Σε νέα φάση εισέρχεται το κυπριακό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας, με τον στόχο πλέον να είναι η προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων και ταλέντου, η ενίσχυση της διεθνούς εξωστρέφειας και η μετατροπή της έρευνας σε επιχειρηματική και οικονομική αξία.
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την ίδρυση του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΙδΕΚ) και την 20ή Ευρωπαϊκή Βραδιά του Ερευνητή, ο Γενικός Διευθυντής του ΙδΕΚ, Θεόδωρος Λουκαΐδης, ανέφερε ότι η Κύπρος έχει διανύσει σημαντική απόσταση, με περισσότερες επιχειρήσεις, επενδύσεις και διεθνείς διασυνδέσεις.
«Δεν είναι πλέον κάτι το οποίο ίσως να συμβαίνει. Είναι κάτι το οποίο συμβαίνει στην Κύπρο», είπε, περιγράφοντας την αλλαγή στην αντίληψη και την κουλτούρα γύρω από την έρευνα και την καινοτομία.
Όπως σημείωσε, η Κύπρος κατατάσσεται στην 25η θέση παγκοσμίως στον Global Innovation Index, μεταξύ 139 οικονομιών, ενώ το οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων βρίσκεται στην 34η θέση παγκοσμίως, σύμφωνα με το StartupBlink. Σε πρόσφατη πρόσκληση του ΙδΕΚ υποβλήθηκαν 284 προτάσεις, έναντι περίπου 60 στο ίδιο πρόγραμμα πριν από πέντε έως έξι χρόνια.
«Σήμερα, 30 χρόνια μετά, έχουμε ένα οικοσύστημα το οποίο και με τη στήριξη του ΙδΕΚ διαχρονικά έχει καταφέρει να ανεβάσει επιδόσεις, να βρίσκεται ψηλά στις διεθνείς κατατάξεις τόσο στην Ευρώπη, αλλά και παγκόσμια και να μπορεί να ενισχύεται περισσότερο η ανταγωνιστικότητά του διεθνώς», ανέφερε ο κ. Λουκαΐδης.
Δημόσια χρηματοδότηση και ιδιωτικές επενδύσεις
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙδΕΚ υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της δημόσιας χρηματοδότησης, ώστε αυτή να λειτουργεί ως μοχλός για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Το οικοσύστημα διευρύνεται πέρα από τα πανεπιστήμια, τα κέντρα αριστείας και τις επιχειρήσεις, με την είσοδο επενδυτικών ταμείων και υποστηρικτικών δομών καινοτομίας, όπως η Plug and Play.
Στόχος του ΙδΕΚ είναι η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης «κατά τρόπον ο οποίος μοχλεύει ιδιωτικές επενδύσεις». Στο πρόγραμμα DISRUPT, για κάθε €1 δημόσιας χρηματοδότησης κινητοποιήθηκαν €1,2 ιδιωτικής επένδυσης, ενώ στο BOOST η ιδιωτική επένδυση ήταν διπλάσια.
Στα αρχικά στάδια μιας νεοφυούς επιχείρησης η χρηματοδότηση προέρχεται συνήθως από τον ιδρυτή, την οικογένεια, φίλους ή γνωστούς. Καθώς η εταιρεία αναπτύσσεται, σημαντικό ρόλο έχουν τα προγράμματα του ΙδΕΚ, τα οποία παρέχουν χρηματοδότηση χωρίς απόκτηση μετοχικού κεφαλαίου και χωρίς υποχρέωση επιστροφής των χρημάτων ως δάνειο. Ακολουθούν οι επιχειρηματικοί άγγελοι, τα επενδυτικά ταμεία και τα venture capital.
Ο κ. Λουκαΐδης αναφέρθηκε στη στρατηγική επένδυση της Medochemie στη νεοφυή επιχείρηση Theramir, η οποία έχει λάβει στήριξη από το ΙδΕΚ, σημειώνοντας ότι τέτοιες συνεργασίες μπορούν να δημιουργήσουν συνέργειες για την ανάπτυξη προϊόντων και την είσοδο σε διεθνείς αγορές.
Ταλέντο, πολυεθνικές και τεχνογνωσία
Σημαντικός παράγοντας είναι η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού από το εξωτερικό και η αξιοποίηση του ταλέντου που υπάρχει ήδη στην Κύπρο. Ο κ. Λουκαΐδης ανέφερε ως παράδειγμα τη βιοτεχνολογία, όπου αναπτύσσεται ένα μικρό οικοσύστημα εταιρειών τεχνολογίας. Ορισμένες έχουν προσελκύσει ιδιωτικές επενδύσεις αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, έχουν δημιουργήσει υποδομές και έχουν προσλάβει προσωπικό, ενώ εταιρείες του τομέα εργοδοτούν περίπου 150 άτομα, εξάγουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας και έχουν ανοίξει γραφεία στο εξωτερικό.
