Τουλάχιστον δύο υψηλόβαθμοι βουλευτές του Εργατικού Κόμματος εξετάζουν το ενδεχόμενο να διεκδικήσουν την ηγεσία, προκειμένου να αποτρέψουν το ενδεχόμενο ο Άντι Μπέρναμ να γίνει πρωθυπουργός χωρίς ουσιαστική εσωκομματική αναμέτρηση, σύμφωνα με το BBC.
Ο πρώην υφυπουργός Άμυνας Άλ Καρνς δήλωσε ότι σταθμίζει κατά πόσο θα είναι υποψήφιος, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες του BBC News, ούτε ο επικεφαλής γραμματέας του Σερ Κιρ Στάρμερ, Ντάρεν Τζόουνς, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να μπει στην κούρσα.
Φόβοι για «στέψη» χωρίς εσωκομματική μάχη
Στους κόλπους των Εργατικών ενισχύεται η εκτίμηση ότι μετά την ανακοίνωση παραίτησης του Σερ Κιρ τη Δευτέρα, ο Μπέρναμ θα μπορούσε να γίνει πρωθυπουργός ακόμη και στις 17 Ιουλίου, μία ημέρα μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής υποψηφιοτήτων για τη νέα ηγεσία.
Ωστόσο, σημαντικός αριθμός βουλευτών εμφανίζεται προβληματισμένος με την προοπτική να αναδειχθεί νέος ηγέτης χωρίς οι πολιτικές του θέσεις να έχουν δοκιμαστεί μέσα από κανονική εσωκομματική διαδικασία.
Ορισμένοι βουλευτές παροτρύνουν τον Τζόουνς, στενό σύμμαχο του Κιρ Στάρμερ, να θέσει υποψηφιότητα. Αν και ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται μάλλον απίθανο, ο ίδιος φέρεται να μην το έχει αποκλείσει.
Ο Καρνς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο υποψηφιότητας
Ο Καρνς, ο οποίος ήταν υπουργός Άμυνας μέχρι την παραίτησή του νωρίτερα μέσα στον μήνα λόγω των αμυντικών δαπανών, άφησε επίσης να εννοηθεί ότι ενδιαφέρεται για την ανώτατη θέση.
«Δεν είμαι έτοιμος να πάρω απόφαση, με κανέναν τρόπο», δήλωσε το βράδυ της Δευτέρας στην εκπομπή του ITV «Peston».
Πρόσθεσε ότι το κόμμα πρέπει να περάσει «από την πολιτική που μιλά με όρους τακτικής» σε μια πιο στρατηγική σκέψη, σημειώνοντας πως αυτό που αναζητά είναι «μεγάλοι αντικειμενικοί στόχοι» για το 2029 και το 2034 ή 2035.
Το χρονοδιάγραμμα της διαδοχής
Ο Κιρ Στάρμερ ανέφερε ότι ζήτησε από το αρμόδιο όργανο του Εργατικού Κόμματος να καθορίσει το χρονοδιάγραμμα για την αντικατάστασή του, με τις υποψηφιότητες να ανοίγουν στις 9 Ιουλίου και να ολοκληρώνονται έως τη θερινή διακοπή των εργασιών της Βουλής, στις 16 Ιουλίου.
Οι πιθανοί υποψήφιοι έχουν μέχρι τότε προθεσμία να εξασφαλίσουν τη στήριξη τουλάχιστον 81 βουλευτών των Εργατικών.
Φαβορί ο Μπέρναμ μετά τη νίκη στο Μέικερφιλντ
Ο Μπέρναμ θεωρείται από πολλούς το φαβορί για να διαδεχθεί τον Σερ Κιρ, μετά την εμφατική του νίκη απέναντι στον αντίπαλό του από το Ριφόρμ Ηνωμένου Βασιλείου στην αναπληρωματική εκλογή του Μέικερφιλντ την περασμένη εβδομάδα.
Ο πρώην δήμαρχος του ευρύτερου Μάντσεστερ, ο οποίος ορκίστηκε επίσημα βουλευτής στη Βουλή των Κοινοτήτων τη Δευτέρα, δήλωσε ότι θα θέσει υποψηφιότητα στην εσωκομματική διαδικασία.
