Για χρόνια η Λάρνακα παρέμενε στο περιθώριο της μεγάλης αναπτυξιακής δραστηριότητας που χαρακτήριζε άλλες πόλεις της Κύπρου, ιδιαίτερα τη Λεμεσό και την Πάφο. Παρά το γεγονός ότι διαθέτει το κύριο αεροδρόμιο της χώρας και ένα μακρύ παραλιακό μέτωπο, η Λάρνακα δεν γνώρισε τις ίδιες μεγάλες επενδύσεις και αστικές μεταμορφώσεις. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η εικόνα φαίνεται να αλλάζει. Έργα ανάπλασης στο ιστορικό εμπορικό κέντρο, παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, έργα υποδομών, νέοι χώροι πρασίνου, μεταφορά των υποδομών πετρελαιοειδών από το παραλιακό μέτωπο και αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον συνθέτουν ένα νέο τοπίο για τη Λάρνακα.
Ο «Π» καταγράφει τις αλλαγές αυτές, στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης έρευνας, με το πρώτο μέρος να επικεντρώνεται στην προσπάθεια αναβίωσης του ιστορικού εμπορικού κέντρου της πόλης. Στόχος των έργων η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, η επαναφορά της οικονομικής δραστηριότητας στην καρδιά της πόλης, αλλά και η μετατροπή της σε ανταγωνιστικό τουριστικό προορισμό.
Ιστορικό, εμπορικό κέντρο
Σημαντικές παρεμβάσεις βρίσκονται σε εξέλιξη στο ιστορικό εμπορικό κέντρο της Λάρνακας, με έργα που αφορούν τις πλατείες Αλκής και Ακροπόλεως, την οδό Γρηγόρη Αυξεντίου, καθώς και βασικούς εμπορικούς δρόμους όπως η Ερμού και η Ζήνωνος Κιτιέως. Το έργο ανάπλασης των πλατειών Ακροπόλεως και Αλκής περιλαμβάνει αναβάθμιση των οδικών συμβολών και των γύρω δρόμων, αύξηση του πρασίνου, εγκατάσταση υδάτινου στοιχείου και τοποθέτηση σύγχρονου αστικού εξοπλισμού, με στόχο την αισθητική και λειτουργική αναβάθμιση της περιοχής, αλλά και την ασφαλή διακίνηση πεζών και οχημάτων. Όπως ανέφερε στον «Π» ο δήμαρχος της Λάρνακας, Ανδρέας Βύρας, το έργο βρίσκεται πλέον στην τέταρτη και τελευταία φάση υλοποίησης και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Ιουνίου.
Παράλληλα προχωρά το πρόγραμμα ΑΜΕΑ ΙΙ, το οποίο αφορά τη β’ φάση της ανάπλασης δρόμων και τη βελτίωση της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία στο αστικό κέντρο της Λάρνακας. Περιλαμβάνει ανακατασκευή δρόμων, διαπλάτυνση πεζοδρομίων, αναβάθμιση υποδομών και τοποθέτηση νέων στοιχείων αστικού εξοπλισμού. Οι παρεμβάσεις αφορούν τις οδούς Ερμού, Ζήνωνος Κιτιέως, Γαλιλαίου, Νικολάου Ρώσου, ΝΔ Δημητρίου, Κοσμά Λυσιώτη, Ευανθίας Πιερίδου, Φίλιου Ζαννέτου και Ευρυβιάδου. Η Ζήνωνος Κιτιέως αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 μέχρι το σημείο του Atrium Zenon, ενώ η πλήρης ολοκλήρωση του έργου τοποθετείται στις αρχές του 2027. Ο δήμαρχος μάλιστα εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων θα ολοκληρωθεί νωρίτερα. «Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 ουσιαστικά θα τελειώσει το εμπορικό κέντρο».
Οι παρεμβάσεις στοχεύουν στη δημιουργία ενός πιο φιλικού δημόσιου χώρου για πεζούς και άτομα με αναπηρία, ο οποίος «θα αλλάξει πάρα πολύ την όψη αλλά την ουσία που αφορά τη βιώσιμη κινητικότητα», πρόσθεσε ο δήμαρχος. «Θα φυτευθούν πάνω από 200 δέντρα. Ήδη φυτεύτηκαν αρκετά στα σημεία που ολοκληρώθηκαν τα έργα», δήλωσε, εξηγώντας πως θα προστεθούν τέντες με «στόχο τη σκίαση εκεί όπου δεν μπορούν να μπουν δέντρα, σε ένα πολύ μεγάλο μέρος της Ζήνωνος Κιτιέως και της Ερμού».
