Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παραδοσιακά χρησιμοποιεί τη σύγχυση για να αναβάλει δύσκολες αποφάσεις, φαίνεται πως αυτή τη φορά αδυνατεί να εξηγήσει πειστικά τόσο την έναρξη, όσο και την τελική επιδίωξη (endgame) του πολέμου με το Ιράν. Έντεκα ημέρες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, ο Λευκός Οίκος εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα, την ώρα που οι πολιτικές και στρατιωτικές πιέσεις κλιμακώνονται επικίνδυνα.
Τα κρισιμότερα σημεία της τρέχουσας κατάστασης:
- Η κατακρήμνιση των χρηματιστηρίων και η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου εγείρουν φόβους για ολοκληρωτική κατάρρευση της παγκόσμιας οικονομίας.
- Ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του ανησυχούν ότι η αύξηση του κόστους ζωής θα πλήξει ανεπανόρθωτα τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές.
- Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι το Ιράν ήταν έτοιμο να καταλάβει τη Μέση Ανατολή, πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη ήταν πιο αδύναμη από ποτέ, με την οικονομία της υπό κατάρρευση και τους συμμάχους της (Χαμάς, Χεζμπολάχ) εξουθενωμένους από το Ισραήλ.
- Η εξόντωση του Αγιατολάχ Χαμενεΐ δεν έφερε την κατάρρευση του καθεστώτος, αλλά την αντικατάστασή του από τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, στέλνοντας μήνυμα ανυποταξίας από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Οι αντιφατικοί στόχοι του Αμερικανού Προέδρου
Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου στη Φλόριντα, ο Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει τον πόλεμο ως μια «σύντομη εξόρμηση» που θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, μιλώντας μάλιστα σε παρελθοντικό χρόνο. Ωστόσο, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι διαφορετική. Ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διεξάγουν μια μεθοδική αεροπορική εκστρατεία που προκαλεί καταστροφικά πλήγματα στις στρατιωτικές υποδομές του Ιράν, ο πολιτικός στόχος παραμένει ασαφής: Πρόκειται για πόλεμο εξάλειψης της απειλής ή για ανατροπή του καθεστώτος;
Ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι επιδιώκει την πλήρη παράδοση της Τεχεράνης και τον διορισμό ενός ηγέτη «μαριονέτα», μια στρατηγική που πολλοί θεωρούν ότι προδίδει πλήρη άγνοια των εσωτερικών δυναμικών του Ιράν και του ισχυρού εθνικιστικού αισθήματος της χώρας.
Η «επόμενη μέρα» και οι στρατηγικοί κίνδυνοι
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν ο Τραμπ θέλει να τερματίσει τον πόλεμο, αλλά αν μπορεί. Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ καταφέρουν μέσω ειδικών δυνάμεων να αποσπάσουν το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, το καθεστώς φαίνεται διατεθειμένο να θυσιάσει τον λαό του για την επιβίωσή του.
Επιπλέον, παραμένει το δίλημμα για τα Στενά του Ορμού, τον ζωτικό δίαυλο πετρελαίου που παραμένει κλειστός. Υπάρχει ο κίνδυνος οι ΗΠΑ να εγκλωβιστούν σε μια μόνιμη κατάσταση περιορισμένου πολέμου, παρόμοια με τις ζώνες απαγόρευσης πτήσεων στο Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν μετά το 1991.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο αναλυτής Karim Sadjadpour, το Ιράν δεν είναι ένα «καθεστώς μιας δολοφονίας» και οι κληρικοί είναι προετοιμασμένοι για μια μάχη επιβίωσης. Όπως σημειώνει το CNN, οι ελπίδες του Τραμπ για μια αυθόρμητη λαϊκή εξέγερση που θα ανέτρεπε τους μουλάδες παραμένουν, προς το παρόν, αβάσιμες, καθώς η καταστολή στο εσωτερικό του Ιράν αναμένεται να ενταθεί.
Ο Τραμπ μπορεί να εύχεται ο πόλεμος να έχει τελειώσει, όμως η ιστορία και οι στρατιωτικές πραγματικότητες δείχνουν ότι η σύγκρουση ίσως βρίσκεται ακόμα στην αρχή της.