Ο Γουές Στρίτινγκ θεωρείτο ο βασικός του αντίπαλος, ωστόσο ο πρώην υπουργός Υγείας έσπευσε να εκφράσει τη στήριξή του στον Μπέρναμ, αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα μιας διαδικασίας που θα μοιάζει περισσότερο με «στέψη».
Πιέσεις για πλήρη κούρσα ηγεσίας
Ο Τζον Σλίνγκερ, βουλευτής των Εργατικών στο Ράγκμπι, εξέφρασε τη θέση πολλών εντός του κόμματος, οι οποίοι θεωρούν «αναγκαία» μια πλήρη κούρσα ηγεσίας.
«Νομίζω ότι ο κόσμος εκεί έξω θα θεωρούσε πως έχουμε χάσει λίγο τα λογικά μας, αν δεν ακολουθούσαμε μια διαδικασία κατά την οποία όσοι φιλοδοξούν να αναλάβουν το ανώτατο αξίωμα της χώρας θα υπόκεινται στον απολύτως φυσιολογικό έλεγχο», δήλωσε στην εκπομπή του BBC «The World Tonight» τη Δευτέρα.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν απαντήσεις
Η αρχηγός του Συντηρητικού Κόμματος, Κέμι Μπέιντενοκ, χαρακτήρισε τον Σερ Κιρ «αποτυχημένο πρωθυπουργό» και επιτέθηκε στις πολιτικές των Εργατικών, λέγοντας ότι οι βουλευτές του κόμματος «θέλουν μόνο υψηλότερους φόρους για να μοιράζουν περισσότερα επιδόματα». «Αυτές είναι οι επιλογές και οι αξίες των Εργατικών, ανεξάρτητα από το ποιος ηγείται του κόμματος», πρόσθεσε.
Ο αρχηγός των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, Σερ Εντ Ντέιβι, δήλωσε ότι οι Βρετανοί πολίτες έχουν κουραστεί να απογοητεύονται από «ένα ατελείωτο γαϊτανάκι πρωθυπουργών», την ώρα που στην πραγματικότητα δεν αλλάζει τίποτα.
Ο ηγέτης του Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, ζήτησε τη διεξαγωγή γενικών εκλογών, λέγοντας ότι «αν οι Εργατικοί νομίζουν πως μπορούν απλώς να σπρώξουν ακόμη έναν επαγγελματία πολιτικό στο Νο 10, κάνουν μεγάλο λάθος».
Ο Ζακ Πολάνσκι, επικεφαλής του Πράσινου Κόμματος Αγγλίας και Ουαλίας, ανέφερε ότι πολλοί θα ελπίζουν πως ο Μπέρναμ μπορεί να φέρει «ουσιαστική αλλαγή», πρόσθεσε όμως ότι «η ετυμηγορία δεν έχει ακόμη εκδοθεί».
Τι ακολουθεί στη βρετανική πολιτική σκηνή
Η Βρετανία οδεύει προς τον πέμπτο πρωθυπουργό της μέσα σε τέσσερα χρόνια, μετά την ανακοίνωση του Κιρ Στάρμερ ότι προτίθεται να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία.
Σύμφωνα με τον βρετανικό Guardian, η εξέλιξη ήταν ευρέως αναμενόμενη, καθώς ήρθε έπειτα από μήνες αυξανόμενης πίεσης προς τον Στάρμερ. Ο ίδιος είχε οδηγήσει το Εργατικό Κόμμα σε σαρωτική νίκη στις βουλευτικές εκλογές του 2024, ωστόσο το τελευταίο διάστημα δεχόταν έντονες πιέσεις από βουλευτές του κεντροαριστερού κόμματος να αποχωρήσει.
Η ανακοίνωση ανοίγει τον δρόμο για την αντικατάστασή του, μέσα στις επόμενες εβδομάδες, από τον Άντι Μπέρναμ. Ο Μπέρναμ υπήρξε υπουργός στην κυβέρνηση του Γκόρντον Μπράουν την περίοδο 2007–2010 και, από το 2017 έως την περασμένη εβδομάδα, δήμαρχος του ευρύτερου Μάντσεστερ.
Πολλοί στους κόλπους των Εργατικών θεωρούν ότι ο Μπέρναμ αποτελεί την καλύτερη ελπίδα του κόμματος για να αντιμετωπίσει την πρόκληση που θέτει η λαϊκιστική δεξιά, υπό τον Νάιτζελ Φάρατζ.