Σημαντική χαρακτήρισε και την παρουσία πολυεθνικών και διεθνών εταιρειών τεχνολογιών ICT στην Κύπρο. Όπως είπε, διαθέτουν πρόσβαση σε διεθνείς αγορές, τεχνογνωσία, δυνατότητα ανάπτυξης ανταγωνιστικών προϊόντων και κινητοποίησης μεγαλύτερων ποσών ιδιωτικών επενδύσεων για έργα έρευνας και ανάπτυξης.
Η παρουσία τους μπορεί να ενισχύσει τις συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, κέντρα αριστείας και τοπικές επιχειρήσεις, οι οποίες μπορούν να βελτιώσουν πρότυπα και μεθοδολογίες και να εισαγάγουν οργανωτική καινοτομία.
Η τεχνητή νοημοσύνη και η αλυσίδα αξίας
Ο κ. Λουκαΐδης χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη «αρκετά ανατρεπτική» τεχνολογία, με μεγάλες δυνατότητες αλλά και προκλήσεις για μια μικρή χώρα που ανταγωνίζεται οικονομίες με πολύ μεγαλύτερα κεφάλαια.
Η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει τα τοπικά δεδομένα, τις υποδομές και το ανθρώπινο δυναμικό της, με συγκριτικά πλεονεκτήματα στη ναυτιλία, στις χρηματοοικονομικές και στις επαγγελματικές υπηρεσίες. Στόχος δεν είναι απαραίτητα να αναπτύξει μόνη της τελικά προϊόντα, αλλά να ενταχθεί στη διεθνή αλυσίδα δημιουργίας αξίας, μετατρέποντας δεδομένα και τεχνογνωσία σε νέα γνώση και διανοητική ιδιοκτησία.
«Το μεγάλο στοίχημα είναι να μην καταλήξουμε απλά να υιοθετούμε και να χρησιμοποιούμε τεχνολογίες, οι οποίες παράγονται αλλού», είπε.
Καθοριστικής σημασίας είναι οι υποδομές, όπως το Pharos-CY, μέρος του AI Factory Pharos, και η επένδυση σε υπερυπολογιστή σε συνεργασία με τη NVIDIA. Οι ερευνητές και οι καινοτόμες επιχειρήσεις, ανέφερε, πρέπει να έχουν πρόσβαση στις υποδομές αυτές για να αξιοποιούν τα δεδομένα τους και να αναπτύσσουν μοντέλα με τοπικές ανάγκες και διεθνή προσανατολισμό.
Δεξιότητες και επιστροφή ταλέντου
Ο Γενικός Διευθυντής του ΙδΕΚ υπογράμμισε την ανάγκη καλλιέργειας από μικρή ηλικία ενδιαφέροντος για την επιστήμη και την τεχνολογία, καθώς και δεξιοτήτων όπως η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η επιχειρηματικότητα και η έρευνα.
Αναφέρθηκε στα Research & Innovation Summer Internships και στο Accelerate Cyprus Talent (ACT), μέσω του οποίου φοιτητές τοποθετούνται σε επιχειρήσεις, με στόχο τη δημιουργία διασυνδέσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε μόνιμες εργοδοτήσεις. Είπε επίσης ότι η βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών αποφέρει περίπου €3,2 δισ. στην Κύπρο, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση, και χρειάζεται όχι μόνο τεχνικούς αλλά και ανθρώπους με σπουδές στις τέχνες, το μάρκετινγκ και άλλες επιστήμες.
Ελλείψεις καταγράφονται στις ψηφιακές τεχνολογίες και στην πράσινη μετάβαση, ενώ ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην παραγωγικότητα, την οποία μπορεί να αυξήσει η τεχνητή νοημοσύνη εφόσον αξιοποιηθεί σωστά.
Σε σχέση με την πρωτοβουλία Minds in Cyprus, ο κ. Λουκαΐδης είπε ότι τα οικονομικά και φορολογικά κίνητρα είναι χρήσιμα, αλλά δεν αρκούν. Χρειάζεται ένα συνολικό περιβάλλον που να διευκολύνει την εγκατάσταση επιχειρήσεων, την προσέλκυση ταλέντου, τη δημιουργία ομάδων, την πρόσβαση σε ιδιωτική χρηματοδότηση, τα δίκτυα συνεργασίας και τις διεθνείς συνέργειες. «Το ταλέντο πάει εκεί που υπάρχει ευκαιρία εξέλιξης, ανέλιξης και προϋποθέσεις επιτυχίας», ανέφερε.
