Ένα πακέτο ενεργειών, το AccelerateEU για «οικονομικά προσιτή και ασφαλή ενέργεια μέσω επιταχυνόμενης δράσης», παρουσίασε την Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά το πέρας της εβδομαδιαίας συνεδρίασης του Κολλεγίου των Επιτρόπων στις Βρυξέλλες. Πρόκειται για ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που έχει πυροδοτηθεί από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από τον Μάρτιο του 2026, το οποίο γιγαντώνει καθημερινά τα ενεργειακά κόστη για τα κράτη μέλη της ΕΕ.
«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει για άλλη μια φορά κρίση ορυκτών καυσίμων», δήλωσε ο Επίτροπος Ενέργειας Ντάν Γιόργκενσεν, παρουσιάζοντας το πακέτο στους διαπιστευμένους δημοσιογράφους την Τετάρτη, μαζί με την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Κομισιόν, αρμόδια για μια καθαρή, δίκαιη και ανταγωνιστική μετάβαση, Τερέσα Ριμπερί. «Αυτό πρέπει να αποτελέσει κάλεσμα αφύπνισης και σημείο καμπής», σημείωσε, παρουσιάζοντας το πακέτο, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά το πρόγραμμα «REPowerEU», που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το έγγραφο, το 57% της ενέργειας που καταναλώνεται στην Ευρώπη προέρχεται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων της ΕΕ ανήλθαν σε περίπου 340 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025. Από την έναρξη της σύγκρουσης, η Ένωση έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισ. ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων στις πρώτες 52 ημέρες. Το σχέδιο διαρθρώνεται σε πέντε άξονες δράσης. Πρώτον, τον ενισχυμένο συντονισμό μεταξύ κρατών μελών, μεταξύ άλλων για τα αποθέματα φυσικού αερίου και την αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου, με έμφαση στις ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων ενόψει της καλοκαιρινής περιόδου. Δεύτερον, την προστασία καταναλωτών και βιομηχανίας από τις αυξήσεις τιμών, μέσω στοχευμένων, έγκαιρων και προσωρινών μέτρων, τρίτον, την επιτάχυνση της στροφής σε εγχώρια καθαρή ενέργεια και ηλεκτροποίηση. Τέταρτον, την αναβάθμιση του ενεργειακού συστήματος, και πέμπτο, την κινητοποίηση επενδύσεων, με τις ανάγκες για τη μετάβαση να εκτιμώνται σε 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030.
Για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών, τα κράτη μέλη καλούνται να κάνουν χρήση ενός ευρέος φάσματος διαθέσιμων εργαλείων. Στον τομέα των νοικοκυριών και κτιρίων, αυτά περιλαμβάνουν στοχευμένα ενεργειακά κουπόνια, κοινωνικά τιμολόγια, επιδοτήσεις έως 100% για την αντικατάσταση λεβήτων ορυκτών καυσίμων, μειώσεις ΦΠΑ στο 6% για αντλίες θερμότητας και φωτοβολταϊκά, καθώς και προσωρινή απαγόρευση αποσύνδεσης από το δίκτυο. Σημαντική είναι επίσης η ενίσχυση της αυτοπαραγωγής και των ενεργειακών κοινοτήτων. Για τις επιχειρήσεις, ΜμΕ και ενεργοβόρες βιομηχανίες προβλέπονται ενεργειακοί έλεγχοι, καινοτόμα χρηματοδοτικά εργαλεία και κίνητρα για την αντικατάσταση αναποτελεσματικών ηλεκτρικών κινητήρων και συστημάτων ορυκτών καυσίμων.
Στον τομέα των μεταφορών, το παράρτημα του εγγράφου προβλέπει ένα ευρύ πλέγμα δράσεων: από κίνητρα αγοράς ηλεκτρικών οχημάτων και επέκταση της υποδομής φόρτισης, ιδίως για βαρέα οχήματα, έως επιδοτήσεις για εταιρικούς στόλους μηδενικών εκπομπών, προώθηση της χρήσης ποδηλάτου και μικροκινητικότητας στις αστικές περιοχές, μείωση τιμών δημόσιας συγκοινωνίας και προγράμματα carpooling. Για αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, προβλέπεται επιτάχυνση της στροφής σε βιώσιμα καύσιμα (SAF/SMF).
Στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο στόχος είναι ανάπτυξη ισχύος 100 GW ετησίως, με παράλληλη μείωση των διαδικασιών αδειοδότησης σε μέγιστο δύο έτη έως το τέλος του 2026. «Η καθαρή ενέργεια σημαίνει ασφάλεια. Σημαίνει προσιτές τιμές. Σημαίνει ανεξαρτησία», σημείωσε ο Γιόργκενσεν. Η ηλεκτροπαραγωγή από καθαρές πηγές ανήλθε το 2024 στο 71%, ωστόσο ο ηλεκτρισμός καλύπτει ακόμη λιγότερο από το ένα τέταρτο της τελικής κατανάλωσης ενέργειας — στόχος είναι η αύξησή του στο 32% έως το 2030. Παράλληλα, η αποθηκευτική ικανότητα πρέπει να τετραπλασιαστεί, από τα 55 GW σήμερα στα 200 GW έως το 2030, με κεντρικό ρόλο για τις μπαταρίες. Κάθε κράτος μέλος καλείται επίσης να εγκαταστήσει έξυπνους μετρητές σε τουλάχιστον 50% των τελικών καταναλωτών έως το 2031.
Ανάμεσα στα άμεσα μέτρα, η Επιτροπή ανακοινώνει για τον Απρίλιο την έκδοση Προσωρινού Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για τη στήριξη τομέων που πλήττονται από τις αυξήσεις τιμών, ενώ τον Μάιο θα παρουσιάσει κατάλογο αναπαραγώγιμων μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στην άτυπη σύνοδο των Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στην Κύπρο στις 13 Μαΐου 2026. «Δεν πρέπει απλώς να καίμε χρήματα φορολογουμένων σε επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων, πρέπει να τα επενδύουμε σε σύγχρονες τεχνολογίες που προσφέρουν αξία χρόνο με τον χρόνο», σημείωσε ο Γιόργκενσεν.
Επίσης, όπως σημείωσε χθες ο επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, το πλάνο προβλέπει τη δημιουργία Παρατηρητηρίου Καυσίμων για την παρακολούθηση εφοδιασμού και αποθεμάτων, καθώς και νομοθετική πρόταση για την επικαιροποίηση του ΣΕΔΕ έως τον Ιούλιο 2026, που θα περιλαμβάνει τη σύσταση «Βιομηχανικής Τράπεζας Απανθρακοποίησης» ύψους €100 δισ..
Η Επιτροπή στο έγγραφο της υπογραμμίζει ότι τα βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης πρέπει να ενισχύουν και όχι να υπονομεύουν τους μακροπρόθεσμους στόχους της ενεργειακής μετάβασης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι «κάθε καθυστερημένη επένδυση στην ενεργειακή μετάβαση κινδυνεύει να δημιουργήσει μεγαλύτερο κόστος για την κοινωνία».
Πηγή: ΚΥΠΕ