Πώς έφτασε η βρετανική πολιτική σε αυτό το σημείο
Ο Στάρμερ, πρώην δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων με ήπιο δημόσιο ύφος, είχε παρουσιαστεί ως ένας πραγματιστής και σοβαρός ηγέτης, ικανός να αποκαταστήσει τη σταθερότητα έπειτα από χρόνια πολιτικού χάους και εσωτερικών συγκρούσεων. Η περίοδος αυτή είχε οδηγήσει σε δύο αλλαγές πρωθυπουργού από το δεξιό Συντηρητικό Κόμμα μετά τις βουλευτικές εκλογές του 2019.
Παρότι εξελέγη με τη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική πλειοψηφία των τελευταίων εκατό ετών, ακόμη και μεταξύ υποστηρικτών των Εργατικών υπήρχε η αίσθηση ότι ο Στάρμερ στερούνταν πολιτικού ενστίκτου και σαφούς ιδεολογικής πυξίδας.
Η εικόνα αυτή ενισχύθηκε από σειρά λανθασμένων χειρισμών, μεταξύ των οποίων η περικοπή ορισμένων χειμερινών επιδομάτων θέρμανσης για συνταξιούχους, καθώς και η αναδίπλωση στο ζήτημα της κοινωνικής πρόνοιας, υπό την πίεση κοινοβουλευτικής ανταρσίας την προηγούμενη χρονιά.
Το σκάνδαλο Μάντελσον και η φθορά του Στάρμερ
Η κρίση στην ηγεσία του Στάρμερ επιδεινώθηκε σοβαρά μετά την απόφασή του να διορίσει τον αμφιλεγόμενο πρώην υπουργό των Εργατικών, Πίτερ Μάντελσον, στη θέση του πρέσβη της Βρετανίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, παρά τους γνωστούς δεσμούς του με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα κατά ανηλίκων και χρηματιστή Τζέφρι Έπσταϊν.
Όταν, τον Σεπτέμβριο του 2025, αποκαλύφθηκε η πραγματική έκταση των σχέσεων του Μάντελσον με τον Έπσταϊν, ο Στάρμερ τον απέπεμψε. Ωστόσο, ήταν πλέον αργά για να αποτραπεί η εμπλοκή του πρωθυπουργού και της κυβέρνησής του σε ένα από τα σοβαρότερα πολιτικά σκάνδαλα στη Βρετανία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Την ίδια ώρα, καθώς η κυβέρνηση βυθιζόταν στη δημοσκοπική φθορά, ο πανικός στις τάξεις των Εργατικών μεγάλωνε. Πολλοί θεωρούσαν ότι ο Στάρμερ δεν μπορούσε πλέον να αντιμετωπίσει την άνοδο του κόμματος Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου, του αντι-μεταναστευτικού σχηματισμού υπό τον διχαστικό Νάιτζελ Φάρατζ.
Το κόμμα του Φάρατζ είχε κατατροπώσει τόσο τους Εργατικούς όσο και τους Συντηρητικούς στις δημοτικές εκλογές της προηγούμενης χρονιάς, αλλά και ξανά τον περασμένο μήνα. Το αποτέλεσμα αυτό λειτούργησε ως καταλύτης για την περαιτέρω απώλεια στήριξης προς τον Στάρμερ και για παραιτήσεις υπουργών από την κυβέρνησή του.
Τόσο οι παραιτηθέντες όσο και άλλοι υπουργοί που παρέμειναν στο υπουργικό συμβούλιο είχαν, ιδιωτικά αλλά και δημόσια, καλέσει τον Στάρμερ να παραιτηθεί. Οι υποστηρικτές του Μπέρναμ προέκριναν μια ομαλή μετάβαση εξουσίας αντί μιας φθοροποιούσας εσωκομματικής αναμέτρησης.
Ποιος είναι ο Άντι Μπέρναμ
Ο Άντι Μπέρναμ, 56 ετών, είναι βετεράνος των κυβερνήσεων των Εργατικών υπό τον Γκόρντον Μπράουν και τον Τόνι Μπλερ. Από το 2017 υπηρέτησε ως δήμαρχος του ευρύτερου Μάντσεστερ, σε έναν νεοσύστατο θεσμό στον οποίο εξελέγη μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες να αναλάβει την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος, το 2010 και το 2015.
