Ενθαρρυμένοι από τις ποσότητες εισροών νερού στα φράγματα, τα οποία σε αντίθεση με την περσινή χρονιά (24%) πλησιάζουν, όπως διαφαίνεται, το 40% της πληρότητας, αλλά και από την ένταξη νέων κινητών μονάδων αφαλάτωσης στο σύστημα ύδρευσης, οι γεωργοί ζητούν επιπλέον ποσότητες νερού, μέσω αναθεώρησης της απόφασης του Υπουργικού τον περασμένο Ιανουάριο για την κατανομή του νερού για το 2026. Την ίδια ώρα είναι καταγεγραμμένη η δυσφορία των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης για τη μείωση 10% στην παροχή νερού, με αποτέλεσμα να ετοιμάζουν και αυτοί νέα αιτήματα. Υπενθυμίζεται ότι με βάση την εικόνα που παρουσίαζαν το 2025 τα φράγματα, η κυβέρνηση αποφάσισε στις αρχές του 2026 να παραχωρηθούν στην άρδευση 22,2 εκατ. κ.μ. (από 33 εκατ. κ.μ. πέρσι) και στην ύδρευση 103,4 εκατ. κ. μ. (από 114 εκατ. κ.μ. το 2025), δηλαδή μείωση 33% στην πρώτη ομάδα και 10% στη δεύτερη.
Συνέρχεται η ΣΕΔΥ
Όλα θα κριθούν μετά το Πάσχα, στη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ) στις 24 Απριλίου, όταν ενόψει της λήξης του υδρολογικού έτους 2026, το Τμήμα Αναπτύξως Υδάτων, το οποίο επεξεργάζεται σενάρια σε βάθος τριετίας, θα ενημερώσει όλους τους εμπλεκόμενους για την υδατική εικόνα του νησιού και την ενδεδειγμένη υδατική πολιτική. Οι αγροτικές οργανώσεις θα προσέλθουν στη συζήτηση με την κοινή απαίτηση για παραχώρηση, στο μέτρο του δυνατού, μικρών ποσοτήτων νερού σε ορισμένες δενδρώδεις καλλιέργειες, όπως οι ελιές και τα εσπεριδοειδή, αλλά και για ανοιχτές καλλιέργειες, όπως της πατατοκαλλιέργειας μέσω του Νοτίου Αγωγού (ύψους 2-3 εκατ. τόνων νερού). Την ίδια ώρα δεν θα αποδεχτούν παραμονή της παροχής νερού στα περσινά επίπεδα, για δενδρώδεις καλλιέργειες σε περιοχές όπου έχουν υπερχειλίσει φράγματα.
ΕΟΑ και 10%
Από την πλευρά τους, οι πρόεδροι των ΕΟΑ θα συνεδριάσουν στις 15 Απριλίου, για να αποφασίσουν από κοινού τις εισηγήσεις τους προς τη ΣΕΔΥ. Όπως δήλωσε στον «Π» ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λευκωσίας, Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης, μία θέση του ΕΟΑ Λευκωσίας, που θα τεθεί προς συζήτηση αφορά «τη μονομερή άδικη απόφαση του αρμόδιου Υπουργείου για τη μείωση 10% της παροχής νερού σε όλες τις επαρχίες οριζόντια, χωρίς καμία διαφοροποίηση ανά Επαρχία, απόφαση, η οποία στερείται της απαιτούμενης τεχνοκρατικής αιτιολόγησης και ιστορικής τεκμηρίωσης». Σημείωσε ότι «θα ήταν πιο λογικό και δίκαιο το Υπουργείο να λάβει υπόψη το ποσοστό της μείωσης ανά Επαρχία, δηλαδή όσο μικρότερη είναι η ποσόστωση του ατιμολόγητου νερού επί του ολικού νερού κατανάλωσης, τόσο μικρότερη θα έπρεπε να είναι και η μείωση που ζητείται ανά επαρχία. Η Λευκωσία έχει 20% ποσόστωση ατιμολόγητου νερού. Αξιοσημείωτο επίσης το γεγονός ότι η επαρχία Λευκωσίας δεν διαθέτει εναλλακτικές πηγές νερού και κατ’ επέκταση η μείωση κατά 10% στο κρατικό δίκτυο ισοδυναμεί με περίπου 10% στην πράξη. Άλλες επαρχίες μπορούν να ενισχύσουν την υδροδότηση τους μέσω άλλων πηγών, γεωτρήσεων ή υδατοφραγμάτων».
