Έρευνες που έχουν δημοσιευτεί στο Nature και σε βάσεις δεδομένων της National Library of Medicine προειδοποιούν ότι μια υπερβολικά σύντομη λανθάνουσα φάση ύπνου μπορεί να αντανακλά έναν εγκέφαλο στα όριά του.
Η βασική έννοια είναι η λανθάνουσα φάση έναρξης του ύπνου, δηλαδή ο χρόνος που μεσολαβεί από τη στιγμή που σβήνει το φως έως ότου ο εγκέφαλος εισέλθει στο πρώτο στάδιο ξεκούρασης. Σύμφωνα με το Sleep Foundation, το φυσιολογικό για υγιείς ενήλικες κυμαίνεται μεταξύ 10 και 18 λεπτών, ένα περιθώριο που επιτρέπει στο νευρικό σύστημα να πραγματοποιήσει μια προοδευτική μετάβαση.
Όταν αυτό το διάστημα μειώνεται συστηματικά κάτω από τα οκτώ λεπτά, οι ειδικοί μιλούν για παθολογική υπνηλία. Αν ο εγκέφαλος «σβήνει» σε λιγότερο από πέντε λεπτά, τα στοιχεία δείχνουν σοβαρή στέρηση ύπνου, μια κατάσταση συγκρίσιμη, ως προς τον κίνδυνο, με τη χρόνια αϋπνία.
Ο εγκέφαλος δεν κοιμάται, καταρρέει
Από τη σκοπιά της χρονοβιολογίας, το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως κατάσταση ομοιοστατικής υπερδιεγερσιμότητας. Ύστερα από εβδομάδες ή μήνες ανεπαρκούς ύπνου, ο οργανισμός συσσωρεύει ένα χρέος ύπνου, το οποίο αποπληρώνεται απότομα μόλις παρουσιαστεί η παραμικρή ευκαιρία για ξεκούραση.
Μακριά από την έννοια της αποδοτικότητας, ο στιγμιαίος ύπνος αποτελεί σήμα συναγερμού. Μελέτες που επικαλείται το Sleep Foundation και ανασκοπήσεις στο PMC συνδέουν αυτές τις εξαιρετικά σύντομες λανθάνουσες φάσεις με μεταβολικές διαταραχές, μειωμένη γνωστική απόδοση και ελλείμματα προσοχής που μπορεί να αποβούν κρίσιμα σε δραστηριότητες όπως η οδήγηση.
Το πρόβλημα επιτείνεται επειδή η υποκειμενική αντίληψη συχνά απατά. Πολλοί άνθρωποι με χρέος ύπνου δεν αισθάνονται ιδιαίτερα κουρασμένοι, όμως ο εγκέφαλός τους εισέρχεται σε ακούσιους μικρο-ύπνους. Αυτή η σιωπηλή αποσύνδεση εξηγεί γιατί οι ειδικοί επιμένουν στη μέτρηση και όχι μόνο στις ερωτήσεις.
Διάγνωση και προειδοποιητικά σημάδια
Για την αξιολόγηση αυτών των κινδύνων χρησιμοποιούνται εξετάσεις όπως το multiple sleep latency test και η πολυυπνογραφία, που επιτρέπουν την παρατήρηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος εισέρχεται στα στάδια του ύπνου. Μια μέση λανθάνουσα φάση μικρότερη των οκτώ λεπτών σε αυτές τις δοκιμασίες θεωρείται μη φυσιολογική και κατευθύνει προς διαταραχές όπως η υπερυπνία.
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι το να αποκοιμιέται κανείς γρήγορα δεν σημαίνει ότι κοιμάται καλά. Η ποιότητα της ξεκούρασης εξαρτάται από την ολοκλήρωση των κύκλων και από τη σωστή αρχιτεκτονική του ύπνου. Όταν αυτό το σημάδι επιμένει, ο έλεγχος της υγιεινής του ύπνου και ο αποκλεισμός παθολογιών όπως η άπνοια είναι απαραίτητα για την προστασία της εγκεφαλικής υγείας.
Πηγή: iefimerida.gr