Στη θέση αυτή κατάφερε να ενισχύσει σημαντικά το πολιτικό του προφίλ. Απέκτησε μάλιστα το προσωνύμιο «ο βασιλιάς του Βορρά», λόγω των ηχηρών παρεμβάσεών του στην ιδιαίτερη πολιτική σκηνή της βορειοδυτικής Αγγλίας και λόγω της σύνδεσής του με την οικονομική άνθηση της ταχύτερα αναπτυσσόμενης μητροπολιτικής περιοχής της Βρετανίας.
Ο Μπέρναμ θεωρείται εδώ και καιρό από πολλούς στους Εργατικούς, συμπεριλαμβανομένων στελεχών της μετριοπαθούς αριστερής πτέρυγας, ως πιθανή απάντηση στα προβλήματα του κόμματος. Ιδίως σε ό,τι αφορά την απώλεια στήριξης σε παραδοσιακά εργατικά προπύργια.
Η επιστροφή στο Κοινοβούλιο
Τον Ιανουάριο, σύμμαχοι του Στάρμερ εμπόδισαν την επιστροφή του Μπέρναμ στο Κοινοβούλιο, όταν άνοιξε κενή έδρα στην περιοχή του Μάντσεστερ. Ωστόσο, δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν την ανάδειξή του ως υποψήφιου των Εργατικών σε νέα αναπληρωματική εκλογή στη βορειοδυτική Αγγλία, μετά την παραίτηση του τοπικού βουλευτή.
Η νίκη του στην εκλογική περιφέρεια του Μέικερφιλντ άνοιξε τον δρόμο για την επιστροφή του στη Βουλή των Κοινοτήτων, γεγονός που του επιτρέπει πλέον να διεκδικήσει την ηγεσία των Εργατικών και, κατ’ επέκταση, την πρωθυπουργία.
Δεν ήταν όμως μόνο η νίκη του που είχε σημασία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο επιτεύχθηκε. Η επικράτησή του ανέδειξε τα προσόντα του ως απάντηση στο πολιτικό αδιέξοδο των Εργατικών, μετά την κατάρρευση της στήριξής τους σε δύο προηγούμενες αναπληρωματικές εκλογές για κενές κοινοβουλευτικές έδρες.
Ο Μπέρναμ όχι μόνο κατάφερε να επικρατήσει του υποψηφίου του κόμματος Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου την περασμένη εβδομάδα, αλλά το έκανε με σημαντική διαφορά. Με αυτόν τον τρόπο αναζωογόνησε τη στήριξη προς το κόμμα του σε μια περιοχή όπου οι λαϊκιστές είχαν καταγράψει ευρεία κέρδη στις τοπικές εκλογές του Μαΐου.
Πώς θα κυβερνούσε ο Μπέρναμ
Πολλά έχουν ειπωθεί για την πορεία του Μπέρναμ ως δημάρχου του ευρύτερου Μάντσεστερ. Οι υποστηρικτές του επικαλούνται την ανάπτυξη της περιοχής ως απόδειξη της ικανότητάς του και της δυνατότητάς του να συνδυάζει σοσιαλδημοκρατικές ιδέες με πολιτικές φιλικές προς τις επιχειρήσεις.
Άλλοι, που προσπαθούν να προσδιορίσουν τι ακριβώς εκπροσωπεί σε ευρύτερο πολιτικό επίπεδο, έχουν σταθεί στην πίστη του — ο Μπέρναμ θα ήταν ο πρώτος εν ενεργεία Καθολικός που θα γινόταν πρωθυπουργός της Βρετανίας — αλλά και στις ιδέες που ο ίδιος και συνεργάτες του έχουν διατυπώσει σε ομιλίες και κείμενα, οι οποίες έγιναν γνωστές ως «μαντσεστερισμός».
Ο όρος αυτός παραπέμπει, σε γενικές γραμμές, σε ένα πολιτικό επιχείρημα υπέρ της ενίσχυσης της αποκέντρωσης εξουσιών από το Λονδίνο προς τις πόλεις και τις περιφέρειες της Βρετανίας, της αύξησης των επενδύσεων στις περιοχές αυτές και ενός πολύ πιο παρεμβατικού κράτους.