Πρόβλημα τριετίας
Πόσο εύκολο όμως είναι για το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, το οποίο με βάση τη νομοθεσία, είναι το καθ’ ύλην αρμόδιο Τμήμα για να παρουσιάσει τα δεδομένα στη ΣΕΔΥ, να συναινέσει σε αιτήματα που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τις θετικές προοπτικές που διανοίγονται από τη φετινή συγκέντρωση νερού στα φράγματα; Την ίδια ώρα που υφίσταται στοχοποίηση για κακοδιαχείριση, λόγω λανθασμένων πολιτικών αποφάσεων του παρελθόντος;
«Δεν προβλέπεται να έχουμε δραματικές αλλαγές στους σχεδιασμούς μας. Και κυρίως ο λόγος είναι γιατί εξακολουθούμε να έχουμε πρόβλημα στην τριετία, την ίδια ώρα που υπάρχει η αβεβαιότητα της εισροής στα φράγματα», δήλωσε στον «Π» η διευθύντρια του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, Ηλιάνα Τόφα-Χριστίδου, σπεύδοντας να εξανεμίσει τη δημιουργία εντυπώσεων για αλόγιστες χαλαρώσεις στην υδατική πολιτική. Όπως εξήγησε, «πρέπει να διαφυλάξουμε αποθέματα για την επόμενη και τη μεθεπόμενη χρονιά, για να μη βρεθούμε στα ίδια επίπεδα του παρελθόντος».
Τα σενάρια του ΤΑΥ
Απέναντι στα αιτήματα του γεωργικού κόσμου για παραχώρηση μικρών ποσοτήτων νερού για συγκεκριμένες καλλιέργειες και περιοχές, η κα Τόφα-Χριστίδου σχολίασε ότι αυτό δεν αποκλείεται, είναι στα σενάρια τα οποία εξετάζουν. Ωστόσο, για να δώσουν οριστικές και ξεκάθαρες απαντήσεις, θέλουν να είναι προηγουμένως 100% βέβαιοι ότι αυτές οι παραχωρήσεις δεν θα δημιουργήσουν πρόβλημα στην τριετία. Αναφέρθηκε και σε περιοχές. «Επειδή τα πλείστα φράγματα του Νότιου Αγωγού είναι συνδεδεμένα, και είναι ο κορμός της ύδρευσης, βλέπω ιδιαίτερα δύσκολο να γίνουν αλλαγές για αυτήν την περιοχή, μέχρι αδύνατο. Για άλλες περιοχές ενδεχομένως να υπάρξουν», είπε. Ενδεικτικά αναφέρθηκε στο Διαμέρισμα της Πόλης Χρυσοχούς, όπου έγιναν υπερχειλίσεις φραγμάτων. «Αυτά έχουν μία ιδιαιτερότητα, για αυτες τις περιοχές μπορεί να αλλάξουν κάποια δεδομένα. Αλλά στο σύστημα του Νότιου Αγωγού δεν μπορούμε», ανέφερε.
Για περιοχές όπου έγιναν υπερχειλίσεις φραγμάτων μπορεί να αλλάξουν κάποια δεδομένα για την άρδευση, αλλά στο σύστημα του Νότιου Αγωγού, υπάρχει μεγάλος σκεπτικισμός στο ΤΑΥ. Οι συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες ύδρευσης, με 5-6% αύξηση κάθε χρόνο, δεν επιτρέπουν αλλαγές στην ύδρευση.
