Με τη δημοσιοποίηση των διαθέσιμων τουρκοκυπριακών περιουσιών προς εκμίσθωση στην ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, έγινε το πρώτο μεγάλο βήμα προς τη διαφάνεια, καθώς οι εκτοπισμένοι δικαιούχοι έχουν πλέον τη δυνατότητα να ενημερώνονται και να υποβάλλουν αιτήσεις για τη διεκδίκησή τους. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί τρεις δημοσιεύσεις: τον Ιούνιο του 2025, τον Οκτώβριο του 2025 και τον Ιανουάριο του 2026 κατά τις οποίες αναρτήθηκαν συνολικά 114 τουρκοκυπριακές περιουσίες σε όλη την Κύπρο, καταγράφοντας έντονο ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα, οι δημοσιεύσεις αφορούσαν τη μίσθωση 32 κατοικιών, 35 επαγγελματικών υποστατικών, 36 ανοικτών χώρων και 11 γεωργικών κλήρων.
Η μίσθωση των εν λόγω περιουσιών διενεργείται πλέον βάσει σαφών, διαφανών και μετρήσιμων κριτηρίων. Ως αποτέλεσμα, ο Κηδεμόνας αυτών των περιουσιών, δηλαδή ο εκάστοτε υπουργός Εσωτερικών, δεν έχει πλέον την εξουσία να παραχωρεί κατά βούληση τις τουρκοκυπριακές περιουσίες, όπως συνέβαινε στο παρελθόν, γεγονός που συχνά οδηγούσε σε καταχρηστική εφαρμογή αυτού του δικαιώματος. Η νέα νομοθεσία περιορίζει σημαντικά τη διακριτική ευχέρεια του υπουργού, επιτρέποντάς την μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι οποίες προσδιορίζονται ρητά.
Το δεύτερο μεγάλο βήμα προς τη διαφάνεια αναμένεται να γίνει τις αμέσως επόμενες ημέρες, καθώς για πρώτη φορά θα διατεθούν προς μίσθωση προνομιακά τουρκοκυπριακά «φιλέτα» υψηλής εμπορευσιμότητας και αξίας, καθώς και κτήρια σημαντικής αξίας κατόπιν πλειοδοτικής διαδικασίας, όπου μισθωτής θα είναι αυτός που θα προσφέρει το υψηλότερο μίσθωμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», ο πρώτος πλειοδοτικός διαγωνισμός θα διεξαχθεί εντός Φεβρουαρίου και θα ανακοινωθεί εκ των προτέρων από την Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών. Ο πλειοδοτικός διαγωνισμός θα αφορά:
* Τουρκοκυπριακό «φιλέτο» στο κέντρο της Λεμεσού.
* Τουρκοκυπριακό «φιλέτο» στην περιοχή Μακένζι.
* Κτήριο στην εντός των τειχών Λευκωσία.
Η αξιοποίηση των «φιλέτων»
Με στόχο την ορθολογική και διαφανή αξιοποίηση των τουρκοκυπριακών περιουσιών υψηλής εμπορευσιμότητας και αξίας, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε, στις 23/12/2025, την πρόταση του υπουργού Εσωτερικών, Κωνσταντίνου Ιωάννου, για τη δημιουργία Περιοχών Ειδικής Διαχείρισης.
Οι περιοχές αυτές επιλέχθηκαν με αυστηρά και αντικειμενικά κριτήρια, σε συνεργασία με το Τμήμα Πολεοδομίας και το Τμήμα Κτηματολογίου με βάση πολεοδομικά, οικονομικά/εμπορικά ή άλλα ειδικά χαρακτηριστικά. Οι πρώτες Περιοχές Ειδικής Διαχείρισης περιλαμβάνουν την περιοχή Μακένζι και την οδό Πιαλέ Πασιά στη Λάρνακα, την εντός των τειχών Λευκωσία, καθώς και άλλα μεμονωμένα «φιλέτα».
Τα τουρκοκυπριακά τεμάχια και κτήρια που εντάσσονται στις Περιοχές Ειδικής Διαχείρισης και είναι διαθέσιμα προς μίσθωση θα διατίθενται πλέον μόνο μέσω πλειοδοτικής διαδικασίας, η οποία διασφαλίζει πλήρως τη διαφάνεια και αντικαθιστά τις προηγούμενες υποκειμενικές αποφάσεις, με έναν ανοικτό, δημόσιο διαγωνισμό. Όλες οι προσφορές θα υποβάλλονται με βάση προκαθορισμένους όρους, οι οποίοι θα δημοσιοποιούνται σε κάθε προκήρυξη από την Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, εξασφαλίζοντας ότι κάθε δικαιούχος πρόσφυγας έχει ίση ευκαιρία πρόσβασης σε ακίνητα υψηλής εμπορικής αξίας.