Ποδηλατόδρομοι και λεωφορειολωρίδες
Παράλληλα με τις αστικές αναπλάσεις προωθείται και το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, προβλέπεται η ποιοτική αναβάθμιση περισσότερων από 15 βασικών λεωφόρων και οδών της Λάρνακας, καθώς και η δημιουργία περίπου 30 χιλιομέτρων ποδηλατολωρίδων και περίπου 11 χιλιομέτρων λεωφορειολωρίδων. Οι σχεδιασμοί βασίζονται στην αναδιάταξη των υφιστάμενων οδικών διατομών και περιλαμβάνουν μονοδρομήσεις, μείωση οχηματικών λωρίδων σε κύριες λεωφόρους, φυτεύσεις δέντρων, ανακατασκευή οδοστρώματος και αναβάθμιση πεζοδρομίων.
Το έργο, προϋπολογισμού ύψους €18 εκατ., υλοποιείται από το Τμήμα Δημοσίων Έργων με τη στήριξη και συνεργασία του Δήμου Λάρνακας και Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης.
«Ήδη ξεκίνησε από την περιοχή του κυκλικού κόμβου του Καλού Χωριού και απλώνεται προς τις Καμάρες ως πρώτη φάση. Τώρα ξεκινά και η δεύτερη φάση στην περιοχή Νίκου και Δέσποινας Παττίχη», εξήγησε ο δήμαρχος. Η διάρκεια του έργου εκτιμάται στους 18 μήνες, αν και ενδέχεται να φτάσει τους 20-22 μήνες μέχρι την ολοκλήρωσή του. «Είχαμε άποψη και κάναμε κάποιες αλλαγές στον αρχικό σχεδιασμό, αλλά είναι ένα έργο το οποίο θα επιβλέπουμε να υλοποιηθεί σωστά», τόνισε ο δήμαρχος. Στόχος του έργου είναι να καταστεί η πόλη πιο φιλική προς εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης, όπως «ποδήλατα, πεζούς και λεωφορεία».
Park and ride
Παράλληλα προωθείται και η δημιουργία δύο χώρων park and ride, στη Ριζοελιά και στο Καλό Χωριό, τα οποία «είναι σε εξέλιξη και ήδη χτίζονται». Ο δήμαρχος σημειώνει ότι η αλλαγή στη χρήση των μέσων μεταφοράς απαιτεί χρόνο. «Θέλει πάρα πολλή δουλειά ακόμη για να αλλάξει η νοοτροπία, το να χρησιμοποιούμε τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς», είπε χαρακτηριστικά, αλλά με τα εν λόγω γίνεται η αρχή.
Παττίχειο πάρκο και αλυκή
Στον σχεδιασμό της πόλης περιλαμβάνονται επίσης παρεμβάσεις που αφορούν τη δημιουργία και αναβάθμιση δημόσιων χώρων πρασίνου. Όσον αφορά το έργο αναβάθμισης του Παττίχειου πάρκου προβλέπεται κατασκευή υπερυψωμένης γέφυρας, η οποία έχει σχεδόν ολοκληρωθεί, δημιουργία σημείων θέασης, ανοικτό γυμναστήριο, χώροι ψυχαγωγίας, παιδότοπος, βοτανικό πάρκο και διαδρομές για περπάτημα και ποδηλασία. Το έργο, κόστους €6,8 εκατ., υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος πολιτικής συνοχής «ΘΑλΕΙΑ 2021–2027» και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2026.
Στην περιοχή της αλυκής προωθείται επίσης η δημιουργία Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και Ενημέρωσης στον χώρο του παλιού λεπροκομείου, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού για το πάρκο αλυκών. «Ήδη τελείωσε ο αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, κατοχυρώθηκε στην ομάδα των μελετητών και υπολογίζουμε ότι σε ένα με ενάμιση χρόνο θα μπορούμε να βγάλουμε προσφορές για εργολάβο», ανέφερε ο Ανδρέας Βύρας. Το έργο συνδέεται με το διαχειριστικό σχέδιο της αλυκής και στοχεύει στην περιβαλλοντική ενημέρωση των επισκεπτών αλλά και στη βελτίωση της πρόσβασης στο μονοπάτι της φύσης.