Επιχειρήσεις με διεθνή παρουσία
Ο κ. Λουκαΐδης παρουσίασε παραδείγματα εταιρειών που ξεκίνησαν από την έρευνα και εξελίχθηκαν σε επιχειρήσεις με διεθνή παρουσία.
Η NIPD Genetics ξεκίνησε στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής ως τεχνοβλαστός. Με στήριξη του ΙδΕΚ και ιδιωτικές επενδύσεις από την Κύπρο και το εξωτερικό ανέπτυξε διαγνωστικά και προγεννητικά τεστ, έφθασε σε αποτίμηση €65 εκατ. και εξαγοράστηκε από πολυεθνικό οργανισμό από τη Σουηδία. Συνεχίζει να δραστηριοποιείται στην Κύπρο, να εργοδοτεί περίπου 150 άτομα και να επενδύει στην έρευνα και ανάπτυξη.
Η Blue Analytics συνδυάζει τεχνητή νοημοσύνη και ιχθυοκαλλιέργεια, έχει λάβει στήριξη από το ΙδΕΚ και έχει αντλήσει περίπου €6 εκατ. από επενδυτικό ταμείο εξειδικευμένο στη γαλάζια ανάπτυξη. Η Silicon Dali, που ιδρύθηκε πριν από τέσσερα χρόνια με στήριξη €200.000 από το ΙδΕΚ, έχει ξεπεράσει το €1 εκατ. σε πωλήσεις, εργοδοτεί 18 άτομα, διατηρεί γραφείο στην Ισπανία και έχει πελάτες μέχρι τη Νότια Αφρική.
Η Cleedee, στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, αντιμετωπίζει το πρόβλημα εξεύρεσης ταλέντου στην εστίαση και τα ξενοδοχεία. Έχει λάβει €500.000 από το ΙδΕΚ και περίπου €300.000 ιδιωτικές επενδύσεις και επεκτείνεται στην Ελλάδα και την Αυστρία. Η εταιρεία Klidi, στον χρηματοοικονομικό τομέα, άντλησε πρόσφατα €2,1 εκατ. ιδιωτικών επενδύσεων.
Στον χώρο της έρευνας, δύο ερευνήτριες στον τομέα του καρκίνου επιλέχθηκαν μεταξύ 421 ερευνητών και ερευνητριών του European Research Council. Με εθνική στήριξη €100.000 η καθεμία εξασφάλισαν €1,5 εκατ. η καθεμία, δηλαδή συνολικά €3 εκατ. για την Κύπρο. Η μία προσεγγίζει το αντικείμενο από τις επιστήμες ζωής και η άλλη από τη μηχανική.
Νέα προγράμματα του ΙδΕΚ
Η επόμενη προγραμματική περίοδος βρίσκεται υπό σχεδιασμό, με στόχο ένα διευρυμένο χαρτοφυλάκιο εργαλείων για όλα τα στάδια ανάπτυξης του οικοσυστήματος. Στα νέα προγράμματα περιλαμβάνονται το PhD MINT, το Accelerate Cyprus Talent (ACT) και το Games Go Global για τη διεθνή προώθηση της κυπριακής βιομηχανίας βιντεοπαιχνιδιών.
Παράλληλα, το ΙδΕΚ επιδιώκει να ενισχύσει την ερευνητική αριστεία μέσω του VISION ERC, ενώ συνεχίζονται τα προγράμματα μικτής χρηματοδότησης BOOST και DISRUPT.
Η 20ή Ευρωπαϊκή Βραδιά του Ερευνητή
Η φετινή Ευρωπαϊκή Βραδιά του Ερευνητή είναι η 20ή συνεχόμενη και έχει επετειακό χαρακτήρα, καθώς συμπίπτει με τα 30 χρόνια του ΙδΕΚ. Η διοργάνωση ξεκινά το πρωί της Παρασκευής (25/9/26) με επισκέψεις μαθητών και μαθητριών και περιλαμβάνει περισσότερα από 75 περίπτερα, όπου ερευνητές, επιστήμονες και καινοτόμοι παρουσιάζουν το έργο τους με απλό και διαδραστικό τρόπο.
Η δράση του ΙδΕΚ εκτείνεται σε όλη τη διάρκεια του έτους, με επισκέψεις ερευνητών σε σχολεία, μαθητικούς διαγωνισμούς και άλλες δράσεις. Η διοργάνωση στη Διεθνή Έκθεση είναι δωρεάν, με το κοινό και ιδιαίτερα τις οικογένειες να καλούνται να γνωρίσουν από κοντά την έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογία.
Πηγή: ΚΥΠΕ