Πλέον, επιτρέπεται η μεταβίβαση
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή που εισάγει το νέο νομοθετικό πλαίσιο, που τέθηκε πρόσφατα σε εφαρμογή, αφορά τις τουρκοκυπριακές κατοικίες. Πλέον επιτρέπεται η μεταβίβαση ή η εκχώρηση των δικαιωμάτων της σύμβασης μίσθωσης. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, τα δικαιώματα μπορούν να μεταβιβαστούν σε συγγενείς του, οι οποίοι αναλαμβάνουν πλήρως τη συντήρηση της κατοικίας. Εναλλακτικά, η σύμβαση μίσθωσης μπορεί να εκχωρηθεί σε άλλον πρόσφυγα, ο οποίος θα θεωρείται ότι έχει λάβει τη στεγαστική βοήθεια που δικαιούται.
Σε ό,τι αφορά την επαγγελματική στέγη περιλαμβάνεται διάταξη στη νέα νομοθεσία που επιτρέπει την προσωρινή παραχώρηση της χρήσης της σε άλλον πρόσφυγα για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη. Συγκεκριμένα, σε περιπτώσεις όπου ο μισθωτής αδυνατεί να χρησιμοποιήσει το τουρκοκυπριακό υποστατικό είτε για λόγους υγείας είτε για άλλους προσωπικούς λόγους και επιλέγει να παραχωρήσει τη χρήση του σε άλλον πρόσφυγα, αυτό θα επιτρέπεται κατόπιν έγκρισης του Κηδεμόνα και σύμφωνα με τους όρους που θα θέτει σε κάθε περίπτωση. Επιπλέον, επιτρέπεται η μεταβίβαση της σύμβασης μίσθωσης που αφορά επαγγελματική χρήση σε άλλον πρόσφυγα, και πάλι για χρονική περίοδο που δεν θα υπερβαίνει τα πέντε έτη.
Σε ό,τι αφορά τη γεωργική γη επιτρέπεται η μεταβίβαση της σύμβασης μίσθωσης, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, σε κληρονόμους αποβιώσαντα μισθωτή. Αυτό ισχύει όταν πρόκειται για μόνιμες καλλιέργειες, κτηνοτροφικά υποστατικά ή ξερικές καλλιέργειες που συνδέονται με αναπτυξιακές δραστηριότητες.
Θα πάρουν πίσω τ/κ εξοχικές κατοικίες;
Όσον αφορά τις εξοχικές τουρκοκυπριακές κατοικίες δεν εφαρμόζονται οι ίδιες ρυθμίσεις που ισχύουν για τις τουρκοκυπριακές κατοικίες μόνιμης διαμονής. Ένα μεγάλο μέρος αυτών των εξοχικών κατοικιών είχε παραχωρηθεί πριν από πολλά χρόνια σε μεγάλο αριθμό μη προσφύγων, με στόχο να αποφευχθεί η εγκατάλειψή τους. Στα διάφορα σχέδια που επεξεργάζεται το Υπουργείο Εσωτερικών θα επαναξιολογηθεί κάθε προηγούμενη μίσθωση για αυτές τις κατοικίες, οι οποίες παρέχονται σήμερα σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές.
Όπως μας λέχθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών: «Στις περιπτώσεις όπου έχει διαπιστωθεί ότι οι χρήστες των εξοχικών κατοικιών έχουν ήδη αποσβέσει την όποια επένδυση ή δαπάνη υπέβαλαν, θα αποφασιστεί κατά πόσο θα παραχωρηθεί δικαίωμα περαιτέρω κατοχής ή αν θα γίνει ανάκτηση της περιουσίας. Στη συνέχεια, θα επαναξιολογηθεί η χρήση της κατοικίας και θα αποφασιστεί αν θα δοθεί ξανά ως εξοχική ή αν μπορεί να διατεθεί ως μόνιμη κατοικία».
Οι τ/κ περιουσίες σε αριθμούς
* Οι τουρκοκυπριακές περιουσίες καταλαμβάνουν περίπου το 10% των ελεύθερων περιοχών, με εκτιμώμενη αξία γύρω στα €6,1 δισ., βάσει των τιμών της γενικής εκτίμησης του 2018.
* Από το σύνολο των τουρκοκυπριακών περιουσιών, το 23% αφορά μόνιμες κατοικίες, το 6% εξοχικές κατοικίες, το 14% επαγγελματικά υποστατικά, το 43% γεωργικούς κλήρους και το 14% άλλους ανοιχτούς χώρους.
* Σήμερα υπάρχουν 20.093 ενεργές συμβάσεις μίσθωσης εκ των οποίων το 86,5% αφορά πρόσφυγες, ενώ το υπόλοιπο 13,5% έχει συναφθεί μεταξύ του Κηδεμόνα και άλλων κρατικών φορέων, οργανισμών ή μη προσφύγων.
* Τα έσοδα που εισπράχθηκαν από τη μίσθωση των τουρκοκυπριακών περιουσιών το 2025 ανήλθαν σε €6,5 εκατ. περίπου.
