Οι αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες και οι επιλογές πολιτικής για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης που διοργάνωσε η Cyprus Economic Society, τη Δευτέρα, στο Αμφιθέατρο της Κεντρικής Τράπεζας στη Λευκωσία.
Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης, με τίτλο «How Can Europe Pay for Things it Cannot Afford?», ήταν ο Alex Pienkowski, Mission Chief του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για την Κύπρο, ο οποίος ανέλυσε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χώρες στην Ευρώπη σε σχέση με την αυξητική πορεία που θα παρουσιάσει το Δημόσιο Χρέος τα επόμενα χρόνια.
Αυξανόμενες πιέσεις και περιορισμένα περιθώρια
Ο κ. Pienkowski ανέφερε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα διαρκώς διευρυνόμενο φάσμα δαπανών, σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και διαρθρωτικών αλλαγών. Μεταξύ των βασικών πιέσεων συγκαταλέγονται η αύξηση των αμυντικών δαπανών, οι ανάγκες ενεργειακής ασφάλειας, οι επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση, καθώς και η γήρανση του πληθυσμού που επιβαρύνει τα συστήματα υγείας και συντάξεων.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσίασε, οι πιέσεις αυτές ενδέχεται να αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες κατά 4,5% έως 5,5% του ΑΕΠ έως το 2040, γεγονός που δημιουργεί σημαντικά ερωτήματα για τη χρηματοδότησή τους.
Όπως σημείωσε, ούτε ο αυξημένος δανεισμός αποτελεί εύκολη λύση, καθώς η εποχή των χαμηλών επιτοκίων έχει παρέλθει, ούτε η αύξηση της φορολογίας είναι πολιτικά και οικονομικά απλή επιλογή, σε ένα περιβάλλον όπου τα φορολογικά έσοδα βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα.
Ο κ. Pienkowski προειδοποίησε ότι, εάν οι πιέσεις αυτές δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, το δημόσιο χρέος στις ευρωπαϊκές οικονομίες θα μπορούσε να ακολουθήσει μια μη βιώσιμη πορεία. Σε ένα υποθετικό σενάριο (διευκρίνισε πως δεν αποτελεί πρόβλεψη του ΔΝΤ) χωρίς αλλαγές πολιτικής, το δημόσιο χρέος θα μπορούσε να διπλασιαστεί, φθάνοντας περίπου το 130% του ΑΕΠ έως το 2040.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε μία μελέτη του ΔΝΤ για τον καθορισμό ενός «χρέους-άγκυρα» (debt anchor), σημειώνοντας ότι «εκτιμούμε έναν μέσο στόχο χρέους γύρω στο 90% του ΑΕΠ, με ένα όριο περίπου στο 105% και ένα περιθώριο ασφαλείας 15% κάτω από αυτό».
Όπως επεσήμανε, το επίπεδο αυτό είναι σημαντικά υψηλότερο από το όριο του 60% του ΑΕΠ που προβλέπει το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο, αντανακλώντας τη μεγαλύτερη ικανότητα διαχείρισης χρέους που έχουν αποκτήσει οι οικονομίες τα τελευταία χρόνια.
Για την αποφυγή μιας εκρηκτικής πορείας του χρέους και την προσέγγιση μιας βιώσιμης διαδρομής, παρουσίασε ένα πλαίσιο πολιτικών βασισμένο σε τρεις πυλώνες που αφορούν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για ενίσχυση της ανάπτυξης και περιορισμό δαπανών, δημοσιονομική εξυγίανση μεσοπρόθεσμα και όπου απαιτείται, επαναξιολόγηση του ρόλου του κράτους και της έκτασης των δημόσιων υπηρεσιών.
Ο ρόλος των μεταρρυθμίσεων
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον ρόλο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σημειώνοντας ότι μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πίεση στα δημόσια οικονομικά μέσω της ενίσχυσης της ανάπτυξης και της βελτίωσης της αποδοτικότητας των δαπανών.
Σύμφωνα με τα σενάρια που παρουσίασε, μια φιλόδοξη δέσμη μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την αύξηση του δημόσιου χρέους, αν και, όπως τόνισε, «οι μεταρρυθμίσεις από μόνες τους δεν επαρκούν» και απαιτείται παράλληλα δημοσιονομική προσαρμογή.
Παράλληλα, επισήμανε ότι για χώρες με πολύ υψηλό χρέος, ενδέχεται να απαιτηθούν πιο δύσκολες αποφάσεις, ακόμη και σε σχέση με την ανακατανομή του ρόλου μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Πως πρέπει να κινηθεί η Κύπρος
Παρότι η παρουσίασή του επικεντρώθηκε στις ευρωπαϊκές οικονομίες συνολικά, ο κ. Pienkowski έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην περίπτωση της Κύπρου (την ερχόμενη Δευτέρα το ΔΝΤ θα δημοσιεύσει την έκθεση του για την κυπριακή οικονομία), χαρακτηρίζοντάς την ως παράδειγμα επιτυχημένου συνδυασμού μεταρρυθμίσεων και δημοσιονομικής προσαρμογής.
Όπως ανέφερε, το δημόσιο χρέος της χώρας μειώθηκε από 110% του ΑΕΠ το 2014 σε περίπου 55% το 2025, εξέλιξη που αποτελεί «σημαντικό επίτευγμα» σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τόνισε ότι η εμπειρία της Κύπρου δείχνει πώς η συνδυασμένη εφαρμογή δημοσιονομικής πειθαρχίας και πολιτικών ενίσχυσης της ανάπτυξης μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική βελτίωση των δημόσιων οικονομικών, προσφέροντας χρήσιμα διδάγματα για άλλες χώρες.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει παρόμοιες προκλήσεις με την υπόλοιπη Ευρώπη, όπως η γήρανση του πληθυσμού και η ενεργειακή εξάρτηση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη επενδύσεων σε υποδομές αλλά και μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα της οικονομίας μακροπρόθεσμα.
Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία της εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης, καθώς και στη συνέχιση μεταρρυθμίσεων σε τομείς όπως η απονομή δικαιοσύνης, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της χώρας.
Πηγή: ΚΥΠΕ