Η θέση του Μπέρναμ μέσα στους Εργατικούς
Σε αντίθεση με την πιο πραγματιστική ομάδα που είχε συγκεντρωθεί γύρω από τον Στάρμερ και τον στήριζε, ο Μπέρναμ συνδέεται περισσότερο με τη λεγόμενη ήπια αριστερή πτέρυγα των Εργατικών.
Την ίδια ώρα, οι αντίπαλοί του στη βρετανική δεξιά έχουν αξιοποιήσει παλαιότερες δηλώσεις του, σύμφωνα με τις οποίες οι πολιτικοί δεν πρέπει να είναι «δεμένοι» με τις αγορές ομολόγων.
Παρά ταύτα, ο Μπέρναμ έχει καταφέρει να θεωρείται πολιτικός που επιδιώκει να γεφυρώσει τα χάσματα ανάμεσα στη δεξιά και την αριστερή πτέρυγα των Εργατικών. Οι επικριτές του, ωστόσο, χλευάζουν τις φαινομενικές αλλαγές θέσης του σε ζητήματα όπως το κατά πόσο η Βρετανία θα πρέπει να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για πιθανή επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το δημοψήφισμα του 2016.
Σε ένα ακόμη ιδιαίτερα ακανθώδες πολιτικό ζήτημα, η ομάδα του Μπέρναμ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα στηρίξει τις αμφιλεγόμενες αλλαγές στο μεταναστευτικό σύστημα που προώθησε η κυβέρνηση Στάρμερ. Η στάση αυτή αποτελεί πλήγμα για όσους εντός των Εργατικών ήλπιζαν σε πιο ήπια προσέγγιση.
Τι σημαίνει για τις επόμενες βουλευτικές εκλογές
Οι επόμενες βουλευτικές εκλογές στο Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να προκηρυχθούν το αργότερο έως τον Αύγουστο του 2029, αν και ο πρωθυπουργός μπορεί να επιλέξει τη διεξαγωγή τους οποιαδήποτε στιγμή νωρίτερα.
Το κόμμα Μεταρρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλείου του Φάρατζ προηγείται στις δημοσκοπήσεις από την περασμένη χρονιά, έχοντας αποκτήσει μικρή κοινοβουλευτική παρουσία στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Οι προβολές δείχνουν σταθερά ότι θα μπορούσε να κερδίσει πλειοψηφία την επόμενη φορά που οι Βρετανοί ψηφοφόροι θα εκλέξουν κυβέρνηση.
Ο Μπέρναμ μπορεί πλέον να διεκδικήσει τον ρόλο του πιθανού ανθρώπου των Εργατικών που θα ανακόψει την άνοδο του Φάρατζ, επικαλούμενος τη σαφή πολιτική γραμμή που χάραξε με τη νίκη του στο Μέικερφιλντ την περασμένη εβδομάδα.
Ωστόσο, οι Εργατικοί δεν μπορούν να τον παρουσιάσουν ως υποψήφιο σε κάθε εκλογική περιφέρεια της Βρετανίας. Το κόμμα του αντιμετωπίζει προκλήσεις και ένα πρωτοφανές εύρος αντιπάλων, που δεν περιορίζονται στη λαϊκιστική δεξιά.
Μεταξύ αυτών είναι και το Πράσινο Κόμμα Αγγλίας και Ουαλίας, το οποίο έχει καταφέρει να υπερκεράσει τους Εργατικούς από τα αριστερά μεταξύ φιλελεύθερων ψηφοφόρων και Βρετανών μουσουλμάνων σε αστικές περιοχές, καθώς και τα εθνικιστικά κόμματα υπέρ της ανεξαρτησίας στη Σκωτία και την Ουαλία.
Τα δύσκολα μέτωπα της επόμενης κυβέρνησης
Πέρα από την εκλογική πρόκληση, ο Μπέρναμ θα πρέπει να αντιμετωπίσει βαθιά πολιτικά και οικονομικά προβλήματα.
Σε αυτά περιλαμβάνεται η πίεση για εξεύρεση πόρων με στόχο τη χρηματοδότηση των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς και η εσωκομματική συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αναμορφωθεί το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.
Πάνω απ’ όλα, όμως, υπάρχει η ανάγκη να επανεκκινήσει πλήρως η βρετανική οικονομία και να προετοιμαστεί η χώρα για τις καταιγίδες που συγκεντρώνονται στον ορίζοντα μετά τον πόλεμο στον Κόλπο.
