Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί σοβαρή αναστάτωση στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου να δέχονται ισχυρές πιέσεις. Η αβεβαιότητα γύρω από τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ — από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου — έχει ήδη περιορίσει τη διακίνηση δεξαμενόπλοιων και έχει αυξήσει τις τιμές του αργού διεθνώς.
Την ίδια ώρα, αρκετές χώρες παραγωγοί του Κόλπου αναγκάζονται είτε να περιορίσουν την παραγωγή τους είτε να επανασχεδιάσουν τις εξαγωγικές τους ροές, ενώ οι μεγάλες οικονομίες της Ασίας προσπαθούν να εξασφαλίσουν επάρκεια καυσίμων.
Ο ρόλος του Ιράν στην παγκόσμια παραγωγή
Το Ιράν παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο. Η ημερήσια παραγωγή του εκτιμάται γύρω στα 3,3 έως 3,5 εκατ. βαρέλια την ημέρα, αν και οι εξαγωγές του περιορίζονται σημαντικά λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.
Από αυτή την ποσότητα, περίπου 1,3–1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατευθύνονται σε εξαγωγές, κυρίως μέσω ενός σύνθετου δικτύου μεταφορών που παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Η Κίνα είναι μακράν ο μεγαλύτερος αγοραστής, απορροφώντας σχεδόν το 90% των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου. Οι εισαγωγές της έχουν φθάσει σε ορισμένες περιόδους ακόμη και τα 1,7–1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, συχνά με σημαντικές εκπτώσεις σε σχέση με τις διεθνείς τιμές.
Η εξάρτηση αυτή καθιστά την Κίνα τον κύριο αποδέκτη των επιπτώσεων από οποιαδήποτε διαταραχή στην ιρανική παραγωγή. Παρ’ όλα αυτά, το Πεκίνο εμφανίζεται σχετικά θωρακισμένο βραχυπρόθεσμα, χάρη στα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που διαθέτει και στη διαφοροποίηση των προμηθειών του.
Η Ασία
Οι χώρες της Ασίας είναι οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Η Κίνα εισάγει περίπου 11 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ σχεδόν το 45% αυτών των εισαγωγών περνά από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο για την ενεργειακή της ασφάλεια. Ήδη, διυλιστήρια στην Ασία μειώνουν την παραγωγή τους λόγω προβλημάτων εφοδιασμού, ενώ ορισμένες χώρες εξετάζουν την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων.
Η παραγωγή των χωρών του Κόλπου
Παρά τις πιέσεις, οι μεγάλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική πηγή προμήθειας της παγκόσμιας αγοράς.
Η Σαουδική Αραβία παράγει περίπου 9–10 εκατ. βαρέλια ημερησίως, η μεγαλύτερη εξαγωγική δύναμη παγκοσμίως. Διαθέτει εναλλακτική διαδρομή εξαγωγών μέσω αγωγού προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παράγουν περίπου 3–3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με σημαντικές εξαγωγές προς Ασία.
Το Κουβέιτ παράγει περίπου 2,5–2,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με μεγάλο μέρος της παραγωγής να κατευθύνεται στην Ασία.
Το Ομάν ακολουθεί με περίπου 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κυρίως προς Κίνα και άλλες ασιατικές οικονομίες.
Το Κατάρ έχει μικρότερη παραγωγή πετρελαίου (περίπου 600–700 χιλ. βαρέλια ημερησίως), αλλά αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG στον κόσμο.
Τέλος, το Μπαχρέιν παράγει περίπου 200 χιλ. βαρέλια ημερησίως.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν ήδη οδηγήσει σε προσωρινές διακοπές παραγωγής και σε αυξημένο κόστος μεταφοράς. Παράλληλα, οι αποθηκευτικοί χώροι σε ορισμένες χώρες γεμίζουν γρήγορα λόγω της δυσκολίας εξαγωγών.
Όλα τα παραπάνω δείχνουν πόσο ευάλωτο παραμένει το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα σε γεωπολιτικές κρίσεις. Με τη Μέση Ανατολή να παραμένει ο βασικός προμηθευτής πετρελαίου για την Ασία και μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομίας, οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα νέο κύμα ενεργειακής ακρίβειας διεθνώς εκτοξεύοντας τον πληθωρισμό.
Πηγές: AInvest, Reuters, CNBC