Αίτημα για την πατάτα
Από την πλευρά των αγροτικών οργανώσεων, ο γενικός γραμματέας του Παναγροτικού, Τάσος Γιαπάνης, δήλωσε στον «Π» ότι θα προσέλθουν στη σύσκεψη της ΣΕΔΥ, για να ζητήσουν, στο μέτρο των δυνατοτήτων, αύξηση στην ποσότητα νερού για καλλιέργειες όπως είναι οι ελιές και τα εσπεριδοειδή. Την ίδια ώρα φαίνεται ότι οι αγροτικές οργανώσεις έχουν διαφορετική προσέγγιση με το ΤΑΥ, όσον αφορά τη διάθεση νερού μέσω του Νότιου Αγωγού. Σύμφωνα με τον κ. Γιαπάνη θα ζητήσουν 2-3 εκατ. τόνοι νερού για την πατατοκαλλιέργεια στα Κοκκινοχώρια, υπενθυμίζοντας ότι σε άλλες χρονιές δίνονταν 13 εκατ. τόνοι νερού. Για να επιχειρηματολογήσει υπέρ της αλλαγής δεδομένων στον Νότιο Αγωγό, ο οποίος επηρεάζει τη μεγάλη παραγωγή και τις εξαγωγές πατάτας, σημείωσε ότι «οι πατατοπαραγωγοί, το Συμβούλιο Πατατών, η ΣΕΔΙΓΕΠ και οι ιδιώτες έμποροι έχουν ήδη υπογεγραμμένα διετή και πενταετή συμβόλαια με εμπόρους του εξωτερικού, στους οποίους, όπως είπε, δεν μπορούν να αρνηθούν την παράδοση πατατών με τη δικαιολογία της έλλειψης νερού».
Ο πρόεδρος της Παναγροτικής Ένωσης Κύπρου (ΠΕΚ), Χρίστος Παπαπέτρου, ανέφερε στον «Π» ότι «η υδατική εικόνα είναι καλύτερη απ’ ό,τι αναμενόταν, συνεπώς θα ζητήσουμε επιπλέον ποσότητα νερού». Σημείωσε ότι μπορεί να δοθεί νερό για ορισμένες δενδρώδεις καλλιέργειες. Η λειτουργία των νέων μονάδων αφαλάτωσης ευνοεί, όπως εκτιμά, τις παραχωρήσεις ποσοτήτων νερού στους γεωργούς, διότι, σημείωσε, θα χρησιμοποιούνται λιγότερες ποσότητες νερού από τα φράγματα για διύλιση και παροχή πόσιμου νερού.
Κάλεσμα σε κοινό και ΕΟΑ
Απέναντι σε αιτήματα για αύξηση των ποσοστών νερού στην ύδρευση, η διευθύντρια του ΤΑΥ τόνισε ότι πρέπει όλοι να κατανοήσουν τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες. Τα τελευταία χρόνια, σημειώνεται 5-6% ετήσια αύξηση. «Όταν σήμερα οι ανάγκες αυτές βρίσκονται στα 115 εκατ. κ. μ. νερού, τον επόμενο χρόνο θα προστεθούν περίπου 5 εκατ. κ. μ.», εξήγησε. Ερωτηθείσα για τους λόγους, αναφέρθηκε στο τρίπτυχο των αυξημένων αναγκών από πλευράς καταναλωτών, στην πτυχή των απωλειών ή του ατιμολόγητου νερού και στην υπερκατανάλωση ή σπατάλη. Για τα δύο τελευταία, τόνισε ότι είναι πυλώνες για τους οποίους εργάζονται. Για τη μείωση 10% στην παροχή νερού στους ΕΟΑ, ανέφερε ότι για να καλυφθεί αυτό το ποσοστό γίνονται προσπάθειες με τους ΕΟΑ, μέσω ορθολογικής χρήσης του νερού. Σε αυτό το πλαίσιο, σημείωσε, θα διανεμηθούν στο επόμενο διάστημα δωρεάν ακροφύσια στους πολίτες, για να τα εγκαταστήσουν στο σπίτι. «Θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα ανταποκριθούν και οι δύο, δηλαδή και ο κάθε καταναλωτής και οι ΕΟΑ, στο κάλεσμα και στην προσπάθεια για ορθολογική χρήση, για να μην προκύψουν προβλήματα με περικοπές», είπε.