Τα περισσότερα υφιστάμενα κτήρια στον χώρο αναμένεται να κατεδαφιστούν λόγω παλαιότητας και παρουσίας αμιάντου στην υποδομή τους, «εκτός από ένα που χρησιμοποιείται από την εκκλησία, μέχρι να καταφέρουμε να χτίσουμε κάτι καινούργιο. Δεν μπορούν να σωθούν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος. Σημείωσε δε ότι υπήρξε συνεννόηση με την εκκλησιαστική επιτροπή και τους κατοίκους της περιοχής. «Βρεθήκαμε με την εκκλησιαστική επιτροπή και τους γείτονες, τους εξηγήσαμε και συμφωνήσαμε ότι τουλάχιστον αυτό που χρησιμοποιείται από την εκκλησία θα μείνει μέχρι να χτιστεί κάτι καινούργιο. Σε ό,τι έργο κάνουμε βρίσκουμε εμπόδια. Κάθε έργο προκαλεί μια όχληση, μια αναταραχή», πρόσθεσε, σημειώνοντας πως παρά τις δυσκολίες που συχνά συνοδεύουν τέτοια έργα, οι παρεμβάσεις προχωρούν.
Παραλιακό μέτωπο
Σε ό,τι αφορά το παραλιακό μέτωπο των Φοινικούδων, προς το παρόν δεν βρίσκονται σε εξέλιξη έργα ανάπλασης. «Τώρα αυτό που προέχει είναι να δούμε ακριβώς πώς προχωρά η ανάπτυξη του λιμανιού και της μαρίνας», ανέφερε ο κ. Βύρας. Σε μεταγενέστερο στάδιο αναμένεται να εξεταστεί η προκήρυξη νέου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για συνολική ανάπλαση των Φοινικούδων.
Στην περιοχή του Μακένζι αναμένεται η πανεπιστημιακή παρουσία του ΤΕΠΑΚ, ενώ ο δήμος προωθεί μελέτη για την αναβάθμιση των δημόσιων χώρων της περιοχής. «Ήδη είμαστε στη διαδικασία να βάλουμε μελετητή για να αναπλάσουμε τους εξωτερικούς χώρους, τα πεζοδρόμια, τα πλακόστρωτα και τον φωτισμό».
Στον σχεδιασμό της πόλης περιλαμβάνεται επίσης η αναβίωση του παλιού κινηματογράφου Ρεξ, στο πλαίσιο της υποψηφιότητας της Λάρνακας για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2030.
Υποδομές που θωρακίζουν την πόλη
Παράλληλα με τις αστικές παρεμβάσεις προχωρούν και έργα υποδομών, όπως τα αντιπλημμυρικά έργα στην περιοχή των Καμάρων, υπό την επιτήρηση του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λάρνακα.
«Είναι ένα σημαντικό έργο για το οποίο παλέψαμε πάρα πολύ να γίνει», ανέφερε ο δήμαρχος.
Ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λάρνακας Άγγελος Χατζηχαραλάμπους, μιλώντας στον «Π», σημείωσε ότι τα έργα αυτά έχουν ήδη ενισχύσει την προστασία της πόλης.
«Νιώθω πολύ πιο ασφαλής για τη Λάρνακα. Σαφέστατα θωρακίσαμε σε μεγάλο βαθμό την πόλη μας, με έργα πέραν των 50 εκατομμυρίων».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο στις Καμάρες στόχευε να ολοκληρωθεί το 2027, αλλά αναμένεται να παραδοθεί έξι μήνες νωρίτερα.
Παράλληλα σχεδιάζεται και η επόμενη φάση αντιπλημμυρικών έργων που θα επεκταθεί προς την Αραδίππου.
Από την πόλη των κατοίκων στην πόλη των επισκεπτών
Όλες αυτές οι παρεμβάσεις που παρουσιάζουμε δεν αφορούν μόνο τη βελτίωση της καθημερινότητας των κατοίκων της Λάρνακας. Η αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και του ιστορικού κέντρου συνδέεται και με τη συνολική προσπάθεια της πόλης να ενισχύσει την παρουσία της στον τουριστικό χάρτη της Κύπρου.
13 νέα μπουτίκ ξενοδοχεία
Τα τελευταία χρόνια η Λάρνακα καταγράφει σημαντική αύξηση στον τουρισμό, κάτι που συνδέεται και με την ανάπτυξη ξενοδοχείων μπουτίκ στο κέντρο της πόλης. «Η Λάρνακα έχει εκτοξευθεί σε θέματα τουρισμού τα τελευταία χρόνια. Είναι ο νούμερο τρία προορισμός πλέον μετά την Πάφο και την Αγία Νάπα», ανέφερε ο Ανδρέας Βύρας, προσθέτοντας πως «δεχόμαστε σχεδόν ολόχρονο τουρισμό». Σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν ήδη δοθεί περίπου 13 νέες άδειες για ξενοδοχεία μπουτίκ. Τα νέα ξενοδοχεία συγκεντρώνονται κυρίως στο κέντρο της πόλης. «Είναι πολλά που χτίζονται στο κέντρο της πόλης γιατί είναι πάρα πολύ βολικό. Βολεύει ο περίπατος, η θάλασσα, με τα πόδια μπορείς να πας παντού», επεσήμανε.
