρίτο των συστάσεων προς ανώτατα κυβερνητικά στελέχη παραμένει ανεκπλήρωτο, ενώ μόνο το 22% έχει εφαρμοστεί πλήρως. Η εικόνα είναι ελαφρώς καλύτερη στα σώματα επιβολής του νόμου, όπου το 35% των συστάσεων έχει υλοποιηθεί πλήρως και το 28% παραμένει σε εκκρεμότητα. Σύμφωνα με τη GRECO, αυτό υποδηλώνει σταθερότερη πρόοδο στην ενίσχυση της ακεραιότητας στις αστυνομικές δυνάμεις σε σύγκριση με τους πολιτικά διορισμένους αξιωματούχους.
Ο πρόεδρος της GRECO, Ντέιβιντ Μέγιερ από το Ηνωμένο Βασίλειο, επισημαίνει στον πρόλογο της έκθεσης ότι η πρόληψη της διαφθοράς δεν αποτελεί απλώς ζήτημα χρηστής διοίκησης, αλλά βασικό πυλώνα της ανθεκτικότητας των δημοκρατιών. Τονίζει ότι ισχυρά συστήματα ακεραιότητας είναι απαραίτητα για τη διαφύλαξη των δημοκρατικών θεσμών και της εμπιστοσύνης των πολιτών, ειδικά σε μια περίοδο όπου αυτή δοκιμάζεται και οι γεωπολιτικές εντάσεις εντείνονται.
Τέλος, η έκθεση σημειώνει ότι μέχρι τα τέλη του 2025, 13 κράτη-μέλη της GRECO δεν είχαν ακόμη επικυρώσει τη Σύμβαση Αστικού Δικαίου του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Διαφθορά, παρά τη σημασία της για τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον μη κερδοσκοπικό τομέα.