Την ίδια στιγμή, τόσο ο δήμος όσο και οι επιχειρηματικοί φορείς αναγνωρίζουν ότι το ιστορικό εμπορικό κέντρο επηρεάστηκε από τη λειτουργία του Metropolis Mall. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το εμπορικό κέντρο ήταν η ανέγερση του mall», σημείωσε ο δήμαρχος. Ανάλογη εικόνα δίνει και ο πρόεδρος του ΕΒΕ Λάρνακας Νάντης Αντωνίου. «Σίγουρα επηρέασε το κέντρο της πόλης», δήλωσε στον «Π», σημειώνοντας ότι οι αναπλάσεις ενδέχεται να αλλάξουν θετικά τον χαρακτήρα της περιοχής. «Ίσως αλλάξει ο χαρακτήρας της πόλης, να αυξηθούν οι χώροι εστίασης και τα τουριστικά καταστήματα λόγω τουρισμού». Ο ίδιος εκτιμά ότι η ανάπτυξη ξενοδοχείων μπουτίκ στο κέντρο μπορεί να συμβάλει στην επαναφορά ζωής στην περιοχή.
Λιανικό εμπόριο
Ο δήμαρχος από την πλευρά του εξήγησε πως στόχος της αναβίωσης του κέντρου είναι μαζί με τα ξενοδοχεία να επανέλθουν και τα καταστήματα στον ισόγειο χώρο των υποστατικών όπου υπάρχουν βιτρίνες. «Η ιδέα του δήμου μπορεί να βοηθήσει. Δεν ανακαλύψαμε τον τροχό, σε άλλες χώρες ήδη δουλεύει το διπλό σύστημα εμπορικού κέντρου και mall», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Αντωνίου.
Την εικόνα αυτή συμπληρώνουν και τα στοιχεία που παρουσιάζει ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λάρνακας Άγγελος Χατζηχαραλάμπους. «Υπάρχουν πέραν των 25 αιτήσεων στην επαρχία Λάρνακας συνολικά, σε πόλη και επαρχία», ανέφερε για τις αιτήσεις ξενοδοχειακών αναπτύξεων.
Παρά τις αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη, οι τοπικοί φορείς εκτιμούν ότι η πόλη βρίσκεται σε μια φάση μετάβασης προς θετική κατεύθυνση. «Αν προχωρήσουμε και με το έργο της μαρίνας θα είναι καλύτερα τα πράγματα. Η Λάρνακα έχει μέλλον», κατέληξε ο πρόεδρος του ΕΒΕ Λάρνακας Νάντης Αντωνίου.
Το δημαρχείο μετακομίζει στο παλιό νοσοκομείο
Στον νέο σχεδιασμό της πόλης περιλαμβάνεται και η μεταφορά του Δημαρχείου Λάρνακας στον χώρο του παλιού νοσοκομείου. Το έργο, εκτιμώμενου κόστους €9 εκατ. προβλέπει αποκατάσταση και συντήρηση υφιστάμενων οικοδομών, τόσο διατηρητέων όσο και μη, κατεδάφιση μη διατηρητέων κτηρίων και δημιουργία νέων κατασκευών για τη στέγαση των υπηρεσιών του δήμου. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης διαμόρφωση και τοπιοτέχνηση των εξωτερικών χώρων, δημιουργία πλατείας, χώρους πρασίνου και χώρους στάθμευσης.
Η απόφαση για τη μεταφορά του δημαρχείου επαναβεβαιώθηκε από το δημοτικό συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου, ενώ όπως είπε ο δήμαρχος, «υπολογίζουμε ότι σε περίπου τρεις μήνες θα υπογράψουμε τη συμφωνία με τον εργολάβο». Οι υπηρεσίες του ΟΚΥπΥ έχουν ήδη μεταφερθεί στη νέα πτέρυγα του νοσοκομείου Λάρνακας, ενώ το Υγειονομείο στεγάζεται πλέον σε ενοικιαζόμενο κτήριο.
Η μεταφορά του δημαρχείου, σύμφωνα με τον δήμαρχο, κρίνεται αναγκαία, γιατί στις Φοινικούδες, όπου και βρίσκεται σήμερα, «δεν είναι καθόλου βολικό για τους πολίτες, δεν εξυπηρετεί τις ανάγκες ενός δημαρχείου και χάνουμε πολλά έσοδα». Το υφιστάμενο κτήριο αναμένεται να αξιοποιηθεί εμπορικά και θα αποτελέσει «ένα σημαντικό έσοδο για μελλοντικές γενιές».
